Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET) jest istotnym dokumentem w systemie edukacji, opracowywanym dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym dla dzieci ze spektrum autyzmu. IPET ma na celu dostosowanie procesu edukacyjnego do indywidualnych potrzeb ucznia, tak aby umożliwić mu jak najlepsze funkcjonowanie w środowisku szkolnym oraz osiągnięcie sukcesu edukacyjnego na miarę jego możliwości.

Struktura i cele IPET

IPET jest opracowywany przez zespół specjalistów, w skład którego wchodzą nauczyciele, psychologowie, pedagodzy specjalni, a także rodzice ucznia. Dokument ten obejmuje:

1. Charakterystykę ucznia – opis jego mocnych stron, trudności oraz potrzeb.
2. Cele edukacyjne i terapeutyczne – konkretne, mierzalne i osiągalne cele, które mają być zrealizowane w określonym czasie.
3. Metody i formy pracy – strategie oraz narzędzia, które będą stosowane, aby wspierać rozwój ucznia.
4. Ewaluacja i monitorowanie postępów – sposób oceny, czy postępy ucznia są zgodne z założonymi celami.

W przypadku ucznia ze spektrum autyzmu, IPET powinien uwzględniać specyficzne potrzeby związane z komunikacją, funkcjonowaniem społecznym, sensoryką oraz zachowaniem. Dla ucznia w klasie 1. ważne będzie również wsparcie w adaptacji do szkolnych wymogów, rozwijanie umiejętności społecznych oraz budowanie podstawowych umiejętności akademickich.

WOPFU – Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia

WOPFU, czyli Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia, jest integralną częścią procesu tworzenia IPET. Jest to diagnoza, która pozwala na ocenę mocnych i słabych stron ucznia oraz identyfikację obszarów wymagających wsparcia. WOPFU obejmuje kilka kluczowych obszarów:

1. Funkcjonowanie poznawcze – ocena poziomu intelektualnego, zdolności do koncentracji, pamięci, logicznego myślenia.
2. Kompetencje społeczne – umiejętność nawiązywania i utrzymywania relacji z rówieśnikami, rozumienie norm społecznych.
3. Komunikacja – ocena zdolności komunikacyjnych, zarówno werbalnych, jak i niewerbalnych.
4. Funkcjonowanie emocjonalne – rozpoznawanie emocji, radzenie sobie ze stresem i frustracją.
5. Motoryka – ocena sprawności ruchowej, zarówno dużej, jak i małej.
6. Zachowania adaptacyjne – umiejętność dostosowywania się do nowych sytuacji, samodzielność w wykonywaniu codziennych czynności.

Na podstawie WOPFU zespół tworzący IPET formułuje szczegółowy plan działania, który jest dostosowany do indywidualnych potrzeb ucznia. W przypadku ucznia z autyzmem może to obejmować na przykład:

• Wsparcie w komunikacji, np. poprzez używanie systemów alternatywnej komunikacji (np. PECS).
• Praca nad umiejętnościami społecznymi, np. poprzez wprowadzenie programów treningu umiejętności społecznych.
• Zajęcia terapeutyczne wspierające rozwój motoryki małej i dużej.
• Strategie radzenia sobie z zachowaniami trudnymi, takie jak stosowanie planów aktywności czy wprowadzenie strefy wyciszenia.

Przykład IPET dla ucznia w klasie 1. ze spektrum autyzmu

1. Charakterystyka ucznia: Uczniowi zdiagnozowano zaburzenia ze spektrum autyzmu. Dziecko ma trudności z komunikacją werbalną, wykazuje nadwrażliwość sensoryczną oraz trudności w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami.

2. Cele edukacyjne i terapeutyczne:

• Rozwijanie umiejętności komunikacyjnych poprzez stosowanie alternatywnych metod komunikacji.
• Nauka rozpoznawania i wyrażania emocji w sposób akceptowalny społecznie.
• Wzmacnianie koncentracji i uwagi na zadaniach edukacyjnych przez minimum 10 minut.
• Wspieranie integracji sensorycznej poprzez codzienne ćwiczenia motoryczne.

3. Metody i formy pracy:

• Wprowadzenie systemu obrazkowego do komunikacji.
• Zajęcia indywidualne z pedagogiem specjalnym ukierunkowane na rozwój umiejętności społecznych.
• Codzienne sesje sensoryczne w specjalnie przystosowanym pomieszczeniu.
• Regularne konsultacje z psychologiem w celu monitorowania postępów i dostosowywania strategii.

4. Ewaluacja i monitorowanie postępów: Co miesiąc zespół nauczycieli będzie monitorował postępy ucznia na podstawie ustalonych kryteriów. W miarę potrzeb IPET będzie modyfikowany, aby jak najlepiej wspierać rozwój dziecka.

Podsumowanie

Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET) oraz Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia (WOPFU) to fundamenty, na których opiera się wsparcie edukacyjne dla ucznia ze spektrum autyzmu w klasie 1. Dzięki nim możliwe jest dostosowanie procesu nauczania do indywidualnych potrzeb ucznia, co jest kluczowe dla jego rozwoju i sukcesu w środowisku szkolnym.

Przykładowe Indywidualne Programy Edukacyjno-Terapeutyczne (IPET) dla uczniów klasy 1. ze spektrum autyzmu

Poniżej przedstawione są trzy przykłady IPET dla uczniów ze spektrum autyzmu w klasie 1., z różnymi trudnościami: w mowie i komunikacji, uwadze oraz motoryce małej.

Przykład 1: Uczeń ze spektrum autyzmu z trudnościami w mowie i komunikacji

WOPFU – Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia