Zabawy sensoryczne, plastyczne i ruchowe wspierające rozwój zmysłów i umiejętności społecznych. Praktyczne wskazówki i najczęstsze pytania.

Opowieść o kasztanach

„Dzień dobry! Czy wiecie, co takiego trzymam w ręce?” – Nauczyciel pokazuje dzieciom kasztan. „To jest kasztan! A czy wiecie, skąd biorą się kasztany i dlaczego możemy je zbierać jesienią?”

Nauczyciel zaczyna opowieść, trzymając w dłoni zieloną łupinkę kasztana: „Kasztan to owoc drzewa, które nazywa się kasztanowcem. Kasztanowiec to bardzo duże drzewo, które rośnie w parkach i przy ulicach. Latem na kasztanowcach pojawiają się piękne, białe lub różowe kwiaty. A po lecie, kiedy nadchodzi jesień, zaczynają rosnąć małe, zielone kulki – to właśnie łupinki, w których ukryte są kasztany.”

„Łupinki kasztanów są bardzo twarde i mają mnóstwo małych, kłujących kolców, które chronią kasztany przed zjedzeniem przez zwierzątka. Kiedy kasztany są gotowe, łupinki pękają, a brązowe kasztany spadają na ziemię. Wtedy możemy je zbierać podczas spacerów w parku!” – Nauczyciel pokazuje, jak kasztan wygląda w środku łupinki, zachęcając dzieci do przyjrzenia się z bliska.

Nauczyciel kontynuuje: „Kasztany są gładkie i lśniące, mają piękny, brązowy kolor i są przyjemne w dotyku. A wiecie co? Można z nich robić przeróżne rzeczy! Zwierzątka, ludziki, a nawet grać nimi w różne zabawy. Kasztany nie tylko wyglądają ładnie, ale także pomagają nam w poznawaniu świata. Dzisiaj będziemy się nimi bawić, dotykać je, turlać, przeliczać i tworzyć z nich piękne prace plastyczne.”

„Kasztany są wyjątkowe, ponieważ pokazują nam, jak jesień zmienia przyrodę. Z małych nasionek ukrytych w łupinach mogą wyrosnąć nowe drzewa! A czy wiecie, że kasztanowiec nie tylko daje nam kasztany, ale również wiosną piękne kwiaty, które pszczółki bardzo lubią? Kasztanowiec to naprawdę niezwykłe drzewo!” – Nauczyciel podsumowuje, trzymając w dłoni gałązkę z liśćmi kasztanowca, aby dzieci mogły lepiej zrozumieć, jak wygląda to drzewo i jego owoce.

Nauczyciel kończy wprowadzenie, pytając dzieci: „A teraz pomyślcie, jak czujecie się, gdy trzymacie kasztan? Jest przyjemny? Twardy? Gładki? Co możemy z nim zrobić? Chodźmy wspólnie odkryć wszystkie tajemnice kasztanów podczas naszych dzisiejszych zabaw!”

Temat zajęć:
„Dzień Kasztana – Odkrywamy Jesienne Skarby”

Cel zajęć:
Stymulacja zmysłów (dotyk, wzrok, słuch), rozwijanie koordynacji ruchowej oraz umiejętności społecznych i komunikacyjnych u dzieci ze spektrum autyzmu poprzez zabawy sensoryczne z wykorzystaniem kasztanów.

Grupa wiekowa:
Dzieci w wieku przedszkolnym (3-6 lat) ze spektrum autyzmu.

Czas trwania:
30-40 minut

Materiały potrzebne:

• Prawdziwe kasztany w różnej ilości i wielkości.
• Różnorodne pojemniki (miseczki, słoiczki, tacki) do przesypywania i sortowania.
• Szarfy lub pojemniki do zorganizowania toru przeszkód.
• Małe kolorowe wiaderka.
• Kolorowe kartki, klej, plastelina.
• Wydrukowane zdjęcia lub obrazki kasztanów.
• Tablica z piktogramami (emocje, przedmioty związane z jesienią).
• Piosenka „Jesienne kasztany” lub inna melodia związana z jesienią.

Przebieg zajęć:

1. Powitanie i wprowadzenie do tematu (5 minut)

• Nauczyciel wita dzieci w kręgu, pokazując im różne kasztany. Dzieci mogą oglądać kasztany, dotykać je i obserwować ich kształt oraz kolor.
• Nauczyciel wyjaśnia, czym jest kasztan: „Kasztan to owoc drzewa, które nazywa się kasztanowcem. Ma brązową skórkę i rośnie w zielonych, kolczastych łupinkach. Dziś będziemy się bawić kasztanami na różne sposoby!”
• Używając piktogramów, nauczyciel pokazuje plan zajęć: zabawy sensoryczne, przesypywanie kasztanów, tworzenie kasztanowych prac plastycznych i zabawy ruchowe.

