120509-1013-42ndRain.jpg

Scenariusz społeczny to pisemne wskazówki lub instrukcje informujące, co należy zrobić i powiedzieć w określonej sytuacji społecznej.

„Chociaż nie jesteśmy tego świadomi, większość z nas ma w repertuarze różne scenariusze społeczne, z których korzysta, kiedy znajdzie się w danej sytuacji. Np. wszyscy wiemy, co zrobić i powiedzieć,kiedy poznajemy nową osobę: możemy wyciągnąć do niej rękę, powiedzieć „cześć”, przedstawić się, zapytać ją o imię itd.

Wielu z nas ma także stałe scenariusze społeczne, których używa, zamawiając posiłek w restauracji lub odbierając telefon. Osoby z ASD zwykle nie układają sobie scenariuszy społecznych i nie mają do nich dostępu. Przygotowanie takich scenariuszy w formie przystosowanej do ich sposobu uczenia się (np. z wykorzystaniem pisemnych wskazówek lub innych pomocy wizualnych) może im więc bardzo pomóc. Ze względu na swoją dobrą pamięć wysokofunkcjonujące dzieci z ASD będą umiały bardzo szybko przyswoić sobie scenariusz i wykorzystać zapisane instrukcje w praktyce. Napisanie takiego scenariusza nie jest jednak łatwe i wymaga większego wysiłku niż postawienie się w sytuacji dziecka i spisanie tego, co powiedziałoby w danych okolicznościach.

Clint bardzo chciał zaprosić kobietę poznaną w pracy na potańcówkę organizowaną przy jego parafii, ale bał się do niej zatelefonować. Jego ojciec przypomniał sobie swoje własne problemy z umawianiem się z kobietami przez telefon, kiedy był młody, i zaproponował, by Clint skorzystał ze „scenariusza telefonicznego” zawierającego wszystkie ważne informacje. Clint przezornie się zgodził. Jego ojciec napisał następujący scenariusz:

„Dzień dobry, czy mógłbym rozmawiać z Cindy?”.

„Cześć, Cindy, mówi Clint, z pracy”. (Pauza na upewnienie się, że Cindy wie, kim jesteś) „Czy masz czas, żeby ze mną chwilę porozmawiać?”.

Jeśli nie: „A kiedy mógłbym zadzwonić?” (Pauza na odpowiedź)

„Okej, do zobaczenia jutro w pracy. Cześć”.

Jeśli tak: „W tę sobotę jest impreza przy mojej parafii. Zastanawiałem się, czy miałabyś czas i ochotę pójść ze mną potańczyć?”.

Jeśli nie. „Szkoda. A może spotkamy się w przyszły weekend?

Może pójdziemy do kina?”. 

Jeśli tak: „Świetnie. Mój tata nas podwiezie. Przyjedziemy po ciebie o 19. Podasz mi adres?”.

I tak dalej.

Inne scenariusze dla twojego dziecka mogą zawierać informację o tym, jak wyrazić niepewność, poprosić o pomoc lub kupić coś w sklepie. Zawsze dobrze jest przećwiczyć scenariusz kilka razy, zanim dziecko zastosuje go wśród obcych. Nagrywanie i omawianie interakcji przeprowadzonych według scenariusza może być bardzo pomocne”(Ozonoff, Dawson, McPartland, 2015).

źródło: S. Ozonoff, G. Dawson, J. C. McPartland: „Wysokofunkcjonujące dzieci ze spektrum autyzmu…”, WUJ, Kraków 2015 

Reklamy