Jasełka w szkole i przedszkolu a ASD: scenariusze, role bez stresu, dostosowania sensoryczne
🌟Jasełka
- 👉 Jasełka – Scenariusz uroczystości przedszkolnej dla dzieci z ASD
https://autyzmwszkole.com/2024/11/12/jaselka-scenariusz-uroczystosci-przedszkolnej-dla-dzieci-z-asd/
- 👉 „Droga do światła – Betlejemskie spotkanie”. Scenariusz jasełek
https://autyzmwszkole.com/2025/11/13/droga-do-swiatla-betlejemskie-spotkanie-scenariusz-jaselek/
🧱 Spis artykułów
- ⭐ „Jasełka 10 minut” – scenariusz ultra-prosty (ASD)
- „Jasełka bez mówienia” – role dla dzieci niewerbalnych i AAC
- „Plan prób Jasełek” – harmonogram wizualny + procedury redukcji stresu
- „Jasełka sensorycznie przyjazne” – światła, dźwięk, tłum, zapachy
- „Checklista nauczyciela” – organizacja wydarzenia szkolnego przyjazna ASD
- „Jasełka: wersja przedszkole” vs „wersja szkoła podstawowa” (2 scenariusze w 1 artykule)
- „Co to są Jasełka?” – Social Story dla dzieci z ASD
1. 🎭 Jasełka 10 minut – prosty i bezpieczny scenariusz dla uczniów ze spektrum autyzmu (ASD)
Jasełka szkolne nie muszą być długim, głośnym i stresującym wydarzeniem. Dla wielu uczniów ze spektrum autyzmu najlepszym rozwiązaniem jest krótka, przewidywalna forma, która pozwala doświadczyć atmosfery świąt bez przeciążenia sensorycznego i presji występu.
Ten scenariusz powstał z myślą o szkołach i przedszkolach, które potrzebują gotowego, prostego rozwiązania – możliwego do zrealizowania nawet w trudnych warunkach organizacyjnych.
🎯 Dlaczego „Jasełka 10 minut” są dobre dla uczniów z ASD?
- krótki czas trwania = mniej stresu i zmęczenia,
- brak długich kwestii mówionych,
- możliwość udziału dzieci niewerbalnych lub z AAC,
- jasna sekwencja zdarzeń (początek → środek → koniec),
- łatwe dostosowanie do przedszkola i szkoły podstawowej.
To wydarzenie, a nie przedstawienie „na ocenę”.
🧩 Dla kogo jest ten scenariusz?
- uczniowie ze spektrum autyzmu (ASD),
- dzieci wrażliwe sensorycznie,
- uczniowie niewerbalni lub z opóźnioną mową,
- klasy integracyjne,
- przedszkola i klasy 1–3.
⏱️ Struktura Jasełek (10 minut)
🔹 1. Wejście i sygnał startu (1 minuta)
- spokojna muzyka instrumentalna (cicho),
- nauczyciel/narrator mówi jedno zdanie:
„Zaczynamy krótką świąteczną opowieść.”
Dzieci wchodzą parami lub pojedynczo, bez pośpiechu.
🔹 2. Scena: Światło i Gwiazda (2 minuty)
Role (bez mówienia):
- Gwiazda Betlejemska
- Światło (lampion, latarka z filtrem, świeca LED)
Aktywność:
- dzieci stoją w jednym miejscu,
- unoszą gwiazdę / światło,
- delikatny ruch, brak dialogów.
➡️ Idealne role dla dzieci, które nie chcą być w centrum uwagi.
🔹 3. Scena: Pasterze / Dzieci świata (3 minuty)
Role:
- Pasterze (gest: trzymanie owieczki),
- Dzieci świata (kolory, symbole).
Aktywność:
- powolne przejście na środek,
- ustawienie w półkolu,
- jedna krótka kolęda lub melodia (może być instrumentalna).
🔹 4. Scena finałowa: Wspólny moment (3 minuty)
- wszystkie dzieci stoją razem,
- narrator:
„To jest czas spokoju, światła i bycia razem.”
- wspólny gest: zapalenie lampek / dzwoneczek / podniesienie symbolu.
🔹 5. Zakończenie (1 minuta)
- muzyka cichnie,
- jedno zdanie narratora:
„Dziękujemy za wspólną chwilę.”
