Zgodnie z definicją przyjętą przez Amerykańską Komisję ds. Chorób Przewlekłych – za przewlekłe uznaje się takie zaburzenia lub odchylenia od normy, które posiadają jedną lub więcej następujących cech charakterystycznych:

  • mają długotrwały lub trwały charakter;
  • ich etiologia, przebieg i leczenie nie są jednoznaczne określone, pozostawiają po przejściu dysfunkcję lub niepełnosprawność;
  • wymagają specjalistycznego postępowania rehabilitacyjnego, nadzoru, obserwacji lub opieki.

Dla celów porównawczych, za minimalny okres trwania choroby przewlekłej przyjmuje się 3 miesiące (Ostrzyżek 2008). Zdaniem Marii Grzegorzewskiej za dziecko przewlekle chore należy uznać …”dziecko, które w skutek długotrwałej choroby, zazwyczaj ciężkiej zostało pozbawione normalnych warunków życia dostępnych dzieciom zdrowym. Wpływa na to z jednej strony fakt, że każde stworzenie zmienia w sposób swoisty warunki nerwowo psychiczne dziecka (zwłaszcza wpływające na ogólny stan nerwowy), a z drugiej, że wszystkie sposoby leczenia mniej lub więcej utrudniają realizowanie normalnych potrzeb psychicznych dziecka” (Lipkowski 1979, s. 115, Słupek 2018) […].

Symptomy trudności

  • charakterystyczne dla rodzaju schorzenia (np. cukrzyca – trudności z koncentracją, osłabienie, chwiejność emocjonalna, senność, zaburzenia pamięci, widzenia itd.);
  • problemy poznawcze, emocjonalne, społeczne i egzystencjalne;
  • odczuwanie wstydu w związku ze swoją „innością”;
  • poczucie krzywdy;
  • wzmożona drażliwość, złość, a także bunt – czasem połączony z agresją – wobec trudnej sytuacji (np. niezaspokojonej naturalnej potrzeby ruchu i aktywności);
  • zmienność nastrojów: od euforii do przygnębienia, zniechęcenia i rezygnacji, a nawet depresji;
  • obniżona samoocena i poczucie własnej wartości;
  • niska motywacja do podejmowania jakiejkolwiek aktywności realizacji wszystkich planów życiowych;
  • koncentracja na aktualnej sytuacji, na „tu i teraz”, niechęć do planowania i myślenia o przyszłości;
  • frustracja i stres związane z poczuciem zależności od innych, bolesnymi zabiegami, izolacją od środowiska rodzinnego i koleżeńskiego (częste hospitalizacje);
  • zatracenie poczucia odpowiedzialności, gdy na skutek choroby życie dziecka jest regulowane przez innych i wszystkie potrzeby są zaspokajane bez jego czynnego udziału;
  • słabo rozwinięte poczucie samoskuteczności związane z nadopiekuńczą postawą rodziców, wyręczaniem dziecka z zadań, którym mogłoby ono sprostać, oraz brakiem możliwości sprawdzenia przez dziecko swoich umiejętności;
  • słabość fizyczna, łatwe uleganie zmęczeniu;
  • mniejsza odporność, także na wysiłek umysłowy;
  • kłopoty z pamięcią i koncentracją;
  • zmienność psychofizycznej dyspozycji do nauki;
  • narastające zaległości edukacyjne w związku z częstymi nieobecnościami w szkole;
  • większe niż u zdrowych uczestników obciążenie stresem szkolnym; uczniowie, którzy ze względu na stan zdrowia częściej opuszczają szkołę, postrzegają obciążenia nauką jako szczególnie wysokie;
  • poczucie osamotnienia;
  • niezaspokojona rozwojowa potrzeba bycia „normalnym” członkiem grupy (uczestnictwo w grach i zabawach, wspólne wyjścia itp.) m.in. przez widoczne oznaki choroby, konieczność przyjmowania leków lub stałego noszenia urządzeń wymaganych do leczenia;
  • trudności w nawiązywaniu satysfakcjonujących relacji z rówieśnikami (problemy w tym zakresie dotyczą zarówno odrzucenia przez rówieśników, jak i braku możliwości uczestniczenia w życiu społecznym grupy rówieśniczej);
  • skłonność do izolacji;
  • podejmowanie zachowań ryzykownych.

