Reklamy

Subskrybuj – uzyskasz dostęp

Reklamy

Wyróżniamy następujące stopnie podpowiedzi manualnej:

8 –wyręczanie – terapeuta wykonuje czynność za ucznia, uczeń jest pasywny
7 –wymuszona podpowiedź manualna – ruch jest zainicjowany i utrzymany przez trzymanie i wymuszoną podpowiedź manualną
6 –delikatna i wymuszona podpowiedź manualna – ruch jest zainicjowany w wyniku dotykania lub popychania kończyn w pożądanym kierunku
5 –delikatna podpowiedź manualna w punkcie prowadzącym – terapeuta lekko dotyka mającą się poruszać kończynę w punkcie prowadzącym. Jeśli czynność dotyczy dłoni, jako punkt prowadzący zdefiniowana jest dłoń.
4 –delikatna podpowiedź manualna z zachowaniem dystansu od punktu prowadzącego – czynność jest kontrolowana przez terapeutę lekko dotykającego mającą się poruszać kończynę, z zachowaniem dystansu od punktu prowadzącego. Jeśli czynność dotyczy dłoni, podpowiedź manualna jest skierowana na łokieć lub wzdłuż ramienia.
3 –cieniowanie – ręka terapeuty podąża jak cień za mającą się poruszać kończyną (równolegle do niej), ale bez dotykania
2 –cieniowanie – terapeuta porusza ręką (dłonią) dla zainicjowania pomocy
1 –obecność terapeuty – uczeń wykonuje czynność tylko wtedy, gdy terapeuta jest obecny
0 –czynność opanowana – uczeń wykonuje czynność samodzielnie (bez obecności terapeuty)

Możemy udzielać pełnej podpowiedzi, (kiedy uczeń nie jest w stanie wykonać kroku samodzielnie) np. podczas zmywania naczyń (trzymamy rękę ucznia w nadgarstku prowadząc go w określonym kroku – w tym wypadku w myciu naczyń). Po pewnym czasie możemy przejść do następnej podpowiedzi manualnej, np. przytrzymanie w trakcie czynności ręki ucznia w łokciu. Końcowe podpowiedzi mogą być bardzo subtelne, na przykład delikatne dotknięcie w ramię, następnie wycofanie się z pomieszczenia. Początkowo możemy cofnąć się zwiększając odległość między sobą a dzieckiem o 15 centymetrów. Podczas następnej sesji, jeśli dziecko udziela poprawnych odpowiedzi, zwiększamy dystans do 30 cm aż do zupełnego wycofania. Podpowiedzi manualne charakteryzują się dużą skutecznością i szybkim tempem uczenia. Należy jednak pamiętać by, co jakiś czas sprawdzać samodzielność kroków, co stanowi podstawę do zweryfikowania stopnia podpowiedzi. Decyzje o zwiększaniu dystansu fizycznego należy podejmować na podstawie obserwacji zachowań dziecka (McCLannahan, Krantz, 2002). Ważne jest by nie podpowiadać od razu, ale czekać na samodzielne wykonanie kroku przez ucznia. Jeżeli to nie następuje, wtedy można udzielić podpowiedzi (możemy sobie założyć, po jakim czasie to robimy – 5sekund, 15 sekund, lub 30 sekund). W ten sposób coraz bardziej upewniamy się o postępach podopiecznego i z łatwością możemy dokonać analizy jego możliwości.