Dzieci schodzą spokojnie, bez oklasków lub z bardzo cichymi oklaskami (opcjonalnie).
🎭 Role bez tekstu – klucz do bezpieczeństwa
W tym scenariuszu:
- nikt nie musi mówić,
- role są symboliczne,
- każde dziecko może odmówić udziału w danym momencie,
- możliwa jest obecność nauczyciela/asystenta na scenie.
To zgodne z potrzebami uczniów z ASD.
🧘 Dostosowania sensoryczne (ważne!)
✔ brak migających świateł
✔ brak głośnych kolęd
✔ próba generalna bez publiczności
✔ możliwość zejścia w każdej chwili
✔ strefa wyciszenia poza salą
⭐ Symbole Bożego Narodzenia – arkusze tematyczne (powiązane scenariusze)
- 👉 Gwiazda Betlejemska – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
https://autyzmwszkole.com/arkusze/gwiazda-betlejemska-arkusz-pracy-asd/
- 👉 Choinka – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
https://autyzmwszkole.com/arkusze/choinka-arkusz-pracy-asd/
- 👉 Jemioła – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
https://autyzmwszkole.com/arkusze/jemiola-arkusz-pracy-asd/
- 👉 Mikołaj – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
https://autyzmwszkole.com/arkusze/mikolaj-arkusz-pracy-asd/
- 👉 Renifer – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
https://autyzmwszkole.com/arkusze/renifer-arkusz-pracy-asd/
- 👉 Niedźwiedź polarny – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
https://autyzmwszkole.com/arkusze/niedzwiedz-polarny-arkusz-pracy-asd/
👇 Przeczytaj:
📌 Podsumowanie dla nauczyciela
Nie każde Jasełka muszą być długim występem.
Czasem 10 minut spokoju, światła i wspólnego bycia to dokładnie tyle, ile potrzebuje dziecko ze spektrum autyzmu, by doświadczyć świąt w bezpieczny sposób.
2. 🎭 Jasełka bez mówienia – scenariusz z wykorzystaniem AAC (dla uczniów z ASD)
Nie każde dziecko może – i nie każde dziecko powinno – mówić na scenie.
Dla wielu uczniów ze spektrum autyzmu, szczególnie dzieci niewerbalnych lub posługujących się komunikacją alternatywną (AAC), tradycyjne Jasełka są źródłem ogromnego stresu.
Ten scenariusz pokazuje, że udział w Jasełkach nie wymaga mówienia, zapamiętywania kwestii ani występowania solo. Wystarczy bezpieczna struktura, symbole, gesty i wsparcie wizualne.
🎯 Dla kogo jest ten scenariusz?
- uczniowie niewerbalni,
- dzieci korzystające z AAC (PECS, piktogramy, komunikatory),
- uczniowie z mutyzmem selektywnym,
- dzieci z dużą lękliwością społeczną,
- klasy integracyjne i specjalne.
🧠 Dlaczego „Jasełka bez mówienia” są zgodne z potrzebami ASD?
- nie wymagają produkcji mowy,
- nie obciążają pamięci roboczej,
- bazują na ruchu, obrazie i rytmie,
- dają możliwość wycofania się w każdej chwili,
- respektują komunikację dziecka taką, jaka jest.
To wydarzenie inkluzywne, a nie „test wystąpień”.
⏱️ Struktura Jasełek bez mówienia (10–12 minut)
🔹 SCENA 1 – „Światło się pojawia”
Role (bez tekstu):
- Gwiazda
- Światło (lampion LED, latarka z filtrem)
Komunikacja AAC:
- piktogram: „światło”
- gest: uniesienie przedmiotu
Narrator (dorosły):
„Pojawia się światło. Zaczyna się świąteczna opowieść.”
🔹 SCENA 2 – „Droga”
Role:
- Postacie w drodze (Maryja/Józef – symbolicznie)
- Dzieci pokazujące kierunek
AAC / wsparcie:
- strzałki, ślady stóp, plansza: „idziemy”
- dziecko może wskazać symbol zamiast ruchu
🔹 SCENA 3 – „Spotkanie”
Role:
- Pasterze
- Dzieci świata / kolory / symbole
Aktywność:
- ustawienie w półkolu
- delikatne kołysanie, trzymanie symbolu
AAC:
- plansza wyboru: „jestem / patrzę / czekam”
🔹 SCENA 4 – „Razem”
Wszyscy razem:
- wspólny gest (np. dzwoneczek, światło w górze)
Narrator:
„Jesteśmy razem. To wystarczy.”
🧩 Jak wykorzystać AAC w Jasełkach?
✔ Formy komunikacji:
- PECS / piktogramy
- tablice wyboru (TAK / NIE / STOP)
- komunikatory z 1–2 nagranymi komunikatami
- gesty naturalne
✔ Co komunikuje dziecko?
- gotowość / przerwę
- wybór roli
- udział / rezygnację
- emocje (spokój, niepokój)
➡️ Każda forma komunikacji jest wystarczająca.
🧘 Dostosowania sensoryczne (obowiązkowe)
✔ brak mikrofonów dla dzieci
✔ brak wymogu kontaktu wzrokowego
✔ cicha muzyka lub jej brak
✔ próba „na sucho” bez publiczności
✔ asystent obok dziecka na scenie
📌 Podsumowanie dla nauczyciela / terapeuty
Jasełka bez mówienia to nie „uboga wersja” występu.
To pełnoprawne wydarzenie szkolne, które szanuje różnorodność komunikacyjną uczniów i pozwala dzieciom z ASD być częścią wspólnoty bez przekraczania własnych granic.
👇 Przeczytaj:
3. 🎭 Plan prób Jasełek – harmonogram wizualny i procedury redukcji stresu (ASD)
Dla wielu dzieci ze spektrum autyzmu nie sam występ, ale próby do Jasełek są najbardziej obciążające. Nowa przestrzeń, hałas, zmiany rutyny i oczekiwania dorosłych mogą powodować lęk, wycofanie lub trudne zachowania.
Dlatego przygotowanie dziecka z ASD do występu powinno opierać się na przewidywalności, wizualnej strukturze i jasnych procedurach bezpieczeństwa – a nie na „przyzwyczajaniu na siłę”.
🎯 Dla kogo jest ten plan prób?
- uczniowie ze spektrum autyzmu (ASD),
- dzieci wrażliwe sensorycznie,
- uczniowie niewerbalni / AAC,
- klasy integracyjne i specjalne,
- nauczyciele, pedagodzy, terapeuci.
🧠 Dlaczego plan prób jest kluczowy przy ASD?
- zmniejsza niepewność i lęk antycypacyjny,
- obniża ryzyko przeciążenia sensorycznego,
- daje dziecku realną kontrolę (STOP / PRZERWA),
- pozwala przewidzieć początek i koniec aktywności,
- chroni relację dziecko–dorosły.
🗂️ Harmonogram wizualny prób Jasełek (podstawa)
Każde dziecko powinno znać odpowiedź na 3 pytania:
1️⃣ Co będzie się działo?
2️⃣ Jak długo to potrwa?
3️⃣ Co mogę zrobić, gdy będzie mi trudno?
Forma harmonogramu:
- obrazki / piktogramy
- plansza A4 lub pasek sekwencyjny
- wersja indywidualna lub grupowa
⏱️ Plan prób – 5 bezpiecznych kroków
🟢 KROK 1: Zapowiedź i oswajanie (bez prób)
Cel: poznanie, bez działania.
- pokaz zdjęć sali, sceny, dekoracji
- Social Story: „Co to są Jasełka?”
- wybór roli (lub decyzja: „nie występuję”)
📌 Tu nie ćwiczymy niczego „na serio”.
🟡 KROK 2: Próba „pusta sala”
Cel: oswojenie przestrzeni.
- sala bez widowni
- brak muzyki i świateł
- dziecko tylko wchodzi i wychodzi
- może stać obok nauczyciela
✔ brak presji
✔ można siedzieć
✔ można wyjść w każdej chwili
🔵 KROK 3: Próba z ruchem (bez dźwięku)
Cel: poznanie sekwencji.
- przejście ścieżki ruchu
- ustawienie w miejscu
- gesty / symbole zamiast mowy
- brak kolęd i oklasków
🧩 Idealne dla dzieci niewerbalnych i AAC.
