Zajęcia terapeutyczne: Jak radzić sobie z zażenowaniem i wstydem dla uczniów szkół średnich

Cele zajęć:

1. Zrozumienie natury zażenowania i wstydu.
2. Rozpoznanie objawów zażenowania.
3. Nauka sposobów radzenia sobie z zażenowaniem i wstydem.
4. Ćwiczenia praktyczne i techniki terapeutyczne.

Wstęp

Materiały powiązane z zajęciami:

Dzień dobry wszystkim! Dziś spotykamy się na terapeutycznych zajęciach poświęconych tematowi, który dotyka wielu z nas w różnych sferach życia. Temat dzisiejszych zajęć to „Radzenie sobie z Zażenowaniem i Wstydem”. W ciągu tych spotkań będziemy eksplorować te trudne emocje i uczyć się, jak skutecznie zarządzać nimi, aby poprawić nasze samopoczucie, relacje z innymi i jakość życia.

Aby zrozumieć, dlaczego zażenowanie i wstyd są tak istotne, chciałbym rozpocząć od krótkiej prezentacji tematu zajęć. Emocje te wpływają na nasze życie w sposób, który często jest głęboko ukryty, ale który ma ogromny wpływ na naszą codzienność. To, jak radzimy sobie z zażenowaniem i wstydem, może wpłynąć na nasze zdrowie psychiczne, zachowanie w społeczeństwie i nasze poczucie własnej wartości.

Douglas Enqelbart, Artur Conan Doyle i Sofokles – autorzy trzech różnych epok i dziedzin – zostawili nam myśli na temat tych emocji. Ich cytaty wskazują na to, że zażenowanie i wstyd są powszechne na przestrzeni dziejów i kultur. Jako uczestnicy tych zajęć, przyjrzymy się, co ich słowa mogą nam przekazać i jak możemy wykorzystać tę wiedzę, aby radzić sobie z własnymi uczuciami.

Jestem przekonany, że te zajęcia pomogą nam zrozumieć naturę zażenowania i wstydu oraz dostarczą nam narzędzi do skutecznego zarządzania nimi. Razem będziemy budować zdrowszą samoocenę i umiejętność radzenia sobie z trudnymi emocjami.

Rozpocznijmy naszą podróż do lepszego zrozumienia siebie i radzenia sobie z zażenowaniem i wstydem.

Cytaty

Tempo naszego dojrzewania jest wprost proporcjonalne do ilości zażenowania, jaką jesteśmy w stanie przyjąć.

Douglas Enqelbart

Artur Conan Doyle, autor cyklu powieści o Sherloku Homesie, dla żartu wysłał kiedyś do dwunastu znajomych telegram o treści: „Uciekaj! Wszystko wyszło na jaw”. Wszyscy adresaci byli szanowanymi członkami społeczeństwa. Doyle’a zaszokowało, kiedy odkrył, że w ciągu kilku następnych dni cały tuzin wyjechał z kraju.

Grecki dramatopisarz Sofokles zauważył: „Nie ma świadka równie strasznego ani oskarżyciela równie potężnego, jak sumienie, które nosimy w sobie”.

Co możesz zauważyć

Zakłopotanie nie jest swobodną emocją, którą można zbagatelizować i pomyśleć sobie: „Ale żenada. I co z tego? Jeśli spróbujesz to zrobić, zapewne tylko jeszcze mocniej się zaczerwienisz.

Uczucie zażenowania łączy się ze wstydem, lękiem społecznym i poczuciem winy, ale jest także odrębną emocją, powodującą charakterystyczne fizyczne objawy w organizmie.

Możemy wstydzić się swoich umiejętności tanecznych i lękać się tego, co powiedzą o nich inni, ale też mieć poczucie winy, bo nasz partner uwielbia tańczyć, a my niechętnie wychodzimy na parkiet. Co gorsza, możemy jednocześnie wstydzić się wszystkich tych uczuć!

Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że otrzymywane komplementy i okazywany nam podziw mogą wprawić nas w równie mocne zakłopotanie co poślizgnięcie się i upadek w miejscu publicznym.

