Afazja ruchowa – wskazówki do pracy z uczniem

Afazja to zaburzenie polegające na trudnościach w rozumieniu mowy albo wyrażaniu myśli – pomimo prawidłowej budowy oralno-motorycznej aparatu mowy – to z kolei przekłada się na problemy z pisaniem i z czytaniem…

„Generalnie można wyróżnić dwa zasadnicze rodzaje afazji:

  • afazję ruchową (motoryczną);
  • afazję czuciową (sensoryczną).

Istnieją inne sposoby kategoryzacji afazji, jednak pod kątem pragmatyki pracy nauczyciela nie ma to kluczowego znaczenia (Herzyk 1997, s. 87).

Afazja ruchowa

Ten typ afazji upoważnia do uzyskania przez ucznia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zasadniczym zaburzeniem jest tu niewykształcenie lub zanik mowy spontanicznej przy z reguły dobrym jej rozumieniu. Mówiąc najprościej, nie ma umiejętności zużytkowania obwodowych narządów mowy do tworzenia słów. Dziecko z afazją ruchową mówi mało i powoli, a w ciężkich postaciach mowa ogranicza się u niego do powtarzania z różną modulacją (monofazja) jednego lub kilku słów. W postaciach lżejszych zasób wypowiadanych słów jest większy, ale składanie z nich zdań odbywa się z dużym wysiłkiem. Dziecko popełnia podczas mówienia liczne błędy, a ponieważ zdaje sobie z nich sprawę, często bywa w związku z tym zakłopotane i usiłuje je poprawiać.

Symptomy i trudności

  • ubogie słownictwo;
  • szybkie zapominanie wypowiedzi wypowiadanych słów i zdań;
  • trudności z powtarzaniem usłyszanych słów i zdań;
  • trudności w nazywaniu przedmiotów – stosowanie opisu funkcjonalnego lub nazw zastępczych;
  • zamiany sąsiednich głosek, opuszczanie, dodawanie i przestawianie ich (parafazje głoskowe);
  • wtrącanie błędnych słów błędy składniowe (parafazje słowne);
  • tworzenie niewłaściwych form gramatycznych (agramatyzmy);
  • błędy składniowe;
  • dzielenie słów na sylaby;
  • ciche przygotowywanie się do wypowiedzi;
  • wypowiedzi nadmiernie krótkie;
  • uproszczenie budowy zdań poprzez np. opuszczanie przyimków i niezmienianie końcówek rzeczowników (styl depeszowy albo telegraficzny);
  • zaburzenia „melodii” mowy (monotonne wypowiedzi, sylabizowanie, nieprawidłowy akcent w słowie lub niewłaściwa intonacja zdania);
  • poprawianie swoich wypowiedzi;
  • problemy z wyliczaniem we właściwej kolejności np. dni tygodni, miesięcy, liczb.

Zaburzeniom mowy mogą towarzyszyć:

  • ogólna niesprawność motoryczna;
  • współwystępowanie zaburzeń koordynacji ruchowej oraz orientacji wzrokowo-przestrzennej;
  • problemy w kontaktach z rówieśnikami;
  • zaburzenia emocjonalne;
  • zaburzenia zachowania;
  • nadpobudliwość ruchowa;
  • brak koncentracji.

Wskazówki do pracy z uczniem

  • Jak najwcześniejsze wprowadzanie czytania – jeśli występują trudności metodą sylabową, wówczas zalecane jest czytanie globalne;
  • podczas zaznajamiania z obrazem graficznym liter wykorzystywanie dodatkowo polskiego alfabetu palcowego (daktylografia);
  • umożliwianie wielozmysłowego (multisensoryka) poznawania treści słów, łączenie słów/nazw z konkretnymi, zabawkami, przedmiotami lub obrazami;
  • zezwalanie na jak najczęstsze wypowiadanie się;
  • motywowanie (nie zmuszanie) do wypowiadania się;
  • stwarzanie spokojnej atmosfery w trakcie wypowiedzi ustnych;
  • niepospieszanie – wydłużanie czasu odpowiedzi ustnej;
  • uwzględnianie problemów z wymową i artykulacją w czasie wypowiedzi;
  • akceptowanie gestów, min, których dziecko używa w celach komunikacyjnych;
  • umożliwianie uzupełniania wypowiedzi ustnej zapisem;
  • niewymaganie odpowiadania pełnym zdaniem;
  • wspieranie podczas redagowania wypowiedzi ustnych (np. podpowiadanie brakujących słów);
  • aranżowanie udziału dziecka w dyskusjach grupowych;
  • podpieranie wiadomości podawanych słuchowo danymi wzrokowymi;
  • formułowanie krótkich instrukcji, w postaci konkretnych pytań lub poleceń; powtarzanie ich w razie potrzeby;
  • pomaganie w odczytywaniu podczas lekcji poleceń i instrukcji;
  • umożliwianie uzupełniania wypowiedzi ustnej zapisem;
  • niewymaganie odpowiadania pełnym zdaniem;
  • wspieranie podczas redagowania wypowiedzi ustnych (np. podpowiadanie brakujących słów);
  • aranżowanie udziału dziecka w dyskusjach grupowych;
  • podpieranie wiadomości podawanych słuchowo danymi wzrokowymi;
  • formułowanie krótkich instrukcji, w postaci konkretnych pytań lub poleceń; powtarzanie ich w razie potrzeby;
  • pomaganie w odczytywaniu podczas lekcji poleceń i instrukcji;
  • w procesie nauczania języka obcego stosowanie metod indywidualnych, ograniczanie podawanych form językowych (różnica między brzmieniem słowa a jego zapisem); ograniczanie ilości materiału (mniej słownictwa); całkowite dostosowanie form klasówek i sprawdzianów do możliwości ucznia oraz stosowanie indywidualnych kryteriów oceny;
  • ustawiczne utrwalanie i wielokrotne wykorzystywanie – poprzez stwarzanie odpowiednich sytuacji komunikacyjnych – zdobytych przez dziecko umiejętności werbalnych;
  • zauważanie i nagradzanie wszelkich form aktywności słownej lub bezsłownej zmierzającej do nawiązania przez dziecko kontaktu z otoczeniem” (Słupek, 2018).

Rozwijaniu m. in. języka i komunikacji, umiejętności społecznych, motoryki małej i dużej, zaburzeń sensorycznych i innych trudności służą informacje zawarte w zakładkach na stronach autyzmwszkole. com oraz na autyzmschemat.life

źródło: K. Słupek: Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi…”, HARMONIA, Gdańsk 2018

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s