🟠 KROK 4: Próba z dźwiękiem (krótka!)
Cel: kontrolowane bodźce.
- bardzo cicha muzyka
- tylko fragment (10–20 sekund)
- możliwość założenia słuchawek
- sygnał STOP dostępny cały czas
📌 Nigdy nie zaczynamy od pełnej głośności.
🔴 KROK 5: Próba generalna (opcjonalna)
Cel: decyzja, nie obowiązek.
- dziecko może:
✔ uczestniczyć
✔ być widzem
✔ wyjść po 1 minucie
➡️ Udział = wybór, nie wymóg.
🛑 Procedury bezpieczeństwa: STOP i PRZERWA
Każde dziecko powinno mieć prawo i narzędzie do przerwania próby.
Formy sygnału:
- karta STOP
- gest ręką
- piktogram „przerwa”
- przycisk AAC
📌 Po sygnale:
- dorosły reaguje NATYCHMIAST
- brak pytań
- brak komentarzy typu „jeszcze chwilkę”
🧘 Strefa wyciszenia – obowiązkowa
Czym jest:
- ciche miejsce poza salą
- mata, pufa, koc
- słuchawki, fidget, woda
Zasada:
➡️ dziecko nie musi wracać po wyjściu.
👩🏫 Rola nauczyciela / terapeuty podczas prób
✔ obserwujesz, nie naciskasz
✔ wzmacniasz regulację, nie „odwagę”
✔ skracasz zamiast wydłużać
✔ liczysz sukcesy w minutach spokoju, nie w pełnym występie
👇 Powiązane materiały
📌 Podsumowanie dla nauczyciela / terapeuty
Dobrze zaplanowane próby Jasełek chronią dziecko, a nie tylko „przygotowują do występu”.
Dla ucznia z autyzmem najważniejsze nie jest to, czy wystąpi, ale czy wyjdzie z doświadczenia spokojny i bezpieczny.
4. 🎭 Jasełka sensorycznie przyjazne – jak ograniczyć bodźce i zadbać o bezpieczeństwo uczniów z ASD
Dla wielu dzieci ze spektrum autyzmu największym wyzwaniem Jasełek nie jest treść przedstawienia, lecz nadmiar bodźców sensorycznych: światła, dźwięki, zapachy i tłum. To właśnie one mogą prowadzić do przeciążenia, lęku lub wycofania – nawet u uczniów, którzy dobrze radzą sobie w codziennych sytuacjach szkolnych.
Jasełka sensorycznie przyjazne to nie „okrojona wersja wydarzenia”, lecz świadomie zaprojektowane środowisko, w którym dziecko z ASD może czuć się bezpiecznie i przewidywalnie.
🎯 Dla kogo są sensory-friendly Jasełka?
- uczniowie ze spektrum autyzmu (ASD),
- dzieci wrażliwe na hałas, światło lub zapachy,
- uczniowie z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego,
- dzieci z lękiem społecznym lub trudnościami w regulacji emocji.
🧠 Dlaczego bodźce świąteczne są trudne dla dzieci z ASD?
Badania i praktyka kliniczna (m.in. Autism Spectrum News) wskazują, że u osób w spektrum:
- układ nerwowy wolniej filtruje bodźce,
- dźwięki i światła są odbierane jako intensywniejsze,
- kilka bodźców naraz może prowadzić do przeciążenia sensorycznego.
Występ szkolny łączy wszystkie trudne elementy naraz – dlatego wymaga szczególnych dostosowań.
🔦 ŚWIATŁO – mniej znaczy bezpieczniej
Zasady:
✔ bez migających lampek
✔ brak świateł stroboskopowych
✔ światło stałe, rozproszone
✔ brak nagłych zmian oświetlenia
📌 Jeśli używasz dekoracji świetlnych:
- włącz je na próbie,
- pokaż dziecku wcześniej,
- pozwól podejść i dotknąć (kontrola = spokój).
🔊 DŹWIĘK – kontrola głośności to podstawa
Najczęstsze trudności:
- kolędy z głośników,
- mikrofony,
- oklaski publiczności.
Bezpieczne rozwiązania:
✔ muzyka cicha lub instrumentalna,
✔ brak mikrofonów dla dzieci,
✔ kolędy w wersji „na żywo” lub bardzo cicho,
✔ próba dźwięku przed wydarzeniem (krótka!).
