Jak wspierać ich rozwój poprzez integracyjne ćwiczenia i aktywności, które pomagają dzieciom lepiej poznawać świat i wyrażać emocje.
Dzisiejsze zajęcia skupiają się na trzech kluczowych zmysłach: wzroku, słuchu i ruchu. Zmysły te pełnią fundamentalną rolę w rozwoju każdego dziecka, jednak u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) mogą być one często zaburzone lub odbierane w sposób nieprzeciętny. Zaburzenia sensoryczne mogą obejmować zarówno nadwrażliwość, jak i niedowrażliwość na bodźce, co znacząco wpływa na zdolność przetwarzania informacji z otoczenia.
Wzrok pozwala nam postrzegać świat i rozpoznawać emocje u innych, słuch umożliwia komunikację i wyłapywanie ważnych sygnałów, a ruch pozwala na regulację napięcia i poczucie własnego ciała w przestrzeni. Dzieci ze spektrum autyzmu mogą mieć trudności z przetwarzaniem tych bodźców, co prowadzi do wyzwań w zakresie zachowań, koncentracji i organizacji. Ćwiczenia, które proponujemy, mają na celu nie tylko wsparcie w rozwijaniu tych kluczowych zmysłów, ale także pomoc w lepszym rozumieniu otoczenia, wyrażaniu emocji i budowaniu relacji.
Dzięki terapeutycznym zabawom, takim jak praca z lustrami, zabawy dźwiękonaśladowcze oraz ćwiczenia z elementami ruchu, będziemy wspomagać dzieci w nauce regulacji sensorycznej oraz dostarczać im przyjemnych i motywujących doświadczeń. W ten sposób wspieramy ich w pokonywaniu trudności, które mogą pojawiać się w codziennym funkcjonowaniu, co ma kluczowe znaczenie dla ich rozwoju i samodzielności.
Zwierciadło
Cele:
- Poznanie siebie i swoich możliwości.
- Nauka organizacji i naśladownictwa.
- Wywołanie pozytywnych emocji.
Metody:
- Wspierające, aktywizujące i kompensacyjne.
- Czynne i słowno-percepcyjne.
Materiały:
- Lustro i pudełka.
- Duże i małe klocki.
- Duże i małe guziki.
Opis zabawy:
Prowadzący „dowozi” dziecko przed lustro, a ono się przed nim bawi. Wyciąga się do góry, kuca patrząc na odbicie lustrzane, rozkłada ręce na boki i składa je do siebie. Następnie chowa się i wygląda zza lustra oraz „dojeżdża” do zabawy klockami. Podnosi je i układa w pudełku oraz „kursuje” do ćwiczenia z guzikami. Podnosi je i grupuje według wielkości w dwóch pudełkach, a potem dowolnie się nimi bawi. Na koniec następuje wspólne porządkowanie sali.
Zwierzęta Wiejskie
Cele:
- Wzbogacenie wiadomości zoologicznych.
- Rozwijanie wrażliwości słuchowej.
- Wsparcie percepcji wzrokowej.
Metody:
- Wspierające, stymulujące i usprawniające.
- Twórcze, czynne i percepcyjne.
Materiały:
- Ilustracje zwierząt żyjących na wsi.
- Magnetofon i kaseta z odgłosami zwierząt.
- Karta pracy i kolorowa kreda.
Opis zabawy:
Prowadzący wita się z dzieckiem zabawą „Kosi, kosi łapki” i zaczyna się rozpoznawanie zwierząt (krowy, świni, konia, kury i kaczki) na obrazkach. Następnie dziecko rozpoznaje dźwięki stworzeń z magnetofonu i wykonuje ćwiczenia dźwiękonaśladowcze („Krówka mówi: muuu. Kura robi: ko ko ko„). Szuka i łączy w pary małe zwierzątka z ich mamami, wypełnia kontury zwierząt kredą oraz oddycha naśladując małego kotka ruchem i gestem.
Kot Domowy
Cele:
- Rozwijanie orientacji przestrzennej.
- Nauka organizacji i kombinacji.
- Wsparcie logicznego myślenia.
Metody:
- Wspierające i usprawniające.
- Syntezy Dobrego Startu i Terapii Zabawą.
- Czynne, percepcyjne i słowne.
