Andrzejki – niezwykły wieczór wróżb

Reklamy

Skąd wzięła się tradycja obchodzenia Andrzejek? Dlaczego przypada ona akurat na dzień 30 listopada? Czy wybór Świętego Andrzeja na patrona był przypadkowy czy też dobrze przemyślany? I dlaczego tak właściwie święto to tak trwale zakorzeniło się w naszej kulturze? Na te oraz wiele innych pytań od wieków wielu badaczy starodawnych obrzędów ludowych starało się znaleźć odpowiedź.

Niepodważalnym faktem jest, że pierwsze wzmianki o obrządkach andrzejkowych w Polsce zostały znalezione już w XVI wieku. Marcin Bielski opisał to święto w jednej ze swoich sztuk pt. „Komedyja Justyna i Konstancyjej”, a tym samym na trwałe zapisał się na kartach historii polskiej.

XVI wiek nie był jednak okresem powstania tego święta. Historia Andrzejek rozpoczęła się znacznie wcześniej, prawdopodobnie już w starożytności. Za kolebkę tradycji andrzejkowej powszechnie uważana jest starożytna Grecja. Imię Andrzej, po grecku Andreas, oznaczało mężczyznę lub męża, a samego Andrzeja traktowano jako osobę, która rozdaje mężów. Grecja słynie również z kultu zmarłych. W państwie tym dusza zmarłego była czczona i uważana za świętość. Przypisywano jej także ogromne zdolności. Według wierzeń po śmierci dusza ludzka zyskiwała zdolność jasnowidzenia, a tym samym mogła wpływać na świat rzeczywisty. Grecy pragnąc poznać tajniki własnej przyszłości, korzystali z pomocy dusz zmarłych, które obdarowywały ich proroczymi snami.

Reklamy

Nie tylko w starożytnej Grecji powszechny był kult Świętego Andrzeja. Wierzenia starogermańskie oraz celtyckie także były powiązane z tą postacią poprzez boga Freyrze, syna Njorda. Był to bóg deszczu, wiatru, światła słonecznego, oceanu oraz płodności i urodzaju.

Wierzenia dotyczące święta Andrzejkowego oparte były na magii, fantazji, połączeniu świata rzeczywistego z pozaziemskim oraz przypisywaniu zmarłym i duszom ludzkim nadnaturalnych zdolności. To właśnie dlatego tradycja pochodząca od Świętego Andrzeja bardzo szybko przeniosła się także do świata średniowiecznego i objęła tereny zachodniej oraz wschodniej Europy.

W chrześcijańskiej Europie patronem tego święta został uznany Święty Andrzej. Był to jeden z dwunastu Apostołów Jezusa. Zanim został jednym z pierwszych uczniów Chrystusa trudnił się rybactwem i zamieszkiwał Betsaida, jedną z galilejskich miejscowości. Na początku był uczniem Jana Chrzciciela. Prowadził on działalność misjonarską na terenach nad Morzem Czarnym. Według tradycji chrześcijańskiej zmarł śmiercią męczeńską, powieszony na krzyżu w kształcie litery X. Krzyż ten po dziś dzień nosi miano krzyża świętego Andrzeja. Głowa świętego była przechowywana jako relikwia w bazylice św. Piotra w Watykanie aż do drugiej połowy XX wieku. Święty Andrzej obecnie jest uznawany za patrona Grecji, Rosji, Hiszpanii, Szkocji, a nawet Sycylii. Szczególnie w Szkocji otoczony jest on wielką czcią, którą Szkoci okazują świętemu poprzez huczną zabawę, jedząc smaczne dania obficie zakrapiając je alkoholem. Krzyż świętego Andrzeja o charakterystycznym kształcie litery X figuruje nawet na szkockiej fladze. Do końca nie ustalono dlaczego najlepszym okresem na wróżby i zabawę andrzejkową jest noc z 29 na 30 listopada. Istnieje wiele spekulacji np. że jest to ostatnia chwila przed adwentem, ponieważ noc Świętego Andrzeja przypada na koniec roku liturgicznego, przełom między porami roku- jesienią, a zimą. Według wierzeń ludowych to właśnie w okresie przedadwentowym na ziemi pojawiają się pozaziemskie istoty, duchy i błąkające się dusze zmarłych. W tak niecodziennej scenerii mroku, połączenia dwóch światów – żywych i zmarłych, magiczne wróżby miały największą siłę. Oprócz tego ludzie często prosili o bezpośrednią pomoc duchy swoich bliskich wierząc, że ich wstawiennictwo pomoże im poznać przyszłość i uchroni ich przed nieszczęściem (źródło: kronikiwsi.powiatgostyn.pl)

Reklamy

Niezwykły wieczór wróżb – Andrzejki w przedszkolu

Cele:
– zapoznanie ze zwyczajami andrzejkowymi
– kształtowanie szacunku dla kultury i obyczaju
– integracja grupy poprzez tworzenie warunków do wspólnej zabawy
– kulturalne zachowanie się i dbanie o porządek w sali

Oto propozycje wróżb, które możemy zrealizować z dziećmi w przedszkolu jak i w klasach starszych.

Lanie wosku
Ciepły wosk lejemy do miski z wodą przez dziurką od klucza. Następnie to co nam wyjdzie to patrzymy jako sień na ścianie i to nas będzie czekało w przyszłości.

Reklamy

Wróżba „Marsz butów”
Dziewczynki (potem chłopcy)zdejmują z lewej nogi kapcie i ustawiają jeden za drugim, czyj kapeć znajdzie się przed drzwiami, ten pierwszy będzie mieć chłopaka albo dziewczynę.

Magiczne skarpety Pobierz

Obieranka
Obraną skórkę od jabłka rzucamy za siebie i patrzymy jak się ułoży, jaką przypomina literę. Na taką literę będziemy mieli sympatię

Wróżba „Rzucanie butem”
Wszyscy rzucają butem w stronę drzwi, czyj but odwróci się noskiem w stronę drzwi, ten pierwszy zmieni stan cywilny.

Wróżba „mój zawód w przyszłości”
Dzieci siedzą w kole, na środku rozłożone są obrazki przedstawiające różne zawody (obrazki wykorzystane z gry „Poznajemy zawody”). Kolejno każde z dzieci podchodzi i kręci kołem fortuny i wybiera symbol kartki, a następnie odszukuje kartkę z zawodem.

Wróżba „Serce z imionami”
Kłujemy szpilką w papierowe serce z imionami chłopców lub dziewczynek by dowiedzieć się jakie będzie imię męża, żony.

Serce Pobierz

Wróżba „Magiczne liczby”:
Każdy uczestnik może losować los z daną liczbą lub obliczyć, jaka liczba jest dla niego szczęśliwa, dodając do siebie kolejne cyfry ze swojej daty urodzenia. Wahadełko Zawieszamy pierścionek na czerwonej nitce i umieszczamy nad szklanym naczyniem z wodą. Jeśli się nie poruszy to w przyszłym roku nic szczególnego się nie wydarzy. Jeśli się poruszy to liczymy ile razy i oznaczać to będzie ilość liter imienia i nazwiska wybranej osoby.

Reklamy

Filiżanki:
Potrzebne są 4 filiżanki. Pod 1- wkładamy obrączkę – symbol miłości, pod 2- różaniec – symbol modlitwy, pod 3-monetę- symbol bogactwa. Z papieru Pocięty na 13 równych części papier. Na 6 piszesz swe marzenia (najlepiej wodoodpornym pisakiem). Składasz i mieszasz. Wkładasz na dno miski i powoli zalewasz wodą. Ta kartka, która pierwsza wypłynie i to co na niej napisane się spełni. Jeśli kartka pusta to na spełnienie marzeń musisz poczekać

Zapałki:
Do kubeczka wkładamy zapałki, potrząsamy kubeczkiem i wysypujemy na stół. Jaka litera się z tego ułoży to na taką literę będzie się zaczynało imię sympatii.
Butelka prawdę Ci powie”(nasze charaktery) Dzieci i rodzice kręcą ozdobną butelką, wokół której leżą rozrzucone rekwizyty:
Lusterko- dba o swój wygląd
Zegarek- punktualny
Pieniądz- bogactwo
Korale- strojnisia
Książka- naukowiec
Notes- drobiazgowy
Grzebień- elegant
Mydło- czyścioch
Orzech- twardziel
Chusteczka- płaczek
Gęsie pióro- kłamca
Pierścionek- uwodziciel

Wróżb jest jeszcze całe mnóstwo, ale nie sposób wszystkie zrealizować w przedszkolu. To zależy od pomysłowości wychowawcy. Dzieci przy tych wróżbach dobrze się bawią i to na razie wystarcza.

autor: Katarzyna Gasztkowska