Dysfunkcja dotykowa – lista kontrolna

Poniższe listy kontrolne pozwolą ci zbadać, czy twoje dziecko/przedszkolak/uczeń cierpi na dysfunkcję dotykową. Wyłoni się wzór, który pomoże ci zrozumieć „nie- zgrane” zachowanie twojego dziecka. Nie wszystkie cechy będą dotyczyć twojego dziecka. Zaznaczenie jednak wielu pól sugeruję, że cierpi ono na zaburzenie przetwarzania sensorycznego

Listy kontrolne zamieszczam w zakładce ZABURZENIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ SPD

Dziecko nadreaktywne, unikające bodźców sensorycznych (nadwrażliwe dotykowo) ma trudności z biernym dotykiem (z byciem dotykanym). Dziecko takie może:

  • „Reagować negatywnie lub emocjonalnie na delikatne wrażenia dotykowe, okazując lęk, wrogość lub agresję. Może cofać się przed lekkim dotykiem oraz drapać lub pocierać miejsce dotknięcia. Gdy było w wieku niemowlęcym, mogło odrzucać przytulanie jako źródło przyjemności lub ukojenia.
  • reagować negatywnie lub emocjonalnie na możliwość, że ktoś je lekko dotknie. Może się irytować lub bać, kiedy inne osoby są blisko niego, np. podczas ustawiania się w szeregu.
  • reagować negatywnie lub emocjonalnie, kiedy ktoś zbliża się od tyłu lub kiedy dotyk jest poza polem jego widzenia, np. gdy czyjaś stopa muśnie jego stopę pod kocem lub stołem.
  • przejawiać reakcję „walcz lub uciekaj” po dotknięciu jego twarzy i np. myć od razu twarz.
  • reagować negatywnie, kiedy włosy na jego ciele (rękach, nogach, karku, twarzy, plecach itd.) ułożone są inaczej niż zwykle i „wytarte w drugą stronę”. Silny wiatr lub nawet delikatna bryza może unieść włosy i wytrącić dziecko z równowagi.
  • przejawiać reakcję „walcz lub uciekaj” na odmienne ułożenie włosów, np. po szczotkowaniu, ścięciu, myciu lub przygładzeniu ich na głowie.
  • denerwować się z powodu deszczu, wiatru lub komarów.
  • być nadmiernie wyczulone na łaskotanie.
  • reagować zbyt silnie na odczuwany ból fizyczny, robiąc duży problem z małego zadrapania lub drzazgi. Dziecko może rozpamiętywać i mówić o takich doświadczeniach przez wiele dni. Może być hipochondrykiem. Reagować podobnie na różne wrażenia dotykowe. Kropla deszczu na skórze może spowodować reakcję tak odmienną, jak gdyby było to ukłucie kolcem.
  • wyraźnie uciekać przed dotykaniem przez fryzjera, dentystę, pielęgniarkę lub pediatrę.
  • zachowywać się tak, że sprawia wrażenie, jakoby było uparte, usztywnione, nieelastyczne, celowo aroganckie werbalnie lub fizycznie bądź w inny sposób „trudne” bez żadnego widocznego powodu, podczas gdy w rzeczywistości jest to awersyjna reakcja na bodźce dotykowe.
  • odrzucać przyjacielskie lub czułe poklepywanie i pieszczoty, szczególnie jeżeli osoba dotykająca nie jest jednym z rodziców lub znanych mu osób. Dziecko może odtrącać dotyk każdej osoby oprócz matki (lub pierwotnego opiekuna).
  • rozpraszać się nie skupiać uwagi i zachowywać niespokojnie, kiedy powinno w ciszy się koncentrować.
  • woleć uściski od pocałunków. Może pragnąć odczuwać silny uścisk, ale próbować zetrzeć z siebie irytujący, delikatny dotyk pocałunku.
  • sprzeciwiać się obcinaniu paznokci.
  • nie lubić niespodzianek.

To samo dziecko, które unika bodźców sensorycznych, może mieć również trudności z czynnym dotykiem. Dziecko takie może:

