Przeskocz do treści

Uczeń z inteligencją niższą niż przeciętna – dostosowanie wymagań edukacyjnych z podziałem na przedmioty

Uczniowie z inteligencją niższą niż przeciętna (70 – 84 w skalach Wechslera) stanowią 14% populacji szkolnej. Uzyskują oni słabe wyniki w nauce pomimo dużego własnego nakładu pracy, niekiedy nawet mimo intensywnej stymulacji rozwoju. Największe trudności mają w rozumowaniu logicznym myśleniu we wszystkich jego formach i przejawach. Poziom ich rozwoju słowno-pojęciowego odpowiada wcześniejszej fazie rozwojowej.

W szczególności uczniowie ci mają problemy z:

  • wewnętrzną organizacją nowo nabytej wiedzy i integrowaniem jej z już posiadaną (stąd wolne tempo uczenia się);
  • generalizowaniem wiedzy oraz wykorzystywaniem jej w różnych dziedzinach;
  • opanowaniem materiału o charakterze abstrakcyjnym (ze względu na bardzo słabą pamięć krótkotrwałą dzieci te zdecydowanie łatwiej pracują i uczą się na materiale konkretnym);
  • umiejętnością myślenia przyczynowo-skutkowego;
  • dokonywaniem porównań między zbiorami (różnicowanie i szukanie podobieństw);
  • umiejętnością odróżniania cech istotnych od nieistotnych;
  • dokonywanie uogólnień, szczególnie o charakterze werbalnym.

Myślenie tych dzieci charakteryzuje konkretyzm i mała samodzielność. Często uczą się „na pamięć” bez zrozumienia treści. Ich trudności nasilają się wraz z pokonywaniem kolejnych poziomów edukacji.

W przypadku tych dzieci konieczne jest dostosowanie zarówno w zakresie formy, jak i treści wymagań. Nie kwalifikują się do szkoły specjalnej, a program szkoły ogólnodostępnej jest dla nich trudny, a przede wszystkim zbyt szybko realizowany. W tej grupie uczniów możemy mówić o obniżeniu wymagań, pamiętając jednak, że obniżenie kryteriów jakościowych nie może zejść poniżej podstawy programowej.

Ogólne wymagania co do formy:

  • omawianie niewielkich partii materiału i o mniejszym stopniu trudności;
  • pozostawianie więcej czasu na jego utrwalenie;
  • podawanie poleceń w prostszej formie;
  • unikanie trudnych czy bardzo abstrakcyjnych pojęć;
  • częste odwoływanie się do konkretu, przykładu;
  • unikanie pytań problemowych, przekrojowych;
  • wolniejsze tempo pracy;
  • szerokie stosowanie zasady poglądowości;
  • odrębne instruowanie;
  • zadawanie do domu tyle, ile dziecko jest w stanie wykonać samodzielnie.

Język polski

Symptomy i trudności

  • słabe oceny pomimo starań i wysiłków ucznia;
  • trudności w czytaniu i pisaniu (trudności z kojarzeniem określonych dźwięków – głosek z odpowiadającymi im symbolami – literami);
  • trudności w rozumieniu czytanych treści;
  • trudności w samodzielnym wypowiadaniu się, formułowaniu wniosków i sądów, w uogólnianiu, myśleniu symbolicznym (abstrakcyjnym);
  • niski poziom rozwoju słowno-pojęciowego;
  • ubogie słownictwo, wadliwa struktura gramatyczna wypowiedzi ustnych i pisemnych;
  • słabsza sprawność manualna (rysunki, pismo mają niski poziom graficzny);
  • słaba umiejętność stosowania konwencjonalnych sposobów zapamiętywania;
  • duże problemy z przywoływaniem z pamięci odległych partii materiału (słaba pamięć długotrwała, operacyjna);
  • trudności z selekcją i wychwyceniem myśli przewodniej w długich tekstach;
  • wolne tempo procesów umysłowych i działania.

Wskazówki do pracy z uczniem

  • zmniejszenie liczby, stopnia trudności i obszerności zadań;
  • dzielenie materiału na mniejsze partie, wyznaczenie dłuższego czasu na ich opanowanie;
  • wydłużanie czasu na odpowiedź, przeczytanie lektury;
  • wprowadzanie dodatkowych środków dydaktycznych, np. ilustracje, ruchomy alfabet;
  • odwoływanie się do znanych sytuacji z życia codziennego;
  • formułowanie pytań w formie zadań o prostej konstrukcji powołujących się na ilustrujące je przykłady;
  • częste podchodzenie do ucznia w trakcie samodzielnej pracy w celu udzielania dodatkowej pomocy, wyjaśnień;
  • zajęcia w ramach zespołu dydaktyczno-wyrównawczego, gdzie szczególnie u młodszych dzieci należy oprócz wyjaśniania bieżących zagadnień programowych usprawnić funkcje poznawcze (procesy intelektualne i percepcyjne); zajęcia dodatkowe są niezbędne, dziecko bowiem z inteligencją niższą niż przeciętna nie jest w stanie opanować tych umiejętności tylko dzięki pracy na lekcji i samodzielnej nauce w domu;
  • zezwalanie na dokończenie w domu niektórych prac rozpoczętych podczas lekcji.

