17-12-2014_09-01-06

Bez względu na to, o jaki zmysł chodzi, i bez względu na to, czy problem z przetwarzaniem informacji jest nieznaczny, czy też sprowadza się do nieumiejętności odbierania bodźców przez dany kanał, zasady terapii są takie same – twierdzą Greespan i Vieder.

A mianowicie:

  1. Umocnij dany kanał odbioru bodźców na tyle, na ile to możliwe, biorąc pod uwagę wiedzę medyczną i biologiczną.
  2. Wykorzystuj inne zmysły, aby wypracować świadomość i zrozumienie świata, które normalnie rozwijałyby się dzięki upośledzonemu kanałowi odbioru bodźców.
  3. Staraj się, aby wszystkie funkcjonujące zmysły pracowały wspólnie.
  4. Pomagaj temu „zespołowi” zmysłów w opanowaniu każdego z rozwojowych kamieni milowych.

Niemowlę z upośledzeniem słuchu

„Na każdym z etapów rozwoju dziecko upośledzone pod względem słuchowym napotyka więcej trudności […] Nowo narodzone niemowlę zwykle uczy się współdzielenia uwagi i samokontroli dzięki dźwiękom. Niemowlę z upośledzeniem słuchu musi zamiast tego używać wzroku i dotyku. Mówienie do dziecka łagodnym tonem głosu nie zda się na wiele (chociaż oczywiście powinno się mówić do niemowlęcia, aby przyzwyczaiło się do widoku ludzi komunikujących się w ten sposób), ale można stosować delikatne potakiwanie, łagodny dotyk i rytm, dzięki którym można wyrazić podobny rodzaj serdeczności i ukojenia. Kiedy pomagasz dziecku w nauce koordynacji bodźców motorycznych i sensorycznych, możesz wykorzystywać dotyk i wzrok, a także eksperymentować z różnymi rodzajami zapachów. Dzieci mogą się uwrażliwiać na różne stopnie przyjemności i bliskości, odczuwane dzięki tym innym bodźcom zmysłowym.

Kontakt

Celową dwustronną komunikację można wypracować poprzez wymianę przedmiotów, zmienną mimikę twarzy, różne rodzaje dotyku lub każdy z tych sposobów jednocześnie. Podobnie jest w przypadku wspólnego rozwiązywania problemów – ponieważ nie możesz utrzymywać kontaktu dźwiękowego z dzieckiem, kiedy znajdujesz się na drugim końcu pokoju, powinieneś utrzymywać z nim kontakt wzrokowy. Należy stosować bardziej ożywioną mimikę twarzy – spojrzenie „nie-nie!” oznaczające złość, radosne spojrzenie wyrażające „O, Jakie to wspaniałe!” i wszystkie inne emocje pomiędzy nimi. Twoje dziecko może się również nauczyć kontrolowania swoich nastrojów i zachowań dzięki temu, w jaki sposób trzymasz jego rękę – delikatnie i łagodnie czy stanowczo (kiedy chcesz wyznaczyć granice). Musisz się zachowywać w sposób bardziej ożywiony i demonstracyjny, a także subtelniejszy w trakcie nawiązywania kontaktu z dzieckiem, używając innych zmysłów niż słuch.

Pojęcia i symbole

W odniesieniu do używania pojęć i symboli mają zastosowanie takie same zasady. Oczywiście ten etap będzie znacznie trudniejszy do opanowania dla dziecka, które nie słyszy, ale może ono wykorzystywać symbole dzięki obrazkom lub w zabawie z udawaniem. W przypadku dzieci, które uczą się odczytywania ruchu ust i wokalizacji, bardzo ważne jest to, aby rodzice wykonywali szczególnie ożywione ruchy ustami. W pewnym momencie będą oni mogli zacząć uczyć dziecko wymawiania pewnych dźwięków przez naśladowanie ruchów ust i języka.

Jeśli dziecko z upośledzeniem słuchu otrzymało implant ślimakowy, często radzi się opiekunom, aby stali za dzieckiem lub zasłaniali usta, żeby zmusić dziecko do używania słuchu, a nie innych zmysłów. Według nas przynosi to skutek przeciwny do zamierzonego, ponieważ normalne doświadczenia zachodzą z użyciem wielu zmysłów. Kanały przetwarzania bodźców sensorycznych wpływają na siebie nawzajem, a każdy symbol ma aspekt wzrokowy, dotykowy, węchowy, ruchowy oraz (w przypadku osób słyszących) słuchowy. A zatem jeśli jeden z tych kanałów jest zablokowany, powinno się pozwolić pracować wszystkim innym kanałom. W przypadku dziecka z implantem ślimakowym powinno się łączyć jego nowe doświadczenie odbierania dźwięków ze wszystkimi innymi zmysłami, aby obraz, który dziecko utworzy, był wielozmysłowy. W przeciwnym razie stwarzamy sztuczny problem, który tylko pogłębia trudności z integracją sensoryczną, występujące u dzieci z ASD. Można izolować słuch na krótkie odcinki czasu w celu wykonania specyficznych ćwiczeń, których celem jest nauczenie go wykrywania i rozróżniania dźwięków, ale jego regularne doświadczenia powinny integrować wszystkie zmysły.

Często zakłada się, że dziecko z poważnym upośledzeniem zmysłów będzie miało tendencję do zamykania się w sobie. Nie musi tak być, ale ryzyko, że tak się stanie, jest duże. Umacnianie innych doświadczeń zmysłowych może się bardzo przyczynić do zmilimalizowania tego ryzyka. Upewnij się, że znajdujesz się przed dzieckiem i że może ono wzrokiem odebrać twoje ożywienie, pamiętaj też, aby okazywać wiele emocji swoim dotykiem, żeby oddać ekspresję uczuć (afekt), w taki sposób, aby dziecko otrzymało dodatkowe informacje, których potrzebuje w celu zobaczenia i poczucia tego, czego nie może usłyszeć.

Czasem kiedy dziecko ma poważne upośledzenie któregoś ze zmysłów, rodzice przestają się z nim komunikować przez ten kanał odbioru bodźców. A zatem jeśli dziecko jest głuche, rodzice mogą w końcu przestać do niego mówić. Jest jednak rzeczą niesłychanie istotną, aby kontynuować mówienie do dziecka, utrzymywać własną energię na odpowiednim poziomie, przekazywać emocje i okazywać troskę we właściwy sobie sposób bez względu na to, czy dziecko słyszy, czy nie. Ten rytm lub wibracja w połączeniu z dotykiem, znakami i pełnymi ekspresji spojrzeniami pomoże zachęcić dziecko do następnego etapu wspólnej komunikacji.

Głównym zadaniem jest dostarczenie doświadczeń, które wspierają umiejętności dziecka w osiąganiu i pomyślnym dochodzeniu do wszystkich emocjonalnych kamieni milowych oraz wykorzystują wszelkie funkcjonujące zmysły dziecka wraz z jego emocjami w celu wypracowania pełnej samoświadomości i odpowiednich dla jego wieku umiejętności społecznych (Greenspan, Wieder, 2014).

źródło: S. I. Greenspan, S. Wieder: „Dotrzeć do dziecka z autyzmem…”, WUJ, Kraków 2014

 

 

Reklamy