Naśladowanie niewerbalne

Cele:

  1. Dziecko uczy się naśladowania zachowań innych osób.
  2. Naśladowanie staje się podstawą do nauki innych istotnych umiejętności (np. werbalizacji, zabawy, umiejętności społecznych., autoobsługi, itd.).
  3. Naśladowanie jest podstawą modelowania, które jest bardzo ważnym rodzajem podpowiedzi.
  4. Naśladowanie pomaga wytworzyć więź między uczniem i nauczycielem (tj. bycie takim, jak nauczyciel jest powodem do dumy i motywuje do nauki).
  5. Naśladowanie wykształca świadomość otoczenia.
  6. Naśladowanie pomaga rozwinąć zdolność koncentracji.
  7. Naśladowanie jest prostym zadaniem, które można wykorzystać do uzyskania, lub przywrócenia posłuszeństwa i uwagi ucznia. Jest łatwym sposobem na otrzymanie wzmocnienia.

Przebieg

Nauczyciel demonstruje jakieś zadanie i mówi „zrób to”. Zadaniem ucznia jest powtórzenie tego, co zrobił nauczyciel, na zasadzie lustrzanego odbicia (tj. nauczyciel używa prawej ręki, uczeń używa lewej). Kolejne fazy zaczynają się wyraźnymi, łatwymi do odróżnienia ruchami i przechodzą w najbardziej precyzyjne i subtelne ruchy.

Naśladowanie wykorzystujące posługiwanie się jakimś przedmiotem (wrzucanie klocka do kosza), lub wysyłające dyskretną, sensoryczną informację zwrotną (dzwonienie dzwonkiem), są łatwiejsze do przyswojenia. Naśladowanie polegające na poruszaniu kończynami (np. odsuwanie rąk na boki), lub częściami ciała, które są częściowo niewidoczne dla ucznia (np. nos, głowa) sprawiają więcej trudności.

W miarę postępów w nauce, werbalne wskazówki będą uogólniane na inne zadania, które mają takie samo znaczenie, jak wyrażenie „Zrób to” (np. „rób to, co ja”, „powtarzaj po mnie”, itd.). Ostatecznym krokiem będzie nazywanie czynności (np. „Klaszcz w dłonie”). To ćwiczenie buduje bazę wiedzy, umożliwiającą wykonywanie poleceń werbalnych. Polecenie „Zrób to” jest używane początkowo dla wprowadzenia koncepcji naśladowania, kluczowej umiejętności, która jest środkiem niewykorzystującym języka mówionego, służącym do nauki wielu innych umiejętności.

Podpowiedzi

Poprowadź ucznia, aby pokazać mu jak ma wykonać czynność, o którą ci chodzi. Stopniowo zmniejszaj kontakt fizyczny, aż do lekkiego dotyku i subtelnych gestów.

Kryteria wstępne

Uczeń nie wymaga żadnego wcześniejszego przygotowania, aby rozpocząć naukę tej umiejętności. Jest to jedna z najprostszych do nauczenia umiejętności, zazwyczaj w tym samym czasie można uczyć dziecko odpowiedniego zachowania podczas siedzenia na krześle oraz nawiązywania kontaktu wzrokowego.

Opanowanie umiejętności

Uczeń 8 na 10 razy wykonuje czynność prawidłowo, bez dodatkowej pomocy ze strony nauczyciela. Taki sam wynik powinien osiągnąć przynajmniej z jednym dodatkowym nauczycielem.

Faza 1: Zacznij od zadań, które wymagają posługiwania się jakimś przedmiotem.

Ucz posługiwania się każdym przedmiotem z osobna. Oznacza to powtarzanie prób z wyłącznie jednym wybranym przedmiotem (żaden inny nie może znajdować się w zasięgu wzroku ucznia). Gdy uczeń opanuje posługiwanie się daną rzeczą bez dodatkowej pomocy, wprowadź do ćwiczeń jeden lub więcej rozpraszających uwagę bodźców w każdej próbie. Każdy przedmiot powinien być użyty na kilka sposobów,aby zbudować zainteresowanie i wykształcić umiejętność rozróżniania przedmiotów. Możesz czasami, np., upuścić młotek na ziemię, zamiast jak zwykle wbijać nim kołki w ścianę. Gdy uczeń opanuje swobodne posługiwanie się dwoma przedmiotami, wprowadź kolejny. W miarę jak uczeń zapoznaje się z kolejnymi przedmiotami (z każdym oddzielnie), powinny pojawiać się wszystkie, z którymi zapoznał się podczas wcześniejszych ćwiczeń.

Posługiwanie się przedmiotami:

  • Wrzucanie klocków do koszyka
  • Diabełek z pudełka („Jack-in-the-box”)
  • Granie na bębenku
  • Rzucanie obręczami do celu
  • Zakładanie kapelusza
  • Granie na tamburynie
  • Stukanie klockami o stół
  • Układanie klocków
  • Podnoszenie kubka do ust
  • Potrząsanie kulą ze „śniegiem”
  • Puszczanie samochodzików
  • Zakładanie okularów przeciwsłonecznych
  • Ładowanie / rozładowywanie ciężarówki
  • Granie na pianinie
  • Odbieranie telefonu
  • Dzwonienie dzwonkiem (potrząsanie lub uderzanie)
  • Mieszanie łyżką w misce
  • Rzucanie „jaśkiem”
  • Czesanie włosów
  • Układanie fal
  • Interaktywna zabawka
  • Bączek (naciskanie całą dłonią)
  • Trąbienie klaksonem
  • Pociąganie za dźwignię
  • Uderzanie pałeczkami
  • Rozbijanie samochodów
  • Uderzanie klockami o siebie
  • Rzucanie piłką
  • Kołysanie lalki
  • Gwizdanie gwizdkiem itp. (Leaf, McEachin, 2017)

źródło: R. Leaf, J. McEachin, Praca nad rozwojem…, Wydawnictwo LTW, Warszawa 2017