Zażenowanie zmienia sposób naszego zachowania. Jest skutecznym nauczycielem. Większość z nas woli przebyć daleką drogę lub wykonać mnóstwo nieprzyjemnych zadań, byle nie powtarzać zachowania wywołującego to uczucie. Nie prowadzi ono jednak do odkupienia, a do unikania.

Zrozumieć różnicę między zażenowaniem a wstydem

W ramach tych terapeutycznych zajęć, ważne jest, aby zrozumieć różnicę między zażenowaniem a wstydem, ponieważ każde z tych uczuć może być wyzwaniem w życiu codziennym. Oto wyjaśnienie, czym jest zażenowanie i wstyd, które możesz wykorzystać podczas zajęć:

Zażenowanie: Zażenowanie jest emocją, która często towarzyszy nam w sytuacjach, w których czujemy się niekomfortowo, skrępowani lub upokorzeni. To uczucie jest bardziej chwilowe i może być związane z sytuacjami, w których popełniamy błąd, wpadamy w kłopotliwą sytuację lub dokonujemy czegoś, co jest uważane za dziwaczne lub nieodpowiednie. Zażenowanie może być wynikiem niespodziewanego incydentu, który natychmiast wywołuje uczucie dyskomfortu.

Wstyd: Wstyd różni się od zażenowania tym, że jest bardziej głębokim i trwałym uczuciem. To poczucie, które towarzyszy nam dłużej i może być związane z przekonaniem o naszej własnej wartości. Wstyd często wynika z przekonania, że jesteśmy gorsi od innych lub że nasze zachowanie jest nieodpowiednie. Może prowadzić do utraty poczucia własnej wartości i wpływać negatywnie na nasze relacje oraz naszą samoocenę.

Podczas tych zajęć terapeutycznych będziemy badać obie te emocje, aby pomóc uczestnikom zrozumieć, jak wpływają one na ich życie i jak można radzić sobie z nimi. Celem tych zajęć jest wyposażenie uczestników w narzędzia i strategie, które pomogą im skuteczniej zarządzać zarówno zażenowaniem, jak i wstydem w codziennych sytuacjach.

Plan zajęć:

1. Wprowadzenie (5 minut)
   • Krótka prezentacja tematu zajęć.
   • Omówienie cytatów autorów Douglas Enqelbart, Artura Conana Doyle’a i Sofoklesa.
2. Rozumienie zażenowania (15 minut)
   • Wyjaśnienie, czym jest zażenowanie i wstyd.
   • Omówienie różnicy między nimi.
   • Przyczyny zażenowania i jego wpływ na nasze życie.
3. Objawy zażenowania (10 minut)
   • Przedstawienie fizycznych i emocjonalnych objawów zażenowania.
   • Dyskusja na temat doświadczeń uczestników związanych z zażenowaniem.
4. Natura mózgu a zażenowanie (10 minut)
   • Omówienie obszaru mózgu, który jest związany z zażenowaniem.
   • Wyjaśnienie, jak mózg reaguje na sytuacje wywołujące zażenowanie.
5. Radzenie sobie z zażenowaniem (15 minut)
   • Prezentacja strategii radzenia sobie z zażenowaniem.
   • Ćwiczenia praktyczne, takie jak techniki oddechowe i sposoby na zarządzanie emocjami w trudnych sytuacjach.
6. Zrozumienie trzech funkcji zażenowania (10 minut)
   • Omówienie trzech funkcji zakłopotania, tj. sygnału łagodzącego, długotrwałego utrzymania się zażenowania i motywacji do działania.
7. Ćwiczenia praktyczne (15 minut)
   • Ćwiczenia mające na celu praktyczne wyrażanie zażenowania i wdrożenie strategii radzenia sobie.
   • Ćwiczenia w grupie, w parach i indywidualne.
8. Rozważanie przeszłości (10 minut)
   • Omówienie znaczenia wybaczenia samemu sobie i zapomnienia niektórych sytuacji.
   • Praca nad redukcją trwałego poczucia wstydu związanego z przeszłością.
9. Aktywności prospołeczne (10 minut)
   • Dyskusja na temat aktywności, które mogą pomóc w budowaniu zaufania i relacji z innymi.
   • Wyjaśnienie, dlaczego otwarcie wyrażane zażenowanie może zyskać sympatię innych.
10. Podsumowanie i zakończenie (5 minut)
    • Krótka powtórka omówionych tematów.
    • Zachęta do praktykowania strategii radzenia sobie z zażenowaniem.
    • Podziękowanie uczestnikom za udział w zajęciach.

Rozwinięcie punktu 8: Rozważanie przeszłości

Omówienie znaczenia wybaczenia samemu sobie i zapomnienia niektórych sytuacji oraz praca nad redukcją trwałego poczucia wstydu związanego z przeszłością stanowią kluczowy element tych zajęć:

1. Wybaczenie samemu sobie:

Wybaczenie samemu sobie to proces akceptacji i odpuszczenia sobie win za popełnione błędy, grzechy lub sytuacje, które wywołały uczucie zażenowania lub wstydu. To ważne, aby zrozumieć, że wszyscy popełniamy błędy i jesteśmy ludzcy. Próba ukrywania lub tłumienia wstydliwych przeżyć może prowadzić do trwałego obciążenia emocjonalnego. Podczas tych zajęć będziemy eksplorować znaczenie wybaczenia samemu sobie i pokazywać uczestnikom, jak można nauczyć się akceptować własne niedoskonałości. To krok w kierunku budowania zdrowszej samooceny i poczucia własnej wartości.

2. Zapomnienie niektórych sytuacji:

Chociaż nie zawsze jesteśmy w stanie całkowicie zapomnieć o trudnych sytuacjach z przeszłości, możemy nauczyć się zarządzać tymi wspomnieniami i nie pozwalać im kontrolować naszego życia. W ramach tych zajęć będziemy omawiać techniki, które pomagają w redukcji nasilającego się wstydu związanego z przeszłością poprzez przyjmowanie tych wspomnień jako części naszej historii, ale nie pozwalając im na dominowanie nad naszym obecnym stanem emocjonalnym. Ważne jest, aby uczestnicy zrozumieli, że mogą kształtować swoje wspomnienia i wybierać te, które chcą trzymać w swojej świadomości.

3. Praca nad redukcją trwałego poczucia wstydu związanego z przeszłością:

Trwałe poczucie wstydu związane z przeszłością może być bardzo obciążające i wpływać negatywnie na samoocenę oraz zdolność do budowania zdrowych relacji. Podczas tych zajęć będziemy dążyć do zrozumienia, skąd bierze się to trwałe poczucie wstydu, jak wpływa na obecne zachowanie i emocje, oraz jak można pracować nad jego redukcją. Wykorzystamy terapeutyczne techniki, takie jak samoakceptacja, wyrażanie emocji i pracę nad umiejętnościami budowania pewności siebie.

Praca nad wybaczeniem samemu sobie, zarządzaniem wspomnieniami z przeszłości oraz redukcją trwałego wstydu związanego z przeszłością jest istotna, aby uczestnicy mogli się wyzwolić od obciążeń emocjonalnych i bardziej pewnie podchodzić do swojego życia. To proces, który może wymagać czasu i wysiłku, ale może przynieść znaczące korzyści w zakresie dobrostanu emocjonalnego i zdrowia psychicznego.

Ważne jest, aby zapewnić uczestnikom bezpieczne i wspierające środowisko podczas tych zajęć terapeutycznych, aby pomóc im w radzeniu sobie z zażenowaniem i wstydem. Możesz dostosować czas trwania poszczególnych części zajęć w zależności od potrzeb grupy i dostosować ćwiczenia do konkretnych sytuacji, z którymi uczestnicy się borykają. Terapia grupowa może również być skutecznym narzędziem w pracy nad tymi emocjami. Ważne aby zapoznać uczniów z materiałem: „Czym jest zażenowanie?„, podanym powyżej.

Opracowanie: Sylwia Merchut (Iwan) na podstawie A. Fuller, S. Fuller, Zrozumieć uczucia i emocje…, 2022