Wstęp:

Terapia przez ruch stanowi fascynujący obszar terapii dla dzieci ze spektrum autyzmu, wykorzystująca aktywność fizyczną jako skuteczne narzędzie wspierające rozwój fizyczny, emocjonalny i społeczny. Ta forma terapii jest oparta na przekonaniu, że ruch może być kluczowym czynnikiem wspomagającym rozwój dzieci, zwłaszcza tych z ASD.

Czym jest terapia przez ruch:

Terapia przez ruch to podejście terapeutyczne, które integruje aktywność fizyczną z celowym podejściem do rozwijania umiejętności i funkcji dziecka. W odróżnieniu od tradycyjnych terapii opartych na rozmowach, terapia przez ruch kładzie nacisk na wykorzystanie ruchu do poprawy funkcji poznawczych, społecznych i emocjonalnych. Jest to holistyczne podejście, które uwzględnia połączenie ciała i umysłu w procesie terapeutycznym.

Cele terapii przez ruch:

Głównym celem terapii przez ruch jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której dzieci ze spektrum autyzmu mogą rozwijać się poprzez zabawy ruchowe. W skupieniu na interakcji fizycznej, terapeuci dążą do osiągnięcia kilku kluczowych celów:

1. Rozwój umiejętności motorycznych: Zabiegi ruchowe wspierają rozwój umiejętności motorycznych, równowagi i koordynacji ruchowej, co jest istotne w codziennych aktywnościach.
2. Integracja sensoryczna: Poprzez różnorodne bodźce sensoryczne, terapia przez ruch pomaga dzieciom w lepszym zrozumieniu i regulowaniu swoich zmysłów, co może być szczególnie ważne dla dzieci ze spektrum autyzmu.
3. Rozwój umiejętności społecznych: Zabawy ruchowe, takie jak gry w grupie, wspomagają budowanie relacji społecznych, komunikację niewerbalną i zdolność do współpracy.
4. Regulacja emocji: Aktywność fizyczna może służyć jako narzędzie do zarządzania stresem, redukcji lęku i poprawy ogólnego samopoczucia emocjonalnego.

Dlaczego terapia przez ruch jest istotna:

Dla dzieci ze spektrum autyzmu, terapia przez ruch staje się istotnym narzędziem, ponieważ uwzględnia różnorodne style uczenia się i indywidualne potrzeby każdego dziecka. Poprzez angażujące, interaktywne i dostosowane do umiejętności gry ruchowe, terapeuci tworzą atmosferę sprzyjającą wszechstronnemu rozwojowi dzieci, jednocześnie dostarczając im radości z ruchu i interakcji społecznych. W ten sposób terapia przez ruch staje się nie tylko skutecznym narzędziem terapeutycznym, ale również przyjemną formą wsparcia rozwoju dla dzieci ze spektrum autyzmu.

Oto przykładowy plan zajęć terapeutycznych „Terapia przez ruch” dla dzieci ze spektrum autyzmu. Pamiętaj, że każde dziecko jest inne, więc dostosuj ćwiczenia do indywidualnych potrzeb i umiejętności uczestników:

Terapia przez ruch

Zajęcia 1: Rozgrzewka i orientacja w ciele

1. Rozgrzewka muzyczna: Odtwórz ulubioną muzykę dziecka i zachęć je do swobodnych ruchów ciała. Wykorzystaj różne style muzyczne, aby dostosować się do różnych preferencji.
2. Ćwiczenia z propriocepcją: Wykorzystaj przybory do ćwiczeń związanych z czuciem głębokim (propriocepcja) i orientacją ciała. Na przykład, prosząc dziecko o przesuwanie się po matach sensorycznych.
3. Zabawa w gry ruchowe: Wprowadź gry ruchowe, takie jak Posąg (stanie w miejscu na sygnał) lub Podążanie za liderem. To pomaga w rozwijaniu umiejętności społecznych i zwiększaniu kontroli ruchowej.

Zajęcia 2: Integracja sensoryczna

1. Ścieżka sensoryczna: Stwórz trasę sensoryczną z różnych tekstur, kształtów i wrażeń dotykowych. Dziecko może chodzić boso po dywanach, dotykać różnych powierzchni rękami, czy przejść przez tunele.
2. Gry z balonami: Rzucanie, kopanie i chwytanie balonów może pomóc w rozwijaniu umiejętności koordynacji ręka-oko, równowagi i świadomości ciała.
3. Wanny z kulkami sensorycznymi: Wypełnij basen kulkami sensorycznymi różnych kształtów i faktur. Dziecko może nurkować, szukać ukrytych przedmiotów lub po prostu cieszyć się przyjemnością ruchu w kulkach.

Zajęcia 3: Komunikacja przez ruch

1. Tańce wyrażeniowe: Korzystając z muzyki, zachęć dzieci do tworzenia swoich tańców, wyrażając emocje poprzez ruch. To może być świetny sposób na rozwijanie komunikacji niewerbalnej.
2. Ruch w parach: Jeśli to możliwe, stwórz sytuacje, w których dzieci będą pracować w parach. To może obejmować synchroniczne ruchy, wspólną zabawę lub proste ćwiczenia partnerstwa.
3. Joga dla dzieci: Wprowadź proste pozycje jogi, które pomogą w zwiększeniu elastyczności, siły i równowagi. Ćwiczenia te mogą również pomóc w uspokajaniu i koncentracji.

Zajęcia 4: Relaksacja i integracja

1. Ćwiczenia oddechowe: Naucz dzieci proste ćwiczenia oddechowe, takie jak „świeczka” (wdech przez nos, wydech przez usta) lub „balon” (wdech przez nos, wydech przez dmuchanie powietrza z ust).
2. Zabawa w sensoryczne rytuały kończące: Zakończ zajęcia przyjemnymi sensorycznymi doświadczeniami, takimi jak masaż dłoni, relaksacyjna muzyka lub kołysanie w hamaku.
3. Podsumowanie i refleksja: Zakończ zajęcia krótką rozmową na temat tego, co dzieci dzisiaj zrobiły podczas zajęć. To może pomóc w konsolidacji doświadczeń i uczuć.

Oto opisy zasad dwóch zabaw ruchowych: Posąg (stanie w miejscu na sygnał) oraz Podążanie za liderem:

1. Posąg:
   • Cel gry: Rozwijanie umiejętności kontroli ruchowej, koncentracji i reakcji na sygnały dźwiękowe.
   • Przygotowanie: Odtwórz muzykę lub użyj jakiegoś dźwięku (np. dzwonka) jako sygnału. Upewnij się, że przestrzeń jest bezpieczna, a dzieci mają wystarczająco dużo miejsca do swobodnego poruszania się.
   • Przebieg gry:
     1. Dzieci poruszają się swobodnie w przestrzeni, tańcząc lub poruszając się w rytm muzyki.
     2. Po pewnym czasie, zatrzymaj muzykę lub wydaj sygnał dźwiękowy.
     3. Gdy muzyka się zatrzymuje lub słychać sygnał, dzieci muszą natychmiast zatrzymać się i zamienić się w „posągi”, stojąc w miejscu.
     4. Trwaj w tej pozycji przez chwilę, a następnie wznowić zabawę po wznowieniu muzyki lub kolejnym sygnale.
   • Modyfikacje: Dostosuj trudność gry, zmieniając długość odtwarzania muzyki przed sygnałem lub dodając różne polecenia, takie jak zamiana miejscami z innym uczestnikiem po zatrzymaniu muzyki.
2. Podążanie za liderem:
   • Cel gry: Rozwijanie umiejętności społecznych, koordynacji ruchowej i koncentracji poprzez naśladowanie ruchów lidera.
   • Przygotowanie: Wybierz jedno dziecko jako „lidera”. Pozostałe dzieci stanowią grupę, która będzie podążać za liderem. Upewnij się, że przestrzeń jest odpowiednio zorganizowana i bezpieczna.
   • Przebieg gry:
     1. Lider zaczyna poruszać się po przestrzeni, wykonując różne ruchy i aktywności, takie jak skoki, kręcenie się, podskoki, chodzenie na palcach itp.
     2. Pozostałe dzieci muszą dokładnie naśladować ruchy lidera i podążać za nim po całej przestrzeni.
     3. Zmień lidera po pewnym czasie lub po kilku rundach, dając każdemu dziecku szansę na bycie liderem.
   • Modyfikacje: Dostosuj tempo i trudność ruchów do umiejętności dzieci. Możesz również wprowadzić elementy wyzwania, takie jak chodzenie po konkretnych śladach na podłodze lub dodanie elementów równowagi.

Pamiętaj, że kluczowym elementem jest dostosowanie każdej sesji do indywidualnych potrzeb i zainteresowań dzieci ze spektrum autyzmu. Współpracuj z opiekunami i nauczycielami, aby lepiej zrozumieć specyficzne wyzwania i cele rozwojowe każdego dziecka.