📌 Zasada sensoryczna:
Najpierw pokazujemy dźwięk, potem decydujemy, czy go używamy.
👥 TŁUM – przestrzeń i wyjście awaryjne
Tłum widzów to jeden z najsilniejszych stresorów.
Co pomaga?
✔ mniejsza widownia
✔ dzieci siedzą bokiem lub tyłem do publiczności
✔ możliwość wejścia i zejścia w dowolnym momencie
✔ jasna informacja: „Możesz wyjść”
📌 Dziecko nie musi zostać do końca.
🌸 ZAPACHY – często pomijany, a kluczowy element
Święta = zapachy:
- kadzidła,
- choinka,
- perfumy,
- jedzenie.
Rekomendacje:
✔ brak kadzideł i świec zapachowych
✔ neutralne środki czystości
✔ informacja do rodziców: „prosimy o ograniczenie intensywnych zapachów”
🎒 „Pakiet bezpieczeństwa” dla dziecka z ASD
Każde dziecko powinno mieć dostęp do indywidualnego pakietu regulacyjnego.
Co może zawierać?
✔ słuchawki wygłuszające
✔ fidget / gniotek
✔ karta STOP / PRZERWA
✔ butelka z wodą
✔ ulubiony mały przedmiot
📌 Pakiet jest akceptowany na scenie – bez tłumaczenia się.
🧘 Przerwy i strefa wyciszenia
Strefa wyciszenia to nie przywilej – to konieczność.
Powinna:
- być poza salą,
- mieć niskie światło,
- umożliwiać siedzenie / leżenie,
- nie wymagać powrotu na występ.
➡️ Dziecko nie musi wracać, by „zaliczyć” Jasełka.
👩🏫 Rola nauczyciela / organizatora
✔ planujesz bodźce, a nie „radzenie sobie z reakcją”
✔ skracasz wydarzenie zamiast je wydłużać
✔ reagujesz na sygnały dziecka, nie na oczekiwania dorosłych
✔ oceniasz sukces przez spokój dziecka, nie przez efekt wizualny
👇 Przeczytaj:
📌 Podsumowanie dla nauczyciela / terapeuty
Sensorycznie przyjazne Jasełka to takie, w których dziecko nie musi się „przemagać”, by w nich uczestniczyć.
Ograniczenie bodźców, możliwość przerwy i realny wybór udziału sprawiają, że święta stają się doświadczeniem bezpiecznym, a nie testem odporności.
5. 📋 Checklista nauczyciela – organizacja Jasełek przyjazna uczniom z ASD
Organizacja Jasełek w szkole lub przedszkolu to nie tylko kwestia scenariusza. Dla uczniów ze spektrum autyzmu kluczowe są detale organizacyjne, które decydują o tym, czy wydarzenie będzie bezpiecznym doświadczeniem, czy źródłem przeciążenia i stresu.
Ta checklista powstała jako narzędzie praktyczne – do wykorzystania przez nauczycieli, pedagogów, dyrekcję i zespoły wspierające.
🎯 Dla kogo jest ta checklista?
- nauczyciele i wychowawcy,
- pedagodzy specjalni i terapeuci,
- koordynatorzy wydarzeń szkolnych,
- dyrektorzy szkół i przedszkoli,
- zespoły ds. IPET / WOPFU.
🧱 CHECKLISTA ORGANIZACYJNA JASEŁEK (ASD)
✅ PRZED WYDARZENIEM
🗓️ Planowanie i komunikacja
✔ ustalony krótki czas trwania wydarzenia
✔ jasna decyzja: udział dobrowolny, nie obowiązkowy
✔ zaplanowany plan prób (z wyprzedzeniem)
✔ wyznaczona osoba odpowiedzialna za wsparcie ASD
🧠 Przygotowanie uczniów
✔ zapowiedź wydarzenia (wizualnie, social story)
✔ możliwość obejrzenia sali wcześniej
✔ wybór roli lub decyzja „nie występuję”
✔ dostęp do harmonogramu wizualnego
🎧 Dostosowania sensoryczne
✔ brak migających świateł
✔ próba dźwięku (cicho i krótko)
✔ przygotowana strefa wyciszenia
✔ pakiety bezpieczeństwa (słuchawki, fidget)
📢 Komunikat do rodziców (bardzo ważne)
Warto wysłać prostą informację:
„Jasełka są wydarzeniem przyjaznym sensorycznie. Prosimy o unikanie intensywnych zapachów i głośnych reakcji.”