Każdy ma prawo do wyboru

Dorosłe życie każdego człowieka, pełne jest sytuacji, w których trzeba podjąć decyzje. O ile w dzieciństwie przy dokonywaniu wyborów można liczyć na pomoc rodziców czy innych znaczących osób, to w dojrzałym życiu pomoc ta jest zdecydowanie mniejsza. Człowiek samemu decyduje, co jest dobre a co złe dla niego, wybiera sobie przyjaciół, pracę, rozrywki. I o ile decydowanie o swoim losie jest często trudne, wymaga, bowiem wzięcia odpowiedzialności za dokonany wybór, to jak dowodzą badania, brak możliwości sprawowania kontroli nad swoim losem prowadzi do frustracji i wyuczonej bezradności (Kofta, Doliński, 2000). Skoro zdrowi ludzie mają prawo do decydowania, nie powinno się go odmawiać ludziom niepełnosprawnym. Oczywiście część decyzji za te osoby arbitralnie podejmuje opiekun, nie pozwalając na zachowania destrukcyjne, niebezpieczne dla nich czy dla innych. Ale w przypadku każdej osoby można z pewnością znaleźć przestrzeń, w której ona sama dokona wyboru. Może dotyczyć on rodzaju nagród, na które osoba autystyczna pracuje, sposobu spędzania czasu wolnego, zadań, jakie są do wykonania w danym dniu, czy ich kolejności. Badania pokazują bowiem, że możliwość wyboru albo kontroli sytuacji, zwiększa chęć uczestnictwa w zadaniach, czyni te zadania przyjemniejszymi i może redukować zachowania niepożądane w czasie aktywności (Harchik, Sherman, Sheldon, Bannerman, 1993).

Podejmowania decyzji, podobnie jak innych umiejętności, można nauczyć. Przykładem niech będzie wybór sposobu spędzania czasu wolnego. W planie dnia znajduje się symbol, który prowadzi do tablicy lub segregatora z dwoma aktywnościami. Umieszczone są one za pomocą specjalnych rzepów. Uczeń wybiera jedną z czynności i z jej etykietą udaje się w określone miejsce, np. włącza magnetofon, jeśli wybrał słuchanie muzyki. Stopniowo można dodawać kolejne aktywności.

Podopieczni Gdańskiego i Gdyńskiego Ośrodka, wybierają już spośród etykiet, listy bądź konkretnych nagród, te, które dostają po wykonaniu zadania. Niektórzy decydują o kolejności wykonywanych czynności. Są to pierwsze kroki na drodze do bardziej złożonych wyborów. Stają się przez to bardziej samodzielni i produktywniej mogą spędzać swój wolny czas. A to jest naszym celem, uważamy, bowiem, że osoby z autyzmem mają prawo do takiego życia. Często wyręczając ich w zadaniach, możemy skazać ich na uzależnienie od nas samych. Chcąc uniknąć tego, musimy zapewnić im warunki i stworzyć odpowiednie środowisko dla samodzielnego egzystowania. Struktura dnia i wykorzystywanie jej do uczenia samodzielności w życiu jest bardzo istotnym elementem w terapii ludzi autystycznych. Wierzymy, że wtedy czują się bezpieczni i są w stanie przy niewielkich podpowiedziach samodzielnie funkcjonować. Terapeuci z Gdańska i Gdyni od lat wkładają wiele wysiłku by ich młodzi podopieczni mogli samodzielnie żyć w społeczeństwie.

Dariusz Masternak
Tomasz Mioduszewski

Bibliografia:

  1. Kofta M., Doliński D. „Poznawcze podejście do osobowości” W: Strelau J. „Psychologia -podręcznik akademicki,t.2”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 2001.
  2. Harchik A.E., Sherman J.A., Sheldon J.B., Bannerman D.J. „Choice and Control-New Opportunities for People with Developmental Disabilities”, Annals of Clinical Psychiatry 5:151-162, 1993.
  3. MacDuff G.S, Krantz P.J, McCLannahan L.E., „Prompts and Prompt-Fading Strategies for People with Autism” W: Maurice C., Green G., Foxx R.M. „Making a Difference-Behavioral Intervention for Autism”, PROED, Austin, 2001
  4. McCLannahan L.E., Krantz P.J. „Plany aktywności dla dzieci z autyzmem – uczenie samodzielności”, Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym, Gdańsk, 2002.
  5. McCLannahan L.E., MacDuff G.S, Krantz P.J, „Behavior Analysis and Intervention for Adults with Autism”, Behavior Modification, Vol. 26, No.1, January 2002, pp.9-26

źródło: poradnik-logopedyczny.pl

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s