W większości przypadków trudności w zakresie komunikacji związane z autyzmem zaczynają się bardzo wcześnie, na długo przed rozwojem mowy. Czasami dziecko zaczyna się komunikować, lecz wkrótce – w drugim lub trzecim roku życia – traci te umiejętności

„Małe dzieci z ASD często są nieświadome, że ludzie komunikują się, wymieniają myśli, wykorzystując spojrzenia, ruch ciała i dźwięki mowy, lecz nie wie, że kryje się za nimi jakieś znaczenie, jakaś wiadomość do odczytania.

Jeśli sięgniesz myślą wstecz, być może przypomnisz sobie początki autyzmu twojego dziecka, gdy było jeszcze niemowlakiem. W przypadku niektórych dzieci różnice w zachowaniu dają się łatwo zauważyć; w przypadku innych są na tyle subtelne, że nie trudno je przeoczyć. Jeszcze inne dzieci z ASD zdają się nie mieć żadnych problemów w pierwszym roku życia, a symptomy autyzmu pojawiają się u nich dopiero w późniejszym okresie.

Dr Geraldine Dawson przeprowadziła badania na podstawie domowych nagrań wideo wykonanych przez rodziców dzieci, u których autyzm ujawnił się w późniejszym okresie. Nagrania te unaoczniły Dawson i jej koleżance Julie Osterling, że pomiędzy 8. a 12. miesiącem życia dzieci te spędzały mniej czasu, przyglądając się innym ludziom, słabiej reagowały, gdy ich rodzice usiłowali zwrócić ich uwagę (wołając po imieniu) i nie wykonywały wczesnych gestów (takich jak wskazywanie), którymi dzieci zwykle się posługują i które pomagają im czynić postępy w mowie.

Mózgi dzieci

Sposób, w jaki te dzieci doświadczały kontaktu ze swoim otoczeniem różnił się więc znacząco od typowego dla ich rówieśników; spędzały mniej czasu, koncentrując się na innych osobach i miały o wiele mniejsze doświadczenie w zakresie komunikacji. To istotna informacja, ponieważ we wczesnym okresie rozwoju dziecka jego mózg zmienia się gwałtownie, chłonąc informacje i kształtując je pod ich wpływem. Mózgi dzieci nie są w pełni zaprogramowane przez geny. Mózg rozwija się szybko, a każde doświadczenie będące udziałem dziecka wpływa na jego „oprogramowanie”, mnożąc liczbę obwodów mogących przynosić więcej informacji w sposób bardziej efektywny. Jak to ujmują naukowcy, na wczesnym etapie życia można mówić o dużej plastyczności mózgu.

Plastyczność mózgu

Nauka języka zależy zwłaszcza od plastyczności mózgu. Wszyscy zachwycamy się zdolnością małych dzieci do nauki języków – bez względu na to, jakie języki są używane w ich otoczeniu – i posługiwania się nimi jak mową ojczystą. W przeciwieństwie do nich wielu z nas, którzy próbowali się nauczyć języka obcego w dorosłości, odkryło, że opanowanie go w takim stopniu jest prawie niemożliwe. To jeden z najlepszych przykładów specjalnych zdolności uczenia się w okresie do piątego roku życia.

W autyzmie

W przypadku małych dzieci z autyzmem rozpoczęcie interwencji najszybciej jak to tylko możliwe pozwala nam wykorzystać ogromną plastyczność i zdolność do uczenia się w czasie niemowlęctwa i pierwszych lat życia dziecka. Im większe postępy dzieci z autyzmem czynią w okresie przedszkolnym, tym mniejsza jest ich niepełnosprawność w latach późniejszych (Rogers, Dawson, Vismara, 2015).

Badania wykazują, że wczesna interwencja zwiększa umiejętności dzieci związane z zabawą, zdolności poznawcze (IQ), mowę, język oraz potrzebę wchodzenia w interakcje społeczne. Poprawia ona ich umiejętności społeczne i zmniejsza symptomy ASD oraz problemy z zachowaniem. Pomaga im szybciej się uczyć i lepiej uczestniczyć we wszystkich aspektach życia – w domu, w szkole i we wspólnocie.

Z niektórych badań wynika, że w skutek wczesnej interwencji u niektórych dzieci z ASD może ulec zmianie nawet sama diagnoza; u dzieci, które z niej korzystają, symptomy autyzmu mogą ulec złagodzeniu. Dzięki temu dzieci te mogą iść do zwykłych przedszkoli, zerówek czy szkół; rozwijać lepsze umiejętności w zakresie konwersacji czy zabawy, a także rozwijać bardziej złożone relacje z rówieśnikami.

Pozytywne zmiany nie zachodzą wyłącznie u garstki dzieci korzystających z wczesnej interwencji. Korzyści z niej czerpią wszystkie dzieci, choć u jednych zmiany są szybsze i większe niż u innych” (Rogers, Dawson, Vismara, 2015).

źródło: Sally J. Rogers, Geraldine Dawson, Laurie A. Vismara: „Metoda Wczesnego Startu Dla Dziecka Z Autyzmem (ESDM)…” WUJ, Kraków 2015

Reklamy