Jednym z najbardziej bezużytecznych i niedbałych skrótów myślowych, których używamy, upominając nasze dzieci, jest zwrot „Skup się!”. Naprawdę chodzi nam o to, by dziecko skoncentrowało się na przyswajaniu informacji, którą przekazujemy mu słownie lub przedstawiamy/pokazujemy w inny sposób

„Zazwyczaj nie istnieją namacalne nagrody za skupianie się; a ponieważ nikt za to nie płaci, dla konkretnie myślących dzieci z autyzmem takie upomnienie może nie mieć znaczenia. Kiedy więc dziecko ma problem z koncentracją, odbieramy to jako wyraz nieposłuszeństwa, chociaż w rzeczywistości to my nie zdołaliśmy przekazać mu komunikatu w sposób, który byłby dla niego znaczący.

Jeśli koncentrowanie się nie przychodzi twojemu uczniowi z autyzmem naturalnie, możesz go tego nauczyć. Kiedy oboje zrozumiecie, w jaki sposób jego mózg przetwarza bodźce zmysłowe, będziesz mógł pomóc dziecku stosować strategie, które poprawią jego umiejętność skupiania uwagi.

  • Rozmawiaj z dzieckiem o koncentracji i skupianiu uwagi. Jeśli zamierzasz używać polecenia „Skup się”, wyjaśnij dokładnie jego znaczenie, a następnie sprawdź, czy dziecko zrozumiało. Powiedz, że „skupianie się” niektórym dzieciom przychodzi łatwo, a dla innych jest trudniejsze. „To nie ma nic wspólnego z tym, jak inteligentni jesteśmy”. Wszyscy możemy się tego nauczyć, ćwicząc. Będziesz pomagać uczniowi się skupiać, a ponieważ wiesz, że jest bardzo zdolny, masz pewność, że mu się uda!
  • Do wykonania każdego zadania potrzebne są odpowiednie narzędzia. Zanim poprosisz dziecko, by skoncentrowało się na pracy, sprawdź, czy ma pod ręką wszystkie potrzebne materiały: długopis/pióro, naostrzony ołówek i dobrą gumkę do mazania, czysty papier, właściwe książki. Jeśli dziecko chce cię widzieć w czasie wykonywania zadania, zadbaj, by nic mu cię nie zasłaniało.
  • Nasz zmysł wzroku jest bezpośrednio związany z koncentracją: najpierw myślimy o tym, co widzimy. U wielu dzieci z autyzmem wzrok jest najsilniejszym zmysłem, dlatego często jako pierwszy ulega przeciążeniu. Pomóż uczniowi nauczyć się skupiać uwagę, redukując liczbę rozpraszających bodźców wizualnych:
  • dla wielu dzieci z autyzmem skuteczne są indywidualne stanowiska pracy. Jeśli nie możesz urządzić takiego miejsca w klasie, stwórz przenośne stanowisko z parawanów, które w razie potrzeby można ustawić wokół ławki dziecka, a po wykonaniu zadania odstawić;
  • naucz dziecko ustawiać materiały przed sobą i kierować wzrok na książkę, kartkę lub inny obiekt, na którym ma się skoncentrować. Zaproponuj by trzymało dłonie po obu stronach twarzy tak, by patrzeć tylko na jeden przedmiot.
  • Poproś dziecko by obserwowało, jak ludzie wykorzystują swoje umiejętności koncentracji wzroku w codziennych sytuacjach. Piłkarze zawsze skupiają wzrok na piłce. Kierowcy patrzą na drogę. Kucharze podczas siekania produktów koncentrują się na nożu i własnych palcach.
  • W koncentracji mogą przeszkadzać także rozpraszające bodźce słuchowe. Zestaw słuchawek dousznych z usuniętym kablem może pomóc tłumić poboczny szum.
  • Problemy z odbiorem bodźców słuchowych mogą sprawiać, że dziecko nie rozumie przekazywanych mu informacji lub błędnie interpretuje język, co prawie uniemożliwia mu skupianie uwagi i koncentrację. Niektóre dzieci np. nie słyszą pewnych spółgłosek albo nie potrafią odróżnić znaczących dźwięków od szumu w tle. Jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko ma tego typu trudności, poproś logopedę, by pomógł mu poprawić zdolność przetwarzania słyszanych informacji.
  • Zacznij od krótkich chwil koncentracji, a następnie stopniowo je wydłużaj. Na początku 5 minut może oznaczać dla dziecka – długo. Niech na każde 5 minut skupienia przypada 2-minutowa przerwa, podczas której dziecko wstanie, pospaceruje, popatrzy na coś innego. Kiedy jego zdolność koncentracji się poprawi, wydłuż czas ćwiczenia.
  • Dla starszych dzieci, które osiągnęły pewną umiejętność koncentracji: częścią przygotowania do pracy może być określenie parametrów zadania. Ile stron spróbuję przeczytać; ile zdań matematycznych muszę rozwiązać?
  • Trzeba zaakceptować fakt, że tłumienie rozpraszających bodźców to ciężka praca. Świat jest pełen ciekawych rzeczy do zobaczenia, słuchania, dotykania, wąchania i smakowania. Każdego dnia od rana do wieczora decydujemy, na których z nich będziemy się koncentrować. Możemy się nauczyć ignorować część z nich, aby nie przeszkadzały nam w pracy.
  • Zachęcaj ucznia, by sam się motywował. Dobrze, jeśli słyszy: „Potrafisz to zrobić!”, ale własne: „Potrafię to zrobić!” działa nawet lepiej (Notbohm, Zysk, 2016).

 

źródło: E. Notbohm, V. Zysk: 1001 porad dla rodziców i terapeutów dzieci z autyzmem i zespołem Aspergera”, WUJ, Kraków 2016

Reklamy