uczeń3

Nie możemy założyć, że dzieci z ASD same zauważą i zaczną naśladować typowe zachowania innych ludzi.

Nauka takich zachowań przebiega najskuteczniej w środowisku społecznym zapewnianym w czasie zajęć w grupie z terapeutą przygotowanym do uczenia tych złożonych umiejętności. Typowe tematy poruszane w takiej terapii dotyczą języka ciała i kontaktu wzrokowego, odczytywania emocji innych i przyjmowania cudzego punktu widzenia. Oprócz tego dzieci zdobywają umiejętności potrzebne w czasie rozmowy i uczą się zachowań ważnych w interakcjach społecznych, takich jak przedstawianie się, dołączanie do grupy, mówienie komplementów, negocjowanie, opowiadanie, nieprzerywanie wypowiedzi innych. Zajęcia dotyczą także umiejętności rozwiązywania problemów społecznych, np. radzenie sobie z dokuczaniem ze strony innych dzieci, odrzuceniem, odmową, kontrolowaniem i wyrażaniem emocji w sposób adekwatny do wieku.

Zaletą tej metody pracy jest to, że dziecko ma możliwość wypróbowania nowych umiejętności w bezpiecznym otoczeniu i czerpania przyjemności z kontaktów społecznych, co wpływa na wzrost jego motywacji do dalszego uczenia się. Badania wykazały dużą skuteczność treningu umiejętności społecznych, który poprawia zdolność dzieci do zabawy, nawiązania przyjaźni, radzenia sobie z odrzuceniem i wieloma sytuacjami społecznymi. Tego typu terapia zwykle odbywa się w grupach i jest organizowana w szkołach oraz specjalistycznych placówkach. Czasami nauczaniem umiejętności społecznych zajmują się logopedzi.

Podobną terapią, mającą na celu rozwój umiejętności społecznych dzieci z ASD, są zajęcia z wykorzystaniem nagrań wideo. Skuteczność tej metody także została potwierdzona wynikami badań. Filmy przedstawiają model zachowania lub zastosowania określonych umiejętności społecznych. Osoby w nich występujące zazwyczaj uczą się zachowywać w pożądany sposób. Po obejrzeniu nagrania dziecko ćwiczy zademonstrowane w nim zachowanie. W tej metodzie terapeutycznej wykorzystuje się fakt, że wiele dzieci z ASD ma dobre umiejętności wzrokowe. Filmy mogą być wykorzystywane zarówno w czasie terapii indywidualnej, jak i w grupie, jako część treningu umiejętności społecznych.

Jeżeli w placówkach w twojej okolicy nie są prowadzone zajęcia z umiejętności społecznych specjalnie dla dzieci z ASD, możesz zapisać dziecko na terapię grupową dla osób z ADHD lub innymi problemami behawioralnymi. Dla dziecka lub nastolatka z ASD, możliwość nawiązania kontaktu z innymi osobami z ASD, które mają podobne zainteresowania, typy osobowości, temperamenty i problemy, często jest bardzo korzystna. Jeśli jednak dany rodzaj terapii jest ukierunkowany na pokonywanie wyżej wymienionych trudności, a ty uważasz, że oferowane cele terapeutyczne odpowiadają potrzebom twojego dziecka, nie jest konieczne, by dzieci z ASD stanowiły większość w grupie. Zajęcia kształtujące umiejętności społeczne czasami odbywają się w szkołach, dlatego sprawdź, czy któraś z lokalnych placówek oferuje taką możliwość.

Wspomaganie w domu i wśród znajomych

Jest wiele sposobów na wspomaganie rozwoju zachowań i umiejętności społecznych dziecka w domu i wśród znajomych:

  • Napisz „scenariusze”, które pomogą twojemu dziecku, kiedy nie będzie wiedziało, co zrobić lub powiedzieć w określonych sytuacjach społecznych, takich jak odbieranie telefonu lub zamawianie jedzenia w restauracji.
  • Sfilmuj rozmowę dziecka z dowolną osobą; następnie obejrzyjcie razem nagranie, zwracając uwagę na to, co dziecko zrobiło dobrze i nad czym musi jeszcze popracować.
  • Sfilmuj rozmowę innych dzieci (np. rodzeństwa) jako model konwersacji właściwej dla osób w tym wieku.
  • Zapisz dziecko na zajęcia związane z jego zainteresowaniami, aby miało okazję spotkać ludzi, którzy myślą podobnie.
  • Zapraszaj do domu rówieśników dziecka, uważnie obserwuj ich interakcje, wspieraj swoje dziecko i pomagaj mu nauczyć się zachowania kolejności w czasie zabawy, dzielenia się z innymi, godzenia się na kompromisy itp.
  • Zaplanuj 15 minut każdego dnia na rozmowę z dzieckiem, w której nie będą wam przeszkadzać jego rodzeństwo, obowiązki domowe albo telefony. Rozmawiajcie na ustalone wcześniej tematy (szkoła, plany na weekend, żarty). Możesz je zaproponować z góry albo spisać na kartce w formie listy, żeby zachęcić dziecko do tego, by trzymało się tematu zamiast mówić tylko o swoich szczególnych zainteresowaniach. W razie potrzeby możesz przygotować pomoce obrazkowe, aby wprowadzić zasadę mówienia na przemian (np. przy użyciu strzałki, którą można wskazać osobę, kiedy przyjdzie kolej na jej wypowiedź) lub zapobiec zbytniej gadatliwości (np. znak „stop”, który pokażesz, jeśli dziecko będzie mówiło za długo)...” (Ozonoff, Dawson, McPartland, 2015).

źródło: S. Ozonoff, G. Dawson, J. C. McPartland: „Wysokofunkcjonujące dzieci ze spektrum autyzmu…”, WUJ, Kraków 2015

 

 

Reklamy