Małe dzieci z ASD – nauka naśladownictwa

Z badań wynika, ze małe dzieci z ASD mogą skutecznie i w naturalny sposób uczyć się naśladować inne osoby, gdy wzrasta ich własna motywacja do naśladowania (Rogers, Dawson, Vismara, 2015).

Liczne badania dowiodły, że wczesna interwencja może zwiększyć zdolności do naśladowania u dzieci z autyzmem. Podobnie jak w przypadku innych zachowań (takich jak nawiązywanie kontaktu wzrokowego oraz posługiwanie się gestami i słowami), gdy dzieci z autyzmem zaczynają zwracać uwagę na działania innych osób, gdy pokazuje im się, jak mogą naśladować inne osoby i gdy odkrywają, że naśladowanie może się opłacać, robią się bardziej do tego zmotywowane.

Aby uzyskać uwagę dziecka, można się przyłączyć do jego zabawy i naśladować wykonywane przez nie czynności. Aby zachęcić dziecko do naśladownictwa, możesz wykorzystać pięć kroków:

  1. Naśladowanie dźwięków.
  2. Naśladowanie działań przedmiotów.
  3. Naśladowanie gestykulacji oraz ruchów ciała/mimiki.
  4. Naśladowanie i rozbudowywanie działań.
  5. Wpisywanie zabaw opartych na naśladownictwie w ramy wspólnej aktywności.

1. Naśladowanie dźwięków

Dzieci, które dotychczas nie nauczyły się używać słów do komunikacji, powinny stworzyć duży repertuar dźwięków, nauczyć się wypowiadać je celowo oraz wydawać je w celu uzyskania konkretnych korzyści (realizacji jakichś zamierzeń). Wreszcie dzieci powinny zrozumieć pełną moc swojego głosu jako narzędzia do realizacji różnych celów. Skoncentrujmy się na wykorzystaniu przez rodziców naśladownictwa w następujących celach: 1) pomocy dzieciom w zauważaniu ich własnych wokalizacji, 2) zwiększania częstotliwości wydawanych przez nie dźwięków oraz 3) zwiększenia zamierzonej produkcji dźwięków i konkretnych wokalizacji.

Zadania

  • Śpiewaj piosenki, baw się w rymowanki i zabawy paluszkowe.

2. Naśladowanie działań i przedmiotów

Naśladowanie działań dziecka posługującego się przedmiotami zwraca jego uwagę na to, czym się zajmujesz, sprawia, że posługujesz się szczególnym słownictwem związanym z przedmiotami i działaniami, potrzebnym do prowadzenia narracji aktywności twojego dziecka, oraz daje twojemu dziecku poczucie, że dwoje ludzi robi coś wspólnie. To kolejny krok podczas zmiany ról: naśladownictwo. Powinno ono zwiększać ilość czasu, którą dziecko poświęca na społeczne koordynowane formy aktywności i najprawdopodobniej zwiększy motywację twojego dziecka do naśladowania twoich działań. Badania przeprowadzone przez Geraldine Dawson dowiodły, że gdy rodzice naśladują to, co robią ich pociechy, dzieci z autyzmem zaczynają częściej nawiązywać kontakt wzrokowy i uśmiechać się do rodziców podczas zabawy opartej na naśladownictwie.

Zadania

Wykorzystaj pasujące do siebie (identyczne lub bardzo podobne) zabawki lub zabawki wieloczęściowe, aby nauczyć dziecko szybko i bez wysiłku naśladować nowe działania.

3. Naśladowanie gestykulacji oraz ruchów ciała/mimiki

Po nauce naśladowania dźwięków i działań z wykorzystaniem przedmiotów kolejny krok będzie polegał na nauczeniu go wykonywania i naśladowania gestykulacji dłońmi oraz ruchów stanowiących element piosenek i sensorycznych zabaw społecznych. Po prostych zabawach typu „A kuku!”, „Taki duży”, „Idzie kominiarz”, „Uparty mały pająk”, Jeśli czujesz się szczęśliwy” itp.; nadszedł czas aby nauczyć twoje dziecko naśladowania innych gestów, ruchów ciała i czynności, które w sposób naturalny wykonywałeś podczas tego typu zabaw. Ćwicz strategie przedstawione poniżej podczas znanych wam, przyjemnych sensorycznych zabaw społecznych, aby nauczyć dziecko kojarzyć pewne słowa i rytmy piosenek i zabaw z ważnymi ruchami stanowiącymi element zabawy. Przykładowo piosence „Koła autobusu kręcą się” towarzyszy robienie młynka dłońmi; zabawie „A kuku!” – zakrywanie twarzy, a następnie odsłanianie jej itd.