Języki obce

Symptomy i trudności

  • trudności z prawidłową wymowa;
  • trudności w zapamiętywaniu i/lub odtwarzaniu słówek, zdań;
  • trudności w swobodnym wypowiadaniu się na określony temat;
  • trudności w poprawnym czytaniu i pisaniu;
  • problemy z gramatyką.

Wskazówki do pracy z uczniem

  • zmniejszanie liczby słówek do zapamiętania;
  • pozostawienie większej ilości czasu na ich przyswojenie;
  • odpytywanie po uprzedzeniu, kiedy i z czego dokładnie uczeń będzie pytany;
  • wymagania w wypowiadaniu się na określony temat ograniczone do kilku krótkich, prostych zdań.

Matematyka, fizyka, chemia

Symptomy i trudności

  • trudności z wykonywaniem bardziej złożonych działań;
  • trudności z pamięciowym przyswajaniem i/lub odtwarzaniem z pamięci wyuczonych treści (np. tabliczki mnożenia, skomplikowanych wzorów, definicji);
  • problem z rozumieniem treści zadań;

Wskazówki do pracy z uczniem

  • częste odwoływanie się do konkretu (np. graficzne przedstawianie treści zadań, szerokie stosowanie zasady poglądowości);
  • omawianie niewielkich partii materiału i omniejszym stopniu trudności (pamiętając, że obniżenie wymagań nie może zejść poniżej podstawy programowej);
  • podawanie poleceń w prostej formie (dzielenie złożonych treści na proste, bardziej zrozumiałe części);
  • wydłużanie czasu na wykonanie zadania;
  • podchodzenie do dziecka w trakcie samodzielnej pracy w razie potrzeby udzielając pomocy, wyjaśnień, mobilizowanie do wysiłku i ukończenia zadania;
  • zadawanie do domu tyle, ile dziecko jest w stanie samodzielnie wykonać.

Geografia, biologia, historia

Symptomy i trudności

  • trudność w selekcji i wybraniu najważniejszych treści (tendencja do pamięciowego uczenia się wszystkiego po kolei);
  • problem w zapamiętywaniem dat, nazwisk, nazw, miejscowości;
  • nieumiejętność przekrojowego wiązania faktów i informacji.

Wskazówki do pracy z uczniem

  • w związku z dużym problemem w selekcji i wyborze najważniejszych informacji z danego tematu można wypisać kilka podstawowych pytań, na które uczeń powinien znaleźć odpowiedź, czytając dany materiał (przy odpytywaniu proszenie o udzielanie na nie odpowiedzi); podobne postępowanie przy powtórkach;
  • pozostawienie większej ilości czasu na przygotowanie się z danego materiału, dzielenie go na małe części.

Muzyka, wychowanie fizyczne, plastyka, technika

Symptomy i trudności

  • niezborność ruchowa i trudności w wykonywaniu niektórych ćwiczeń (potrzeba dłuższego treningu, aby opanować dane ćwiczenie);
  • trudności w zrozumieniu zasad i reguł różnych gier;
  • obniżony poziom prac plastycznych i technicznych (słabsza własna inwencja twórcza, ograniczona wyobraźnia);
  • trudności z zapisywaniem i odczytywaniem nut.

Wskazówki do pracy z uczniem

  • zapewnienie większej liczby ćwiczeń, aby uczeń opanował daną sprawność (w razie potrzeby zwolnienie z wykonania ćwiczeń przerastających możliwości ruchowe ucznia);
  • wielokrotne tłumaczenie i wyjaśnianie zasad i reguł gier sportowych;
  • podpowiadanie tematu pracy plastycznej czy technicznej, częste podchodzenie do ucznia, ukierunkowanie w działaniu;
  • pozwalanie na korzystanie ze śpiewników, wzorów, zapisów nutowych;
  • liberalne ocenianie prac artystycznych;
  • w ocenianiu zwracanie większej uwagi na wysiłek włożony w wykonanie zadania niż ostateczny efekt pracy (Słupek, 2018).

źródło: K. Słupek, Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2018

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: