i-create-surreal-worlds-using-only-my-iphone__700

Pierwszą umiejętnością wzrokowo-przestrzenną jest świadomość własnego ciała – rozumienie różnych jego części i swojego miejsca w przestrzeni.

„Umiejętność ta pojawia się tuż po narodzinach, kiedy niemowlę znajduje własną rączkę, wkłada ją do buzi i zdaje sobie sprawę, że może to zrobić wielokrotnie. Świadomość własnych ust – najważniejszego organu do przetwarzania na tym etapie, kiedy niemowlę jest karmione piersią – jest kluczową umiejętnością.

W pierwszym roku życia, kiedy niemowlę nabiera coraz większej zdolności do wykonywania celowych ruchów, staje się ono również coraz bardziej świadome swojego ciała. Dzięki niezliczonym, drobnym, codziennym doświadczeniom – dotykaniu szczebelków łóżeczka, trzymaniu grzechotki, ssaniu piersi, bawieniu się paluszkami u stóp – niemowlę zaczyna tworzyć mentalny plan swojego własnego ciała. Kiedy zaczyna się ono poruszać, przewracając się na brzuszek i plecy oraz raczkując, a później czołgając się lub podciągając, żeby wstać, zaczyna rozumieć, że może kontrolować swoje własne ciało w stosunku do jego otoczenia, że może się w nim poruszać. Np. może szybciej raczkować, aby zobaczyć mamę wracającą z pracy.

A zatem pierwszą świadomością jest świadomość własnych doznań i ruchów. Niektóre dzieci zagrożone ASD nie rozwijają jednak świadomości własnego ciała ze względu na to, jak jest zbudowany ich układ nerwowy. Również jeśli niemowlę nie jest często podnoszone i trzymane w pozycji pionowej, jeśli nie doświadcza stania lub siadania na własnych nogach albo siedzenia i podlegania sile grawitacji, jest mu bardzo trudno zacząć się poruszać samodzielnie. Takim dzieciom może bardzo pomagać doświadczenie we wczesnym niemowlęctwie rytmicznych interakcji i przyjemności, która z nich płynie. Tego typu czynności mogą być bardzo pomocne dla czterolatka, który nie kontaktuje się w pełni z otoczeniem i ma niską świadomość swojego ciała. Jeśli uda nam się przekonać dzieci do zabaw rytmicznych, zwykle bardzo im się one podobają i chcą je kontynuować.

Po okresie niemowlęcym świadomość własnego ciała przejawia się w wykonywaniu celowych ruchów (takich jak toczenie piłki tam i z powrotem razem z opiekunem), a następnie poprzez świadomość, gdzie przebiegają granice pomiędzy własnym ciałem a ciałami innych osób, jak własne ciało wpływa na innych w przestrzeni i w czasie oraz jak używać go w skoordynowanych czynnościach. Dzieci z ASD często sięgają po rękę rodzica, aby wykonać jakąś czynność, zamiast użyć własnej ręki. Nie mają świadomości, że mogą coś utrzymać lub odwrócić. Na pewnym etapie nauczyły się, że ręce rodziców robią to lepiej i nie miały wystarczająco dużo doświadczeń w używaniu własnych rąk jako funkcjonalnego przedłużenia swojego ciała. Aby pomóc dzieciom przezwyciężyć te trudności, należy wykonać wiele pracy. Można bawić się w koci, koci, łapci lub w gry wykorzystujące klaskanie, które zachęcają dzieci do jednoczesnego używania obydwu rąk i wykonywało ruch w stronę linii przecinającej ciało wzdłuż (w stronę środka ciała). Stwarza to podstawy do późniejszych umiejętności przekraczania tej linii, aby móc wykonywać takie czynności jak pisanie.

Kiedy się poruszamy, doświadczamy doznań w naszym ciele. Mają one charakter afektywny – wywołują reakcję emocjonalną. Mogą być obojętne lub podniecające, np. takie jak w momencie wykonania wspaniałego odbicia w tenisie lub wykonania doskonałego kroku tanecznego. Im przyjemniejsze jest uczucie, które uda nam się wywołać u dzieci mających problemy ze świadomością własnego ciała, tym szybciej ta świadomość się pojawi” (Greenspan, Wieder, 2014).

źródło: S. I. Greenspan, S. Wieder: „Dotrzeć do dziecka z autyzmem…”, WUJ, Kraków 2014

Reklamy