Uważność i radzenie sobie z niepewnością

Zajęcia terapeutyczne z zastosowaniem uważności mogą być cennym narzędziem w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu, zwłaszcza w kontekście radzenia sobie z niepewnością. Oto przykładowy plan takich zajęć:

Tytuł zajęć: „Uważność i radzenie sobie z niepewnością”

Cele zajęć:

1. Pomoc uczniowi w zrozumieniu i akceptowaniu niepewności jako naturalnej części życia.
2. Wzmocnienie umiejętności koncentracji i kontroli nad własnymi myślami i emocjami.
3. Zachęcanie do wyrażania uczuć i myśli.
4. Rozwijanie umiejętności uważności w codziennym życiu.

Materiały:

1. Karty z obrazkami lub ilustracjami przedstawiającymi różne emocje.
2. Poduszki lub dywany do siedzenia.
3. Plansze do gry w „Zgubiłem się w lesie” (gra edukacyjna).

Przebieg zajęć:

Część 1: Wprowadzenie (10 minut)

1. Rozpocznij zajęcia od krótkiego wprowadzenia, w którym wyjaśniasz uczniowi, że dzisiaj będziesz pracować nad tym, jak radzić sobie z niepewnością za pomocą uważności.
2. Powiedz, że niepewność to część życia, z którą wszyscy się spotykamy, i że uważność może pomóc nam ją lepiej zrozumieć.

Wprowadzenie

Dzień dobry wszystkim! Dzisiaj mamy niezwykłą okazję do odkrycia nowej umiejętności, która może pomóc nam lepiej radzić sobie z pewnym wyzwaniem, z którym wszyscy się spotykamy. To wyzwanie nazywa się „niepewnością”.

Co to jest niepewność?

Niepewność to uczucie, które pojawia się wtedy, gdy nie jesteśmy pewni, co się wydarzy w przyszłości. To tak, jakbyśmy byli na skrzyżowaniu dróg i nie wiedzieli, która droga jest najlepsza. Niepewność może towarzyszyć nam w wielu sytuacjach, takich jak próbowanie, poznawanie nowych rzeczy, zmiany w życiu lub niespodziewane wydarzenia.

Dlaczego niepewność jest ważna?

Niepewność jest częścią życia, i nie zawsze możemy ją kontrolować. Ale nie musi to być czymś złym. Dzisiejsza lekcja pokaże nam, że możemy nauczyć się radzić sobie z niepewnością w zdrowy i spokojny sposób.

Rola uważności:

Jednym z narzędzi, które możemy użyć do radzenia sobie z niepewnością, jest „uważność”. Uważność to umiejętność skupiania się na teraźniejszości, na tym, co się dzieje tutaj i teraz. To pomaga nam kontrolować nasze myśli i emocje, nawet w trudnych momentach.

Dzisiaj będziemy eksplorować uważność i jej związek z radzeniem sobie z niepewnością. Będziemy się bawić i uczyć jednocześnie. Gotowi? To zaczynajmy!

Część 2: Rozpoznawanie emocji (15 minut)

1. Wykorzystaj karty z obrazkami przedstawiającymi różne emocje. Poproś ucznia, aby wybierał karty odpowiadające jego obecnym emocjom.
2. Rozmawiajcie o tym, co sprawia, że uczniowi jest trudno, kiedy pojawia się niepewność, i jakie emocje wtedy odczuwa.

Część 3: Gry i zabawy (20 minut)

1. Zagrajcie w grę „Zgubiłem się w lesie”, która polega na tym, że uczniowie muszą podejmować decyzje, nie wiedząc, co znajdą na swojej drodze. To świetny sposób na praktykowanie radzenia sobie z niepewnością i dostosowywanie się do zmieniających się sytuacji.
2. Po zakończeniu gry, porozmawiajcie o tym, jak się czuliście, gdy nie byliście pewni, co wydarzy się dalej. Pomóż uczniowi zrozumieć, że to normalne odczucie, które możemy kontrolować.

Zgubiłem się w lesie

Gra „Zgubiłem się w lesie” to interaktywna gra edukacyjna, która pomaga uczniom, w tym uczniom ze spektrum autyzmu, w praktykowaniu radzenia sobie z niepewnością i dostosowywaniu się do zmieniających się sytuacji. Oto opis tej gry w kontekście lekcji o uważności i radzeniu sobie z niepewnością:

Zasady gry:

1. Przygotowanie: Przygotuj plansze lub planszówki przedstawiające wirtualny las. Możesz użyć kartonów z rysunkami drzew, potoków, ścieżek i innych elementów lasu. Na każdej planszy umieść kilka „punktów wyboru”, na których uczniowie będą musieli dokonywać decyzji.
2. Cel gry: Celem gry jest znaleźć drogę przez las i dotrzeć do wyznaczonego celu, np. do domku w głębi lasu. Jednak gracze nie znają trasy, a każdy punkt wyboru prowadzi do innej części lasu, co wprowadza element niepewności.
3. Decyzje: Każdy gracz, na przemian, dokonuje decyzji, wybierając jedną z opcji na danym punkcie wyboru. Na przykład, mogą zdecydować się iść w prawo, w lewo, w górę lub w dół, nie wiedząc, co ich tam czeka.
4. Karty wydarzeń: W trakcie gry wprowadź karty wydarzeń. Karty te opisują niespodziewane sytuacje, które mogą spotkać graczy, np. deszcz, spotkanie z ptakiem czy znalezienie skarbu. Gracze muszą na nie reagować i dostosowywać się do nowych okoliczności.
5. Rozwój umiejętności: W trakcie gry zachęcaj uczniów do wyrażania swoich emocji i myśli na temat sytuacji, w jakiej się znaleźli. Pomóż im zrozumieć, że niepewność jest częścią gry i życia, a ich reakcje są ważne.

Korzyści edukacyjne:

Gra „Zgubiłem się w lesie” ma na celu:

• Praktykowanie radzenia sobie z niepewnością i zmieniającymi się sytuacjami.
• Rozwijanie zdolności podejmowania decyzji i elastyczności.
• Uczenie, że błądzenie czy niepewność nie są złe, ale stanowią część życia.
• Zachęcanie do wyrażania uczuć i myśli w kontekście zabawy.

Ta gra jest interaktywnym i zabawnym narzędziem, które pomaga dzieciom rozwijać umiejętności radzenia sobie z niepewnością, co jest kluczowe w kontekście lekcji o uważności. To także doskonały sposób na naukę poprzez zabawę.

Część 4: Sesja uważności (15 minut)

1. Proszę, aby uczniowie usiedli na poduszkach lub dywanie. Rozpocznij krótką sesję uważności, zachęcając ich do skupienia na oddechu i odczuwania swojego ciała.
2. Następnie przeprowadź ćwiczenie skupione na niepewności. Poproś uczniów, aby wyobrażali sobie, że są jak liście na wodzie, unoszące się i opadające w rytmie nurtu.

Skupienie na oddechu i radzenie sobie z niepewnością

Oto opis sesji uważności z ćwiczeniem skupionym na niepewności:

Sesja uważności: Skupienie na oddechu i radzenie sobie z niepewnością

1. Rozpoczęcie sesji (5 minut): Proszę uczniów, aby usiedli na poduszkach lub dywanie w wygodnej pozycji. Możemy siedzieć prosto, nogi skrzyżowane, a ręce na kolanach. Zamknijmy oczy lub skupmy wzrok na jednym punkcie przed sobą.
2. Skupienie na oddechu (3 minuty): Zacznijmy od koncentracji na oddechu. Poproś uczniów, aby zwrócili uwagę na swoje oddechy. Czytaj cichutko: „Wdycham powoli przez nos, czuję powietrze wypełniające moje płuca. Wydycham przez usta, czując ciepłe powietrze wydobywające się na zewnątrz.” To pomaga w skupieniu uwagi i uspokojeniu się.
3. Odczuwanie ciała (2 minuty): Teraz poproś uczniów, aby zaczęli odczuwać swoje ciała. Co czują w swoich stopach, nogach, rękach i twarzach? Czy jest jakaś napięcie lub rozluźnienie?
4. Ćwiczenie z liśćmi na wodzie (5 minut): Przejdźmy teraz do ćwiczenia skupionego na niepewności. Proszę uczniów, aby wyobrażali sobie, że są jak lekkie liście unoszące się na powierzchni spokojnej wody. Przypomnij im, że liście na wodzie są lekkie i unoszą się z nurtem.
5. Rytm liści (2 minuty): Teraz zachęć uczniów do wyobrażenia sobie, że ta spokojna woda to ich własne życie, a nurt reprezentuje niepewność i zmiany, które pojawiają się w życiu. Poproś ich o unoszenie i opadanie w rytmie tego nurtu, podobnie jak lekkie liście unoszą się i opadają.
6. Zakończenie sesji (3 minuty): Powoli zakończmy ćwiczenie. Proszę uczniów, aby wrócili do świadomości swojego ciała i oddechu. Otwórzmy oczy lub spójrzmy na wybrany punkt przed sobą.
7. Dyskusja (5 minut): Po sesji zapytajmy uczniów, jakie odczucia mieli podczas ćwiczenia z liśćmi na wodzie. Czy to ćwiczenie pomogło im zrozumieć, że niepewność może być jak nurt życia, który nas unoszą i opada?

Ta sesja uważności jest krótkim ćwiczeniem, które ma na celu pomóc uczniom zrozumieć, że niepewność jest naturalną częścią życia, którą można akceptować i radzić sobie z nią w sposób spokojny. Pomaga to również w rozwijaniu umiejętności koncentracji i kontroli nad własnymi myślami i emocjami.

Część 5: Podsumowanie (10 minut)

1. Zakończ zajęcia krótkim podsumowaniem. Porozmawiajcie o tym, co uczniowie nauczyli się na temat radzenia sobie z niepewnością dzięki uważności.
2. Zachęć ich do wyrażenia swoich myśli i uczuć na ten temat i podziel się własnym doświadczeniem.

Lekcja ta ma na celu pomóc uczniowi ze spektrum autyzmu w zrozumieniu i radzeniu sobie z niepewnością za pomocą technik uważności. To także okazja do rozwijania umiejętności komunikacji i wyrażania emocji.

Sylwia Merchut (Iwan)

fot.: torahportions.ffoz.org