Materiały:
- Zabawkowe koty.
- Karta pracy i kredki.
Opis zabawy:
- Prowadzący integruje dziecko zabawą „Witam moje rączki”, przedstawia kotka „Milusia” i zachęca do naśladowania kotowatych dźwięków. Dziecko podnosi pluszaka, opuszcza go, układa go na kolanach, głowie, krześle, pod stołem i pod krzesłem. Zaczyna udawać kota i chodzi na czworakach, zwija się w kłębek oraz wspina się po drabinie do góry i na dół. Następnie segreguje kotki w koszykach według ich wielkości i koloru oraz szuka kotów na obrazkach i nazywa miejsca w których są (na płocie, czy pod płotem). Na koniec rysuje płot Metodą Dobrego Startu i kota Metodą Terapii Zabawą.
autor: Anna Franczyk, Katarzyna Krajewska
źródło: Zabawy i Ćwiczenia Na Cały Rok … Impuls, Kraków 2019
Kolorowe Światła
Cele:
- Wspieranie percepcji wzrokowej i koncentracji.
- Rozwijanie umiejętności rozpoznawania kolorów i reagowania na bodźce wizualne.
- Nauka koordynacji ruchowej.
Metody:
- Wizualne i ruchowe.
- Stymulujące i usprawniające.
Materiały:
- Lampki w różnych kolorach (np. latarki z kolorowymi filtrami lub lampy LED).
- Kolorowe folie lub bibuła.
- Karta pracy z kolorowymi kształtami.
Opis zabawy:
Prowadzący wprowadza dziecko do zabawy, tłumacząc, że będzie „łapać kolory”. Najpierw pokazuje różne światła, a dziecko wskazuje ich kolory. Następnie prowadzący kieruje światło na podłogę lub ścianę, a zadaniem dziecka jest „złapanie” wyświetlanego koloru dłońmi lub stopami. Można też użyć folii kolorowych, które dziecko nakłada na źródło światła, aby sprawdzić, jak zmienia się kolor. Na koniec dziecko rozwiązuje kartę pracy, łącząc kolory światła z odpowiednimi kształtami. Zabawa ta uczy dzieci rozróżniania kolorów i pobudza ich percepcję wzrokową.
Ścieżka Zmysłów
Cele:
- Rozwijanie wrażliwości dotykowej i propriocepcji.
- Wzmacnianie świadomości ciała i koordynacji.
- Nauka reagowania na różne faktury i bodźce sensoryczne.
Metody:
- Dotykowe i ruchowe.
- Wspierające i aktywizujące.
Materiały:
- Maty lub ścieżki o różnych fakturach (np. mata piankowa, gąbka, chropowaty dywanik).
- Pojemniki z różnymi materiałami (np. ryż, fasola, piasek, szyszki).
- Karta pracy do rysowania odczuć z zabawy.
Opis zabawy:
Prowadzący tworzy na podłodze ścieżkę z różnymi fakturami, którą dziecko pokonuje boso. Dziecko stąpa po ścieżce, zwracając uwagę na to, jak różne faktury wpływają na jego odczucia. Następnie wkłada ręce do pojemników z różnymi materiałami, rozpoznając je dotykiem. Na koniec prowadzący pyta dziecko, które powierzchnie i materiały były najbardziej przyjemne, a które najmniej, i zachęca do narysowania swoich odczuć na karcie pracy. Zabawa wspomaga rozwój świadomości ciała i wrażliwości na bodźce dotykowe, co jest szczególnie ważne dla dzieci z zaburzeniami sensorycznymi.
Zakończenie:
Dziękuję wszystkim za zaangażowanie w dzisiejsze zajęcia, które były pełne różnorodnych doznań sensorycznych. Wspólne ćwiczenia pomogły dzieciom lepiej zrozumieć otaczający świat i swoje reakcje na różnorodne bodźce. Wspierając zmysły wzroku, słuchu i ruchu, stworzyliśmy solidne podstawy do rozwijania ich umiejętności poznawczych i społecznych, a także zwiększania ich pewności siebie w kontaktach z otoczeniem.
Mam nadzieję, że wyniesione doświadczenia przyczynią się do dalszego rozwoju dzieci i że będziemy mogli kontynuować pracę nad ich integracją sensoryczną.
autyzmwszkole.com 