Uczeń z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim – symptomy, wskazówki do pracy

Uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim nie mają fizycznych oznak swojej niepełnosprawności. Posiadają czasem bogaty zasób słownictwa, łatwość w nawiązywaniu kontaktów i wysławianiu się w takim stopniu, że w powierzchownych kontaktach trudno zauważyć deficyty rozwojowe (Słupek, 2018).

Symptomy i trudności

  • niedokładne, niepełne i nieadekwatne wrażenia, spostrzeżenia i wyobrażenia;
  • słabo rozwinięty proces analizy i syntezy w postrzeganiu otaczającego świata; ograniczona umiejętność różnicowania barw, spostrzegania odrębnych elementów oraz traktowania ich całościowo (szczególne trudności w analizowaniu kształtu oraz materiału, z jakiego wykonany jest przedmiot);
  • ograniczona pojemność pamięci, utrudnione zapamiętywanie, szybkie zapominanie, nie dokładne odtwarzanie, a także przewaga pamięci mechanicznej nad logiczną (występują przypadki pamięci fotograficznej);
  • skłonność do mechanicznego przyswajania wiedzy;
  • uczenie się bez rozumienia w wolnym tempie;
  • krótka i słaba koncentracja na treściach trudnych do zrozumienia;
  • mniejsza podzielność i ograniczony zakres uwagi;
  • uwaga dowolna, dobrze skoncentrowana na materiale konkretnym;
  • myślenie ma charakter konkretno-wyobrażeniowy i sytuacyjny;
  • występowanie zaburzenia rozwoju mowy (np. wady artykulacyjne: seplenienie, reranie i inne);
  • ubogi zasób słownictwa (bogatsze jest słownictwo bierne niż czynne);
  • trudności z wypowiadaniem myśli i formułowaniem wypowiedzi;
  • zaburzenia w procesach emocjonalno-motywacyjnych odgrywających istotną rolę w przystosowaniu się dziecka do środowiska i w regulacji jego stosunków z otoczeniem:
  • – niewłaściwy rozwój uczuć wyższych,
  • – niestałość emocjonalna, niepokój, agresywność, impulsywność, skłonności autystyczne,
  • zmienność w uczuciach i nastrojach – stan emocji szybko się zmienia i przekształca w inne nastroje, niekiedy krańcowo odmienne (radość – głośny śmiech, złość – krzyki, tupanie nogami itp.),
  • – wśród emocji negatywnych najczęściej występuje gniew i lęk;
  • niedostateczne umiejętności w zakresie:
  • – uogólniania i abstrahowania – dobre rozpoznanie poszczególnych elementów przedmiotów, lecz niedostrzeganie związków i układów złożonych; kojarzenie na podstawie podobieństwa lub związku przyczynowego,
  • – opisów konkretnych – słowa ubogie w treść, zwykle nieadekwatne;
  • słaby krytycyzm;
  • ograniczona zdolność samokontroli;
  • ubóstwo wnioskowania;
  • trudności zapamiętywania;
  • mała samodzielność myślenia;
  • zwolnione tempo pracy;
  • ubogie wnioskowanie;
  • małe zainteresowanie aktywnością poznawczą i intelektualną;
  • nieprawidłowe kontakty z bliskimi osobami;
  • problemy z wczuwaniem się w sytuację drugiej osoby; rzadkie uwzględnianie w swoich zachowaniach potrzeb i życzeń innych ludzi (teoria umysłu);
  • niekiedy nieumiejętność zrozumienia cech osobowości, motywów działania, odczytywania tego, co inna osoba myśli i czuje;
  • dokonywanie charakterystyki innych osób z perspektywy własnego dobra;
  • zaburzona zdolność właściwego odczytywania sytuacji społecznych, relacji, jakie zachodzą między ludźmi;
  • w skutek słabego słownictwa oraz nieprawidłowości rozwojowych mowy utrudnione komunikowanie się z otoczeniem – dziecko nie może przekazać wszystkiego, co czuje, myśli i spostrzega, stąd problem z umiejętnością rozwiązywania problemów społecznych;
  • rzadkie przewidywanie skutków swoich działań.

Wśród uczniów niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu lekkim możemy zauważyć dzieci zrównoważone, jak i charakteryzujące się wzmożona nadpobudliwością. Społecznie aktywne, towarzyskie, łatwo nawiązujące kontakty z innymi, umiejące dbać o swoje sprawy i zaspokajanie swoich potrzeb oraz społecznie bierne, unikające interakcji społecznych, mające trudności w zaspokajaniu swoich potrzeb.

W związku z deficytami w sferze poznawczej niepozwalającymi na adekwatną samoocenę dzieci niepełnosprawne intelektualnie w stopniu lekkim spostrzegają siebie zazwyczaj pozytywnie pod każdym względem i bardzo wysoko oceniają swoje możliwości.