➡️ Zmniejsza to presję społeczną i liczbę trudnych sytuacji.
✅ W TRAKCIE WYDARZENIA
🎭 Przestrzeń i układ sali
✔ wyznaczone miejsca przy ścianach / z boku
✔ możliwość siedzenia tyłem do publiczności
✔ wolne przejścia i wyjścia
✔ brak tłoku przy wejściu
🚪 Wejście i wyjście bez tłoku
✔ osobne wejście dla uczniów z ASD
✔ możliwość wcześniejszego wyjścia
✔ brak komentarzy typu „jeszcze chwilę”
📌 Zasada: dziecko może wyjść w każdej chwili.
🛑 Procedury bezpieczeństwa
✔ widoczne sygnały STOP / PRZERWA
✔ dorosły reaguje natychmiast
✔ brak presji powrotu na scenę
✔ wsparcie asystenta blisko dziecka
✅ PO WYDARZENIU
🧘 Regulacja i domknięcie
✔ spokojne zakończenie (bez pośpiechu)
✔ możliwość pójścia do strefy wyciszenia
✔ brak wymogu „zostania do końca”
💬 Rozmowa i refleksja
✔ krótkie podsumowanie: „Już po Jasełkach”
✔ akceptacja wszystkich reakcji dziecka
✔ brak ocen typu „udało się / nie udało się”
📌 Sukces = dziecko bez przeciążenia.
🧠 Najczęstsze błędy organizacyjne (czego unikać)
❌ długie oczekiwanie w kolejce
❌ głośne próby „na szybko”
❌ presja ze strony widowni
❌ porównywanie dzieci między sobą
❌ zmiany w ostatniej chwili bez zapowiedzi
📌 Podsumowanie dla nauczyciela / organizatora
Dobrze zorganizowane Jasełka to takie, w których nie trzeba reagować kryzysowo, bo większość trudnych sytuacji została przewidziana wcześniej. Checklista nie ogranicza kreatywności – chroni dzieci, a jednocześnie ułatwia pracę całemu zespołowi.
6. 🎭 Jasełka: wersja przedszkole vs wersja szkoła podstawowa
Dwa bezpieczne scenariusze dla uczniów z ASD w jednym artykule
Jasełka w przedszkolu i Jasełka w szkole podstawowej nie powinny wyglądać tak samo – zwłaszcza gdy w grupie są dzieci ze spektrum autyzmu. Różnią się bowiem możliwościami rozwojowymi, wymaganiami pamięciowymi, tolerancją sensoryczną oraz potrzebą struktury.
W tym artykule znajdziesz:
- porównanie dwóch wersji Jasełek,
- dwa krótkie scenariusze,
- oraz konkretne wskazówki, jak zamieniać tekst na piosenkę, rytm lub gest.
🎯 Dla kogo jest ten artykuł?
- nauczyciele przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej,
- pedagodzy specjalni,
- terapeuci pracujący z dziećmi z ASD,
- szkoły i przedszkola integracyjne.
🧩 Najpierw porównanie: przedszkole vs szkoła podstawowa
| Element | Przedszkole | Szkoła podstawowa (kl. 1–3) |
|---|---|---|
| ⏱️ Czas trwania | 5–8 minut | 10–15 minut |
| 🎭 Role | symboliczne, bez tekstu | krótkie role, 1–2 słowa |
| 🧠 Pamięć | brak zapamiętywania | proste sekwencje |
| 🗣️ Mowa | opcjonalna | opcjonalna / wspierana |
| 🎶 Forma | piosenka, rytm, gest | piosenka + narracja |
| 🧘 Sensoryka | minimalne bodźce | kontrolowane bodźce |
| 🎒 Wsparcie | dorosły blisko dziecka | możliwość samodzielności |
🎄 SCENARIUSZ 1: Jasełka – wersja PRZEDSZKOLE (ASD)
⏱️ Czas trwania: 5–8 minut
🎯 Cel: doświadczenie świąt bez presji występu
🎭 Role (bez tekstu):
- Gwiazda
- Światło
- Dzieci z symbolami (choinka, serce, dzwonek)
- Anioły (ruch + gest)
🔹 Przebieg:
1️⃣ Wejście (1 min)
– spokojna muzyka
– dzieci wchodzą z nauczycielem
– ustawiają się w półkolu
2️⃣ Ruch i rytm (3 min)
– gesty do znanej kolędy
– kołysanie, klaskanie, dzwoneczki
– brak słów do zapamiętania
3️⃣ Światło (2 min)
– zapalenie lampionów / gwiazdy
– nauczyciel mówi jedno zdanie:
„Jest czas światła i spokoju.”
4️⃣ Zakończenie (1–2 min)
– wspólny gest
– spokojne wyjście
✔ Dlaczego to działa w przedszkolu?
- brak wymagań językowych
- krótka forma
- dzieci są „w ruchu”, a nie „na scenie”
- nauczyciel cały czas blisko
🎄 SCENARIUSZ 2: Jasełka – wersja SZKOŁA PODSTAWOWA (ASD)
⏱️ Czas trwania: 10–15 minut
🎯 Cel: wspólne wydarzenie z zachowaniem bezpieczeństwa
🎭 Role:
- Narrator (dorosły lub starsze dziecko)
- Pasterze
- Dzieci świata
- Gwiazda / Światło
🔹 Przebieg:
1️⃣ Wprowadzenie (2 min)
Narrator:
„To jest krótka świąteczna opowieść.”
2️⃣ Scena ruchowa (4 min)
– pasterze wchodzą
– ustawienie w półkolu
– kolęda lub melodia instrumentalna
3️⃣ Krótka narracja (3 min)
– 1–2 zdania narratora
– dzieci wykonują gest / ruch
4️⃣ Finał (3–4 min)
– wspólna piosenka
– podniesienie symboli
– spokojne zakończenie
🎶 Jak zamienić tekst na piosenkę, rytm lub gest?
To kluczowe dostosowanie dla uczniów z ASD.
ZAMIANA:
- ❌ długie kwestie → ✔ piosenka z refrenem
- ❌ dialog → ✔ rytm (klaskanie, bębenek)
- ❌ monolog → ✔ gest (światło, ruch rąk)
📌 Zasada:
Jeśli dziecko może coś zrobić zamiast powiedzieć – wybierz działanie.
🧠 Wymagania pamięciowe – jak je obniżyć?
✔ brak zapamiętywania kolejności
✔ zawsze ten sam układ sceny
✔ powtarzalne schematy
✔ możliwość „stania z boku”
🔗 Powiązane materiały
- 👉 Jasełka i odgrywanie ról: Zajęcia rewalidacyjne uczące współpracy i empatii
- 👉 Jasełka – Scenariusz uroczystości przedszkolnej dla dzieci z ASD
- 👉 Jak wprowadzać dzieci z autyzmem w świąteczną atmosferę – krok po kroku
- 👉 Cicha gwiazdka: Bajka o spokojnym świętowaniu
- 👉 Plany dnia na święta: Jak stworzyć przewidywalną rutynę dla dzieci ze spektrum?
📌 Podsumowanie dla nauczyciela
Nie istnieje jeden „idealny” scenariusz Jasełek.
Dobre Jasełka to takie, które są dopasowane do wieku, możliwości i wrażliwości dzieci – a nie do oczekiwań dorosłych. Zarówno przedszkolaki, jak i uczniowie szkoły podstawowej mogą bezpiecznie uczestniczyć w wydarzeniu, jeśli forma zostanie dobrana właściwie.
7. 🎭 Co to są Jasełka?
Social Story dla dzieci ze spektrum autyzmu (ASD)
Jasełka to wydarzenie szkolne, które odbywa się przed Bożym Narodzeniem.
Dla niektórych dzieci Jasełka są ciekawe.
Dla innych mogą być trudne, bo jest dużo ludzi, dźwięków i nowych sytuacji.
Ta historia pomoże mi zrozumieć, czym są Jasełka i czego mogę się spodziewać.
📖 Co to są Jasełka?
Jasełka to krótkie przedstawienie o świętach Bożego Narodzenia.
Biorą w nim udział dzieci i dorośli ze szkoły lub przedszkola.
Nie muszę wszystkiego rozumieć.
Wystarczy, że wiem, co będzie się działo.
👀 Co mogę ZOBACZYĆ na Jasełkach?
Podczas Jasełek mogę zobaczyć:
- dzieci w strojach (np. anioł, pasterz, gwiazda),
- dekoracje świąteczne,
- światła (zwykle spokojne i stałe),
- nauczycieli i rodziców siedzących na sali.
👉 Mogę patrzeć.
👉 Mogę też odwrócić wzrok, jeśli potrzebuję.
👂 Co mogę USŁYSZEĆ na Jasełkach?
Podczas Jasełek mogę usłyszeć:
- muzykę lub kolędy,
- głos nauczyciela lub narratora,
- czasem brawa.
Jeśli dźwięki są za głośne:
- mogę założyć słuchawki,
- mogę zatkać uszy,
- mogę poprosić o przerwę.
🎭 Co będę ROBIĆ na Jasełkach?
Na Jasełkach mogę:
- stać w jednym miejscu,
- trzymać rekwizyt (np. gwiazdę, lampion),
- siedzieć obok nauczyciela,
- być widzem i tylko patrzeć.
👉 Nie muszę mówić.
👉 Mogę pomagać gestem, ruchem lub symbolem.
🛑 Co mogę zrobić, gdy się BOJĘ lub jest mi za trudno?
Czasem Jasełka mogą być trudne.
To jest w porządku.
Gdy jest mi trudno, mogę:
- powiedzieć lub pokazać STOP,
- poprosić o PRZERWĘ,
- wyjść z sali z dorosłym,
- pójść do cichego miejsca.
👉 Mogę wyjść w każdej chwili.
👉 Nie muszę wracać, jeśli nie chcę.
🧑🏫 Kto może mi POMÓC?
Na Jasełkach są dorośli, którzy mi pomagają:
- nauczyciel,
- wychowawca,
- pani/pan wspierający.
Mogę do nich podejść.
Mogę pokazać obrazek lub gest.
Dorośli są po to, żeby było mi bezpiecznie.
⭐ Co jest NAJWAŻNIEJSZE?
Najważniejsze jest to, że:
- mogę być sobą,
- mogę robić przerwy,
- mogę oglądać tylko chwilę,
- mogę w ogóle nie występować.
Jasełka to nie sprawdzian.
Jasełka to tylko wydarzenie.
📌 Wskazówki dla nauczyciela / rodzica
- czytaj tę historię kilka razy przed wydarzeniem,
- pokazuj zdjęcia sali i dekoracji,
- zaznacz: „Możesz wyjść”,
- nie obiecuj, że „na pewno będzie fajnie” – obiecuj, że będzie bezpiecznie.
Powiązane
- 👉 Boże Narodzenie w szkole – HUB dla uczniów ze spektrum autyzmu (ASD) (https://autyzmwszkole.com/2025/12/16/%f0%9f%8e%84-boze-narodzenie-w-szkole-hub-dla-uczniow-ze-spektrum-autyzmu-asd/)
- 👉 Arkusze pracy:
- Niesamowita historia świątecznych pierniczków – opowiadania na Boże Narodzenie z przepisami
- Gwiazda Betlejemska – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
- Mikołaj – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
- Mikołajkowe wycinanki
- Uspokój się. Urządź sobie przytulny kącik… Zajęcia wyciszające
- Skąd się bierze gniew? Zajęcia terapeutyczne dla ucznia ze spektrum autyzmu
🔓 Subskrybuj
📌 Subskrypcja 6 zł – dostęp do wybranych materiałów, artykułów i inspiracji dla nauczycieli, terapeutów i rodziców.
🌟 Subskrypcja PREMIUM 10 zł – rozbudowane arkusze i scenariusze zajęć.
📚 Zajrzyj do eBooków, Pakietów lekcyjnych, scenariuszy zajęć rewalidacyjnych, terapeutycznych, Arkuszy i innych narzędzi (w zakładkach w górnej części strony) na autyzmwszkole.com
👇 Przeczytaj:
autyzmwszkole.com 