Dodatkowym obciążeniem dla dziecka może być poczucie „bycia ciężarem” dla rodziny (zaburzenia rytmu dnia, kłopoty finansowe, zaburzenia planów krótko- i długoterminowych, konflikt między rodzicami).

Wskazówki do pracy z uczniem

  • ujawnianie podczas bieżącej pracy mocnych stron ucznia, jego umiejętności i talentów; umacnianie w nim poczucia własnej wartości;
  • zachęcanie do tworzenia planów i myślenia o przyszłości;
  • zwiększanie motywacji do nauki i terapii poprzez wskazywanie realistycznych dróg samorealizacji;
  • wskazywanie przykładów osób, które potrafiły odnosić życiowe sukcesy pomimo przeciwności wynikających z choroby czy niepełnosprawności;
  • czuwanie nad atmosferą w klasie, niedopuszczalne do sytuacji, w której uczeń byłby wyśmiewany czy upokarzany;
  • unikanie sytuacji, w których choroba ucznia mogłaby stać się okazją do drwin i publicznego ostracyzmu; nie chodzi tu o sztuczna wybiórczość w podejmowanych działaniach dydaktycznych, ale o wykazywanie wrażliwości pozwalającej przewidzieć kierunek i siłę reakcji klasy;
  • umiejętne włączanie w treści nauczania tematów dotyczących empatii, tolerancji i szacunku dla inności jako postaw pożądanych i godnych szacunku;
  • zachęcanie ucznia do podejmowania częstych interakcji społecznych i zawierania przyjaźni;
  • stwarzanie możliwości jego uczestnictwa w zabawach i innej aktywności zdrowych rówieśników.
  • wskazywanie na negatywne skutki podejmowania zachowań ryzykownych;
  • branie pod uwagę szybkiej męczliwości ucznia, zmienności nastrojów, niecierpliwości, osłabionej koncentracji – wykazanie empatii i cierpliwości;
  • uwzględnianie możliwości pracy ucznia w różnych okresach jego choroby, stosowanie progresji obciążeń i wymagań;
  • w okresie zaostrzenia choroby nieobciążanie ucznia dodatkowymi stresami (testy, klasówki);
  • sprawdzanie wiadomości w okresach poprawy stanu zdrowia i samopoczucia;
  • ustalanie rozsądnych wymagań oczekiwanie ich wypełniania;
  • niedopuszczanie do tego, aby uczeń robił mniej, niż jest w stanie zrobić, gdyż często czuje on dyskomfort z powodu okazywania mu nadmiernej pobłażliwości i nadopiekuńczości;
  • organizowanie takich form aktywności i gromadzenia doświadczeń poznawczych, jakie są dla ucznia dostępne i dozwolone pomimo choroby – niewyłącznie go pochopnie z zajęć;
  • pomoc uczniowi w wyrównywaniu zaległości edukacyjnych;
    • pomoc uczniowi w wyrównywaniu zaległości edukacyjnych;
    • zorganizowanie wsparcia koleżeńskiego i zajęć dydaktyczno-wyrównawczych,
    • pomoc w opracowaniu planu nadrobienia zaległości,
    • przygotowywanie materiałów zawierających w skondensowanej formie wiadomości koniecznych do opanowania;
  • podczas oceniania nieporównywanie ucznia z rówieśnikami, a przede wszystkim odnoszenie się do poczynionych przez niego postępów;
  • zauważanie i podkreślanie nawet drobnych osiągnięć ucznia, gdyż zazwyczaj są one wynikiem bardzo dużego nakładu pracy (Słupek, 2018).

źródło: K. Słupek, Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi…, Harmonia, Gdańsk 2018

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s