Zadanie

Ucz naśladownictwa podczas zabaw paluszkowych i piosenek z elementami ruchowymi. Na przykład, wybierz ulubioną piosenkę dziecka lub zabawę, a następnie łatwy do wykonania ruch (ręce do góry, ręce razem, klaskanie itp.). Naucz naśladować wybrany gest, intonując piosenkę i robiąc pauzę w momencie, gdy powinien on nastąpić, a następnie pomagając (podpowiadając) w taki sposób, by dziecko go wykonało.

4. Naśladowanie i rozbudowanie działań

Opracowywanie wariacji do opartych na naśladownictwie zabaw z zamianą ról sprawia, że stają się one interesujące i mniej powtarzalne. Podtrzymuje dłuższy czas skupienia uwagi na tobie. Uczy również twoje dziecko wykorzystywać przedmioty na różne sposoby. Dzięki temu wydłuża się lista czynności, które twoje dziecko potrafi wykonywać z wykorzystaniem przedmiotów i zastępuje monotonną zabawę w bardziej elastyczną i urozmaiconą przez wykorzystanie zabawek i gier towarzyskich (zakładka m.in UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE oraz ZABAWY SENSORYCZNE SI zawiera różne typy takich zabaw i aktywności). Za każdym razem, gdy twoje dziecko naśladuje nowe działanie, przyszłe naśladownictwo staje się dla niego coraz łatwiejsze i bardziej automatyczne.

Zadanie

Dodawaj urozmaicenia. Na czym miało by to polegać? Twoje pierwsze działanie do naśladowania, wykonywane przez was na zmianę, dwa lub trzy razy podczas zabawy ustanawia jej motyw przewodni, główne działanie. Po tym czasie wprowadzisz coś nowego – jakieś urozmaicenie – aby zabawa nie znużyła dziecka. W ten sposób będziesz również uczyć naśladownictwa różnych działań, równocześnie konsekwentnie podnosząc poprzeczkę. Np. możesz pokazać dziecku jak sprawiać, by pękały właśnie puszczone przez was bańki, jak wypuścić w powietrze nadmuchany balon, jak delikatnie kręcić się w kółko albo jak spowodować zderzenie się auta z wybudowaną przez was wieżą z klocków. Ty pokazujesz jako pierwszy, następnie wręczasz przedmiot dziecku aby naśladowało.

5. Wpisywanie zabaw opartych na naśladownictwie w ramy wspólnej aktywności

Naśladownictwo i zamiana ról podczas skoncentrowanej na wykorzystaniu przedmiotu wspólnej aktywności oraz codziennych sensorycznych zabaw społecznych, jak i podczas rozmaitych czynności pielęgnacyjnych stanowią fundamentalne procesy, dzięki którym małe dzieci uczą się od innych osób języka, zachowań społecznych oraz sposobu działania przedmiotów.

Gdy uwaga mojego dziecka zaczyna słabnąć albo gdy zabawa wydaje się zbyt monotonna, zwykle w zorganizowany sposób robimy zakończenie/przejście – odkładając rzeczy na miejsce, wspólnie przechodząc do innej zabawy lub dokonując innego wyboru. Od czasu do czasu korzystam z czteroczęściowej struktury wspólnych form aktywności podczas posiłku, ubierania/przebierania/kąpieli/układania się do snu i widzę, jak moje dziecko zaczyna przewidywać większość mających nastąpić kroków… (Rogers, Dawson, Vismara, 2015).

Lista na lodówkę

Cel: nauczyć dziecko naśladowania różnych działań.

Kroki:

  • Naśladuj zabawę dziecka z przedmiotami i oczekuj, że ono będzie naśladowało ciebie.
  • Naśladuj dźwięki i odgłosy wydawane przez twoje dziecko i oczekuj, że i ono będzie naśladowało ciebie.
  • Udzielaj dziecku podpowiedzi, aby zachęcić je do naśladownictwa, lecz szybko je wygaszaj!
  • Nie oczekuj perfekcji; akceptuj nieporadność swojego dziecka.
  • Uczyń z waszych opartych na zmianie ról zabaw naśladowczych minirozmowy.
  • Wykorzystuj czteroetapową strukturę wspólnej aktywności dla urozmaicenia naśladownictwa.
  • Wykorzystuj piosenki i rutynowe sensoryczne zabawy społeczne do budowania naśladownictwa gestów.
  • Pozostań w centrum uwagi dziecka.

źródło: S. J. Rogers, G. Dawson, L A. Vismara, METODA WCZESNEGO STARTU DLA DZIECKA Z AUTYZMEM…, WUJ, Kraków 2015

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: