Emocje w spektrum autyzmu

Kryteria diagnostyczne stosowane w przypadku autystycznych osób potwierdzają, że mają one trudności z utrzymaniem kontaktu wzrokowego oraz z odczytywaniem języka niewerbalnego.

Osobom z zespołem Aspergera trudno jest interpretować emocje, ponieważ koncentrują się na detalach ludzkiej twarzy (takich jak brwi, oczy, usta) zamiast patrzeć na twarz jako na całość. Zauważanie całej twarzy zajmuje im dużo czasu i często staje się pracochłonnym zadaniem, ponieważ mimika zmienia się bardzo szybko. Przez to osoby z ZA nie mają czasu na odszyfrowanie jednej emocji, kiedy tę zdąży zastąpić już inna. Może to prowadzić do uporczywego wpatrywania się (w trakcie koncentrowania się na zadaniu analizowania elementów twarzy i emocji wyrażanych na twarzy) lub do unikania kontaktu wzrokowego (z powodu zbyt dużej ilości informacji).

Niektóre zachowania (uścisk dłoni, mrugnięcie okiem, uśmiech itp.) mogą zastąpić wpatrywanie się i napotykanie trudności w odczytywaniu emocji. Jest wiele ćwiczeń – od odgrywania scenek do interpretowania języka ciała – które umożliwiają osobom z ASD ograniczenie wpatrywania się. Są to: Ćwiczenia na emocje przedstawione w programie edukacji socjoseksualnej (warsztaty 6 i 12 zawarte w książce „I. Henault, Zespół Aspergera a seksualność); Ćwiczenia zawarte w opracowaniu A congitive behaviour therapy intervention for anxiety in children with Asperger’s Syndrome (Terapia poznawczo-behawioralna – interwencja w walce z lękiem u dzieci z zespołem Aspergera) (Sofronoff i Attwood, 2002) pozwalają osobom z ZA rozwinąć umiejętność rozpoznawania emocji i radzenia sobie z nimi, Ćwiczenia grupowe przedstawione jako seria spotkań obejmują opis emocji, dziennik, kwestionariusz, gry, ćwiczenia prowokujące do myślenia oraz projekt pracy na emocjach. Dodatkiem do tego programu może być Biotouch Interactive Mood Light (interaktywna biodotykowa lampka nastrojów). Urządzenie to umożliwia kojarzenie wewnętrznych reakcji fizycznych (np. „jestem zdenerwowany”) z kolorami. Umieszczenie palców nad czujnikami powoduje uwolnienie promieni świetlnych. Światła żółte i zielone oznaczają spokój lub smutek, natomiast pomarańczowe i czerwone są oznaką aktywności (pozytywnej: ekscytacji, dynamiki lub negatywnej: gniewu lub lęku). Osoby z ZA mogą uczyć się rozpoznawać swoje stany emocjonalne i wykorzystywać techniki relaksacyjne. Np. osoba zaniepokojona po umieszczeniu palców na urządzeniu aktywuje czerwone światło. Może następnie zerknąć na załączony arkusz zawierający wiele praktycznych wskazówek: „Odetchnij głęboko 5 razy. Pomyśl o swoim hobby. Wyobraź sobie, że jesteś w konkretnym miejscu. Odejdź na bok, gdzie będzie spokój. Idź na spacer. Zrób notatki w dzienniku. Weź kąpiel. Porozmawiaj z przyjacielem”.

Osoba spokojna (żółte światło) może przejść do swoich ćwiczeń, a terapeuta może umocnić jej zachowanie (pogratulować, nagrodzić, zaproponować smakołyk itd.). Osoba smutna (światło pomarańczowe) może poszukać ćwiczenia dla siebie na specjalnie przygotowanej liście, na przykład: „Porozmawiaj z kimś o swoich uczuciach. Popłacz sobie. Porysuj. Popisz w dzienniku. Odpocznij. Poczytaj. Zadzwoń do przyjaciela i wytłumacz mu co się dzieje. Zajmij się czymś związanym ze swoim hobby”. Podpowiedzi te mogą być dostosowywane do każdej osoby tak, aby pomóc jej uporać się z lękiem. Ćwiczenia i pomysły powinny odpowiadać poszczególnym kategoriom emocji. Po nabraniu wprawy, w ramach usamodzielnienia się osoby z ZA mogą same korzystać z lampki nastrojów i stosować się do podanych sugestii (Henault, 2015).

źródło: I. Henault, Zespół Aspergera a seksualność…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2015

fot. sylwiaiwan.com

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: