DSCN9726

Osoba dotknięta autyzmem może wydawać się niezmiernie opanowana, nie krzywi się ani nie pokazuje cierpienia w reakcji na taki poziom bólu, który dla innych byłby nie do zniesienia.

„Uwagę dziecka może zwracać siniak lub rana, nie potrafi ono jednak przypomnieć sobie, w jaki sposób powstały. Usunięcie drzazgi nie stanowi dlań problemu, a gorące napoje wypija bez mrugnięcia okiem. W gorące dni może mieć na sobie grube ubranie, a mroźną zimą – upierać się, by nadal nosić letnie stroje. To tak, jakby osoba z zespołem Aspergera miała specyficzny wewnętrzny termostat (Attwood, 2013) […]

Wyróżniamy nadwrażliwość i podwrażliwość na ból (Bromley, Hare, Davison i Emerson, 2004). Niski próg wrażliwości na niektóre rodzaje bólu i dyskomfortu może być źródłem dystresu dziecka, które zostaje przez rówieśników uznane za beksę. Niemniej jednak dzieci z zespołem Aspergera najczęściej są podwrażliwe, a nie nadwrażliwe na ból. Wysoki próg wrażliwości bólowej opisał pewien ojciec nastolatka z ZA:

Dwa lata temu mój syn wrócił do domu ze strasznie podrapaną nogą: miał liczne siniaki i zacięcia. Pobiegłem po apteczkę. Kiedy byłem już z powrotem i kazałem mu usiąść, bo chciałem opatrzyć mu rany, nie mógł zrozumieć o co mi chodzi. Mówił: „Nic się nie stało, nic mnie nie boli” i „Ciągle mi się to zdarza”, po czym poszedł do swojego pokoju. Tego rodzaju sytuacje powtarzały się często w ciągu osiemnastu lat. Ponadto syn nie odczuwa zimna tak, jak jego rówieśnicy. Zimą rzadko nosi kurtkę, do szkoły zakłada koszulkę z krótkim rękawem i czuje się w niej komfortowo.

Przypadkowo poznałem pewnego młodego Amerykanina z zespołem Aspergera, który przyjechał zimą na wakacje do centralnej części Australii. Obaj należeliśmy do grupy turystów, która spożywała kolację pod gołym niebem, aby móc podziwiać przepiękne, pustynne gwiazdy i wysłuchać później wykładu astronoma. Tymczasem temperatura spadła poniżej  zera i wszyscy, z wyjątkiem młodego człowieka z ZA, narzekali na chłód i zakładali wiele warstw cieplejszej odzieży. Chłopak miał na sobie jedynie koszulkę, nie skorzystał jednak z propozycji swoich towarzyszy, by założył coś cieplejszego. Mówił, że tak jest mu dobrze, jednak wszyscy czuli się niekomfortowo z tym, że siedział na mroźnej pustyni bez ciepłego ubrania. Inny przykład opisała w e-mailu do mnie Carolyn:

Moja reakcja na ból i temperaturę wydaje się podobna do reakcji na błahe lub traumatyczne wydarzenia.Przy niskich poziomach stymulacji reakcja jest przesadzona, przy wyższych jednak moje zmysły wydają się zamykać, a ja w większości przypadków funkcjonuję lepiej niż zazwyczaj. Błahe zdarzenie może dramatycznie zaburzyć moje funkcjonowanie, kiedy jednak mam do czynienia z traumą, zaczynam myśleć logicznie i postępować spokojnie i wydajnie, podczas gdy inni w takiej sytuacji panikują.

Hans Asperger zauważył, że 1/4 dzieci, które przyjmował w swojej klinice, dość późno uczyła się korzystać z nocnika (Hipper i Klicpera, 2004). Możliwe, że dzieci te były w mniejszym stopniu zdolne uświadamiać sobie wewnętrzne sygnały dyskomfortu związanego z wypróżnianiem i nie potrafiły zapobiegać „wypadkom”.

Brak reakcji na dyskomfort, ból czy ekstremalne temperatury może także uniemożliwić dziecku z ZA uczenie się unikania pewnych niebezpiecznych zachowań, dlatego jest ono częstym gościem na oddziale ratunkowym miejscowego szpitala. Pracujący tam personel medyczny może być zaskoczony brawurą małego pacjenta i podejrzewać, że jest on zaniedbywany przez rodziców.

Jedną z kwestii najbardziej niepokojących rodziców jest to, jak sprawdzić, czy dziecko nie odczuwa chronicznego bólu i czy nie wymaga pomocy medycznej. Zapalenie ucha czy wyrostka robaczkowego może rozwinąć się do niebezpiecznego stanu, zanim zostanie wykryte. Efekty uboczne przyjmowanych lekarstw. Dziecko może odczuwać ból zębów, ból menstruacyjny lub inny dyskomfort, jednak o nich nie wspomina. Rodzice pewnego chłopca zauważyli, że przez kilka dni był nieswój, nie mówił im jednak, że odczuwa jakiś poważny ból. W końcu zabrali go do lekarza, który stwierdził skręt jadra i zalecił jego usunięcie.

Jeśli dziecko wykazuje choćby minimalną reakcję na ból, wówczas rodzice muszą niezwykle czujnie poszukiwać wszelkich przejawów dyskomfortu, sprawdzić fizyczne objawy chorób, takie jak gorączka czy pocenie się, oraz zastosować strategie wyrażania uczuć, takie jak termometr emocji, by umożliwić dziecku określenie intensywności bólu. Powinni stworzyć tez historyjkę społeczną wyjaśniającą dziecku, dlaczego mówienie dorosłemu o odczuwanym bólu jest tak istotne i że dzięki temu poczuje się lepiej oraz uniknie poważniejszych konsekwencji” (Attwood, 2013).

źródło: T. Attwood: „Zespół Aspergera…”, Harmonia Universalis, Gdańsk 2013

 

Reklamy