  • nie chce myć zębów.
  • być wybredne w jedzeniu, preferować określoną konsystencję pokarmów, np. chrupiącą albo papkowatą. Dziecko może nie lubić pokarmów z grudkami, których się nie spodziewano, np. sosu pomidorowego lub zupy jarzynowej, ale także klejących pokarmów, takich jak ryż lub lukier do ciasta.
  • nie chce jeść pokarmów gorących lub zimnych.
  • unikać dawania pocałunków.
  • nie zgadzać się na kąpiel  lub nalegać, aby woda była bardzo gorąca lub bardzo zimna.
  • zaciskać dłonie lub chronić ręce przed odczuciem dotyku.
  • być nadmiernie pedantyczne, śpiesznie zmywać mniejszy brud z rąk.
  • unikać chodzenia boso po trawie czy piasku lub brodzenia w wodzie.
  • chodzić na palcach, aby zminimalizować kontakt z podłożem.
  • awanturować się o ubrania, np. o sztywne nowe rzeczy, szorstkie tkaniny, kołnierzyki koszul, golfy, piaski, gumki w pasie, czapki i szaliki.
  • złościć się z powodu butów i skarpetek, zwłaszcza szwów w skarpetkach. Może odmawiać noszenia skarpet. Może narzekać na sznurowadła. Może się upierać, aby nosić sandały w chłodne i mokre zimowe dni lub ciężkie kozaki latem.
  • woleć krótkie rękawy i krótkie spodenki. Może odmawiać noszenia czapek i rękawiczek, nawet zimą, aby uniknąć uczucia, że ubrania ocierają jego skórę.
  • woleć długie rękawy i spodnie. Może się upierać, że chce nosić czapkę i rękawiczki, nawet latem, aby nie odsłaniać skóry.
  • unikać dotykania szczególnych faktur lub powierzchni, np. niektórych tkanin, koców, dywaników lub pluszaków.
  • mieć potrzebę ciągłego dotykania szczególnych faktur lub powierzchni, które dają mu poczucie spokoju i pocieszenia, np. ulubiony kocyk.
  • wycofywać się na lekcjach plastyki, przyrody, muzyki i wychowania fizycznego, aby uniknąć wrażeń dotykowych.
  • unikać brudzącej zabawy, np. zabawy z piaskiem, farbami do malowania rękami, pastą, klejem, błotem, gliną; być może na samą myśl o tym zacznie płakać.
  • stać nieruchomo lub poruszać się pod prąd w zadaniach grupowych, takich jak tor przeszkód, lub w grach ruchowych, nieustannie obserwując innych.
  • szorstko traktować zwierzęta lub unikać kontaktu fizycznego z nimi.
  • w każdej chwili mieć przy sobie do obrony patyk, zabawkę, linę lub inną broń ręczną.
  • ustnie uzasadniać, w warunkach akceptowalnych społecznie, dlaczego unika tego rodzaju odczuć, np. : „Moja mama mówiła mi, że nie mam brudzić sobie rąk” albo „Mam alergię na tłuczone ziemniaki”.
  • wycofywać się z grupy i nie zgadzać się na zabawę w domach innych dzieci.
  • nie radzić sobie z nawiązywaniem ciepłych relacji z innymi osobami. Może doświadczać trudności w sytuacjach społecznych, być samotnikiem z małą liczbą bliskich przyjaciół.

Dziecko podreaktywne, które ignoruje bodźce sensoryczne, może wykazywać nietypowe reakcje na bierny i czynny dotyk. Dziecko takie może:

  • nie zauważać dotyku, chyba że jest bardzo silny.
  • być nieświadome brudu na twarzy, szczególnie wokół ust i nosa, nie zauważać paproszków na twarzy lub cieknącego nosa.
  • nie zdawać sobie sprawy, że ma potargane włosy, kołtuny lub piasek we włosach.
  • nie zauważać nieładu w ubraniach lub przemoczonych mankietów czy skarpet.
  • nie zwracać uwagi na gorąco i zimno lub zmiany temperatur w pomieszczeniach lub na zewnątrz; często nadal ma na sobie kurtkę, chociaż się poci, lub nie sięga po kurtkę, mimo, ze trzęsie się z zimna.
  • reagować w niewielkim stopniu lub wcale na ból spowodowany zadrapaniem, siniakami, skaleczeniem lub uderzeniem; być może lekceważy złamanie palca lub obojczyka.
  • kiedy jest bose, nie skarżyć się na ostry żwir, gorący piasek lub pobijane palce.
  • z jednej strony nie reagować na pikantne, pieprzne, kwaśne, ostre lub „wypalające usta” jedzenie, z drugiej jednak strony może pragnąć tego rodzaju smaków.
  • nie zważać na warunki zewnętrzne, takie jak wiatr, deszcz, komary. Może nie zdawać sobie sprawy, że coś upuściło.
  • nie odsuwać się, kiedy ktoś się o nie opiera lub kiedy napiera na nie tłum.
  • sprawiać wrażenie, że nie ma „wewnętrznego popędu”, aby obracać i poznawać zabawki i przedmioty, które przemawiają do większości dzieci, nie mieć ochoty ich dotykać.
  • wymagać silnej stymulacji dotykowej, aby zaangażować się w toczące się wokół niego życie, nie szuka aktywnie takiej stymulacji.
  • ranić inne dzieci i zwierzęta podczas zabawy, sprawiać wrażenie, że nie ma z tego powodu wyrzutów sumienia, w rzeczywistości jednak nie rozumieć bólu odczuwanego przez innych” (Koomar, Kranowitz, Szklut, Blazer-Martin, Haber, Sava, 2016)

źródło: J. Koomar, C. Kranowitz, S. Szklut, L. Blazer-Martin, E. Haber, D. I. Sava: „Integracja sensoryczna Odpowiedzi na pytania zadawane przez nauczycieli…”, HARMONIA UNIVERSALIS, Gdańsk 2016

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: