Zabawy rozwijające umiejętności społeczne są niezwykle istotne dla dzieci ze spektrum autyzmu. Osoby z autyzmem często mają trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji społecznych, rozumieniu komunikacji niewerbalnej i empatii. Zabawy stanowią świetne narzędzie do naturalnego rozwijania tych umiejętności. Oto, dlaczego są one tak ważne:
- Nauka poprzez działanie: Dla dzieci ze spektrum autyzmu, aktywność jest często bardziej skuteczną formą nauki niż tradycyjne metody. Zabawy pozwalają na zdobywanie umiejętności społecznych w praktyczny sposób, co może być bardziej atrakcyjne i przystępne.
- Rozwijanie komunikacji: Zabawy społeczne wymagają komunikacji werbalnej i niewerbalnej. Dzieci uczą się wyrażać swoje myśli, uczucia i potrzeby poprzez gesty, mimikę twarzy i słowa. To pomaga w rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych.
- Nauka współpracy: Wspólne zabawy uczą dzieci ze spektrum autyzmu współpracy i dzielenia się. Te umiejętności są kluczowe w codziennym życiu i pomagają w integracji społecznej.
- Rozwijanie empatii: Zabawy społeczne pozwalają dzieciom z autyzmem lepiej zrozumieć perspektywę innych osób, interpretować emocje i rozwijać empatię. To kluczowe elementy budowania zdolności do porozumiewania się z innymi.
- Kreowanie sytuacji społecznych: Zabawy umożliwiają stworzenie sytuacji społecznych, w których dzieci mogą ćwiczyć interakcje społeczne w kontrolowanym i bezpiecznym środowisku. To daje im szansę na eksperymentowanie i rozwijanie umiejętności społecznych w bezpieczny sposób.
- Poprawa zdolności do radzenia sobie ze zmianami: Zabawy społeczne mogą pomóc w przyzwyczajaniu dzieci ze spektrum autyzmu do różnych sytuacji społecznych i zmiennych, co jest ważne, biorąc pod uwagę ich często występującą trudność w adaptacji do zmian.
- Rozwijanie umiejętności komunikacji niewerbalnej: Dzieci ze spektrum autyzmu często mają trudności w interpretowaniu i używaniu komunikacji niewerbalnej. Zabawy społeczne pozwalają im praktykować wyrażanie się poprzez gesty, kontakt wzrokowy i inne elementy komunikacji niewerbalnej.
Ważne jest, aby zabawy były dostosowane do indywidualnych potrzeb i zainteresowań dziecka ze spektrum autyzmu. Ponadto, włączanie terapeutów zajęciowych do procesu zabawy może być korzystne, ponieważ potrafią dostosować aktywności do konkretnych celów terapeutycznych.
Zabawy rozwijające umiejętności społeczne:
Magiczna Muszelka
Opis zabawy:
Przygotuj wielką muszlę lub jakiś inny niezwykły przedmiot. Podawajcie sobie w grupie muszelkę. Ten, kto ją trzyma chwali kogoś drugiego i podaje mu muszelkę. Na początku najlepiej robi się to po kolei wzdłuż kręgu, dopóki nie odczujesz, że dzieci mogą pochwalić kogoś w porządku przypadkowym i nikt nie zostanie pominięty. Na koniec prowadzący pyta: Jak to jest chwalić i być chwalonym? Jakie są różne sposoby, żeby się wzajemnie chwalić? Za co najbardziej chciałbyś być pochwalonym? Jak myślisz, za co twoja mama/tata/ najlepszy przyjaciel chcieliby być pochwaleni? Czy jest coś za co nie chciałbyś, żeby cię chwalono?
Wariant I:
Każde dziecko ma w ręku kartkę papieru i pisze na dole swoje imię. Grający podają sobie kartki i każdy pisze coś pozytywnego o osobie, której imię tam się znajduje. Komentarz na kartce zawijamy tak, żeby kolejne dziecko nie widziało, co tam już zostało napisane. Kartka zostaje następnie przekazana nadawcy, żeby przeczytał komentarze.
Wariant II:
Uczestnicy piszą pozytywne rzeczy o każdej osobie na kartkach. Następnie komentarze są dyskretnie przekazywane nadawcom, żeby się z nimi zapoznali. Na koniec kartki zostają przypięte dzieciom na plecach tak, żeby wszyscy mogli je odczytać.
Wewnętrzny Głos
Opis zabawy:
Uczestnicy stają lub siadają w kręgu i każdy wymyśla własny, niepowtarzalny okrzyk. Wszyscy po kolei wypowiadają swoje imię i wydają swój okrzyk. Jedna osoba staje na środku kręgu z zakrytymi oczami, a prowadzący bez słowa wskazuje jedną osobę z kręgu, która wydaje swój okrzyk. Uczestnik w środku kręgu próbuje odgadnąć imię wołacza. Każdy próbuje odgadnąć tylko dwa razy, a potem wybiera się następną osobę. Na koniec prowadzący pyta: W jaki sposób rozpoznajemy głosy? Co by było, gdybyśmy wszyscy mieli taki sam głos? Czy nasze głosy zmieniają się w zależności od tego, jak się czujemy?
Wariant I:
Uczestnicy recytują po jednym wersie znanej piosenki lub wypowiadają ustalone zdanie, które wszyscy są w stanie zapamiętać. Uczestnik w środku kręgu próbuje odgadnąć imię wyznaczonej przez prowadzącego osoby wypowiadającej swój wers.
Wariant II:
W środku kręgu stają dwie osoby, które mogą konsultować się zgadując do kogo należy odpowiadający im głos. Pierwsza osoba w kręgu pyta: Kto tam?, a wskazana osoba z kręgu odpowiada To ja!, przez co jeszcze trudniej odgadnąć do kogo należy głos. Ostatnia osoba w kręgu wybiera kto ma się odezwać jako następny.
Wariant III:
Uczestnicy ćwiczą swoje okrzyki w parach. Następnie jedna osoba z każdej pary staje na środku z zasłoniętymi oczami. Na umówiony sygnał wszyscy pozostali jednocześnie wydają swój ustalony okrzyk. Uczestnik zgadujący ostrożnie porusza się po kręgu, żeby odnaleźć kolegę z pary. Przed wyborem wszyscy zamieniają się miejscami.
Adaptacja Replikacja
Opis zabawy:
Uczestnicy pracują w parach i tłumaczą kolegom jak narysować całkowicie oryginalny przedmiot. Dziecko, które replikuje powinno stosować się do wskazówek jak najdokładniej nawet jeśli powoduje to, że obraz nie przypomina pierwowzoru. Po upływie określonego czasu uczestnicy w parach zamieniają się rolami. Na koniec prowadzący pyta: Co powinieneś zrobić, jeśli nie całkiem rozumiesz otrzymane wskazówki? Co pomaga ci udzielać jasnych wskazówek? Jakie emocje wywołuje w tobie wykonywanie poleceń? Jakie emocje wywołuje w tobie wydawanie poleceń?
Wariacja:
Osoby w parach siadają naprzeciwko siebie, oddzielone np. postawioną książką, tak zasłaniającą kartkę, by nie mogli podglądać swoich rysunków. Prowadzący rozdaje proste rysunki. Jedna osoba z pary opisuje rysunek, zadaniem drugiej jest narysowanie go. Następnie zamieniają się rolami.
autor: Deborah M. Plummer
źródło: Jak kształtować umiejętności społeczne … Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2010
autyzmwszkole.com 