Wskazówki do pracy z uczniem

  • postrzeganie konkretnego ucznia bez presji wymogów programowych, z założeniem, że obowiązująca jest podstawa programowa, a nie – często bardzo ambitne – wybrane przez nauczycieli programy nauczania;
  • zredukowanie do niezbędnego minimum tematyki o wysokim stopniu abstrakcji;
  • nauczanie oparte na konkretach, ciągłe odwoływanie się do doświadczenia dziecka – stosowanie metod poglądowych:
  • – umożliwianie korzystania z różnorodnych pomocy dydaktycznych/wizualnych (plakaty, plansze, kalkulator, liczmany),
  • – wykorzystywanie zasobów multimedialnych, ułatwiających skupienie uwagi,
  • – jak najczęstsze korzystanie z modeli, konkretów, okazów, liczmanów, przedmiotów możliwych do bezpośredniego poznania, w drugiej kolejności ze słowa mówionego, najrzadziej zaś z tekstu do przeczytania,
  • przedstawianie zagadnień na konkretnych przykładach odwołujących się do wydarzeń bliskich dziecku podczas omawiania treści o charakterze abstrakcyjnym, wymagających logicznego myślenia;
  • stosowanie przystępnych instrukcji wykonywania zadania – obowiązkowej, obowiązkowo-słownej, multimedialnej;
  • troska o przystępność języka: instrukcje krótkie, jednoznaczne i zrozumiałe, zwięzłe i precyzyjne komunikaty słowne;
  • dokładne instruowanie wstępne, ciągłe dostarczanie wskazówek w trakcie pracy, stosowanie powtórzeń, ograniczenie instrukcji słownych na rzecz słowno-pokazowych, ciągła kontrola działań ucznia;
  • ciągłe upewnianie się, czy uczeń rozumie treść zadania;
  • stosowanie metod i oddziaływań na ucznia, które spowodują jego rzeczywiste zainteresowanie zadaniem, np. przygotowanie krótkich tekstów do czytania (z wyraźnym oznaczenie najważniejszych fragmentów) lub treści zadań matematycznych wykorzystujących hobby dziecka;
  • tworzenie map myśli jako sposób notowania treści lekcji;
  • opracowanie zindywidualizowanych materiałów pozwalających uczniowi na wielostronne przyswajanie treści edukacyjnych w sposób interesujący i dostosowany do jego preferencji;
  • ułatwienie dziecku wykonywania zadania i opanowania danej umiejętności poprzez dzielenie jej na etapy;
  • rozwijanie strategii pamięciowych ucznia oraz kompensowanie braków w tym zakresie (np. nauka tworzenia notatek obrazkowych przedstawiających sekwencje/schematy niezbędnych kroków do rozwiązywania zadania, określających elementy pracy, którą należy przygotować);
  • wykorzystanie umownych znaków porządkujących pracę na lekcji, np. kolorowe karteczki, symbole (piktogramy), a także możliwe do wykorzystania symboliczne rysunki z systemów zastępczej komunikacji;
  • włączenie ucznia do prac na terenie klasy, szkoły – zwłaszcza takich, w których może osiągać sukcesy, jak np. pełnienie różnych dyżurów, wykonywanie prac porządkowych, prace ogrodnicze, prowadzenie hodowli i inne;
  • umożliwianie pracy w małych grupach, korzystania ze wsparcia i kompetencji kolegów;
  • stosowanie zasady stopniowania trudności – rozpoczynanie od rzeczy prostych;
  • praca dydaktyczna, polegająca przede wszystkim na nauczaniu czynnościowym, opartym na działaniu ucznia, jego aktywności, zaangażowaniu, przezywaniu, odkrywaniu i poznawaniu;
  • większy nacisk na ćwiczenia w mówieniu mające zastosowanie w sytuacjach dnia codziennego niż na ćwiczenia w pisaniu;
  • w odniesieniu do uczniów w młodszym wieku szkolnym położenie dużego nacisku na dostarczanie im jak największej ilości doświadczeń z zakresu manipulowania przedmiotami, porównywania, przeliczania konkretów, orientacji w przestrzeni w celu ułatwienia nabywania umiejętności matematycznych;
  • ukazywanie związku między wiedzą nabywaną podczas zajęć a jej praktycznym wykorzystywaniem w różnych sytuacjach życia codziennego;
  • stwarzanie sytuacji pozwalających na systematyczne powtarzanie opanowanych umiejętności;
  • wydłużenie czasu pracy lub skracanie zadań do niezbędnych elementów;
  • przygotowanie dla ucznia sprawdzianów o niższym stopniu trudności, akceptujących umiejętności praktyczne;
  • zindywidualizowanie sposobu i kryteriów oceniania ucznia;
  • zwracanie głównie uwagi na postęp, a nie wyłącznie efekty;
  • branie pod uwagę możliwości ucznia, jego ograniczeń, zainteresowań, właściwego dla niego tempa pracy;
  • wzmacznianie u ucznia własnej wartości w czasie zajęć w grupie i indywidualnych rozmów (Słupek, 2018).

źródło: K. Słupek, Uczniowie ze specjalnymi potrzebami…, HARMONIA, Gdańsk 2018

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: