Często mówimy dzieciom, aby na coś zwróciły uwagę, ale nie wyjaśniamy co mamy na myśli ani nie uczymy ich, jak to zrobić. Dlaczego?
Ponieważ zazwyczaj niewiele wiemy o tym, jak działa uwaga; a nawet gdy pojmujemy ją intelektualnie, to nie próbujemy świadomie jej rozwijać. Może tu pomóc uważność i medytacja. Wystarczy spędzić trochę czasu „na poduszce”, aby dowiedzieć się z pierwszej ręki, że uważność kształtuje dwa niezwykle przydatne sposoby kierowania uwagi: zogniskowany, który pomaga znajdować koncentrację, radzić sobie z czynnikami rozpraszającymi i osiągnąć bezpośredni cel; a także bardziej otwarty, receptywny, sprzyjający zabawie, kreatywności i obserwacji emocji.
„Aby nazwać te dwa sposoby kierowania uwagi, sięgnęłam do dorobku Andrew Olendzkiego, naukowca, kontemplatora, autora książek. W artykule zamieszczonym w pracy zbiorowej Clinical Handbook of Mindfulness (Uważność. Przewodnik kliniczny) Olendzki pisze o skupionej uwadze oraz rozszerzonej uwadze. Skupiona uwaga jest jak jasny, stabilny, wąski promień oświetlający pojedynczy obiekt. W medytacji taki obiekt nazywany jest kotwicą, a zabawy, w których dzieci odcinają się od wszystkiego i skupiają się na kotwicy, nazywane są zabawami kotwiczącymi. Kotwicą może być jedna rzecz (kwiat) lub grupa rzeczy (bukiet). Natomiast rozszerzona uwaga to szeroka receptywna wiązka oświetlająca rozległe pole zmieniającego się doświadczenia. Zabawy, w których wykorzystywana jest rozszerzona uwaga, nazywane są zabawami świadomościowymi.
Skupiona uwaga pozwala zachować czujność, koncentrację i dystans wobec czynników rozpraszających. Ponieważ w stanie rozszerzonej uwagi dzieci również zachowują czujność i dystans wobec czynników rozpraszających, te dwa sposoby kierowania uwagi nie są całkowicie odrębne, choć warto objaśniać je oddzielnie. Cogyam Trungpa Rinpoche, nauczyciel medytacji o pionierskich zasługach, jeden z pierwszych, którzy buddyjskie koncepcje ujęli w kategoriach świeckich i przenieśli je na Zachód, nauczał, że skupiona uwaga (niezakłócona, czujna i zogniskowana) to 25 procent rozszerzonej uwagi; tak więc bez skupienia nie uzyskamy rozszerzenia.
Oba sposoby kierowania uwagi uregulowane są przez zbiór wzajemnie powiązanych sieci neuronalnych – zwanych funkcją wykonawczą – który od góry do dołu kontroluje zachowania nastawione na osiągnięcie celu. Innymi słowy, najpierw przetwarzane są informacje pochodzące z umysłu, w przeciwieństwie do przetwarzania z dołu do góry, które zaczyna się od doznań fizycznych. Sieci neuronalne regulujące funkcję wykonawczą wzmacniają się dzięki naszemu skupieniu. Podobnie jak podnoszenie ciężarów jest wysiłkiem fizycznym, który sprawia, że mięśnie stają się silniejsze, tak skupienie to ćwiczenie umysłowe, rozwijające nowe ścieżki neuronalne i wzmacniające istniejące. To przykład motywu przyczyny i skutku oraz czegoś, co naukowcy nazywają neuroplastycznością – zdolności i sieci neuronalnych w mózgu do zmian reakcji na doświadczenie…” ~ Susan Kaiser Greenland
Przedstawione poniżej ćwiczenia wzmacniają uwagę dziecka, gdy skupia się ono na obiekcie, obserwuje u siebie dekoncentrację i z powrotem przenosi uwagę na obiekt. Nic więc dziwnego, że prowadzący te zabawy często używają takich pojęć jak kotwica, koncentracja, rozproszenie uwagi. Warto wcześniej je zdefiniować, mówiąc mniej więcej tak: „Kotwica jest coś, co w tej chwili tutaj się znajduje, i co sobie wybierzesz, aby skupić na tym uwagę. Koncentracja to skupienie się na kotwicy. A rozproszenie uwagi następuje wówczas, gdy przenosisz uwagę na coś innego”.
Wypuść małpki to bardzo przydatna demonstracja wizualna, która pokazuje, jak dzieci radzą sobie z myślami, emocjami i wrażeniami pojawiającymi się podczas zabaw kotwiczących. Świetnie również pomaga w rozluźnieniu atmosfery w grupie, wprowadzając klimat zabawy i humoru podczas rozmów po ćwiczeniach introspekcyjnych. Dzieci wykorzystują zabawkę o nazwie małpki w beczce, by żartować na temat myśli, które zajmują ich uwagę.
Wypuść małpki
Kolorowa plastikowa zabawka z popularnej gry zręcznościowej „Beczka z małpkami” posłuży do utworzenia łańcucha małpek, aby zademonstrować, w jaki sposób obserwujemy myśli i pozwalamy im przeminąć.
Cel:
- skupienie
- widzenie
Grupy wiekowe:
- małe i starsze dzieci
Prowadzenie zabawy
#arkusz #ASD #Asperger #AspieZaklinaczka #autyzm #czytanie #dostosowanie #edukacja #emocje #IPET #kolorowanie #komunikacja #lekcja #logopedia #metody #MikiLittleAspie #mindfulness #motoryka #mowa #nauczyciel #pedagog #percepcja #pozytywnyprzekazwspektrum #premium #przedszkole #psycholog #rewalidacja #rozwój #scenariusz #sensoryka #SI #społeczne #SylwiaBagińska #szkoła #terapia #tus #uczeń #umiejętnościspołeczne #uwaga #uważność #zabawa #zajęcia #ZespółAspergera #zmysły #ćwiczenia