2. Zabawa sensoryczna: „Dotknij, poczuj, zgadnij!” (10 minut)

• Nauczyciel przygotowuje miseczki z kasztanami o różnych wielkościach oraz inne materiały sensoryczne (liście, żołędzie, szyszki).
• Dzieci wkładają ręce do miseczek i dotykają zawartości, próbując zgadnąć, co znajduje się w środku. Nauczyciel zadaje pytania: „Czy to jest twarde czy miękkie?”, „Czy to jest gładkie czy szorstkie?”.
• Każde dziecko może opisać swoje odczucia słowami lub wskazując odpowiedni piktogram (np. uśmiechnięta buzia = przyjemne, smutna buzia = nieprzyjemne).

3. Zabawa: „Kasztanowy tor przeszkód” (10 minut)

• Nauczyciel układa tor przeszkód z wykorzystaniem szarf, miseczek i małych wiaderek. Dzieci mają za zadanie pokonywać tor przeszkód, nosząc kasztany na łyżce lub w dłoni.
• Mogą skakać przez szarfy, turlać kasztany po podłodze lub przenosić je z jednego miejsca do drugiego, ćwicząc koordynację i równowagę.
• Zadanie to pomaga rozwijać motorykę dużą, koordynację oraz zdolności planowania ruchu.

4. Zajęcia plastyczne: „Kasztanowe mozaiki” (10 minut)

• Dzieci otrzymują kolorowe kartki, klej i plastelinę. Ich zadaniem jest stworzenie kasztanowych mozaik lub wzorów z kasztanów na kartkach.
• Nauczyciel pomaga dzieciom przyklejać kasztany, tworząc różne kształty, np. uśmiechniętą buzię, słoneczko, liście.
• Każde dziecko może pokazać swoją pracę i opisać ją słowami lub używając piktogramów.

5. Zabawa ruchowa: „Kasztanowe rytmy” (5 minut)

• Nauczyciel rozdaje dzieciom po dwa kasztany. Dzieci mogą używać kasztanów jako grzechotek, stukając nimi o siebie w rytm piosenki „Jesienne kasztany”.
• Nauczyciel pokazuje, jak można zmieniać rytm: wolniej, szybciej, cicho, głośno.
• Zabawa ta wspiera rozwój słuchu, koncentrację i pozwala na spontaniczne wyrażanie radości.

6. Podsumowanie i zakończenie zajęć (5 minut)

• Nauczyciel siada z dziećmi w kręgu i pyta, co im się najbardziej podobało. Dzieci mogą wskazywać na piktogramy lub opowiadać o swoich ulubionych zabawach.
• Nauczyciel rozdaje każdemu dziecku kasztanową naklejkę jako pamiątkę z zajęć.
• Na zakończenie nauczyciel przypomina, że kasztany można zabrać ze sobą do domu i pokazać rodzicom, jak się nimi bawiliśmy.

Modyfikacje i dostosowanie do indywidualnych potrzeb dzieci:

• Dla dzieci, które wolą wyrażać się poprzez ruch, można dodać więcej zabaw ruchowych, takich jak przenoszenie kasztanów na łyżce lub rzucanie ich do celu.
• Dla dzieci wrażliwych na dotyk można zapewnić rękawiczki, aby zmniejszyć dyskomfort podczas dotykania kasztanów.
• Dla dzieci z większymi trudnościami w komunikacji można wprowadzić więcej piktogramów do opisu zajęć oraz używać krótkich, prostych poleceń.

Podsumowanie

Zajęcia „Dzień Kasztana” dla przedszkolaków ze spektrum autyzmu to doskonała okazja do rozwijania zmysłów oraz umiejętności komunikacyjnych i społecznych. Poprzez różnorodne zabawy sensoryczne i ruchowe dzieci poznają właściwości kasztanów, uczą się współpracy i mogą wyrażać swoje emocje w przyjaznym, jesiennym otoczeniu.

Najczęściej zadawane pytania:

1. Czy zajęcia są odpowiednie dla dzieci o różnych poziomach rozwoju?
   Tak, zajęcia są elastyczne i mogą być dostosowane do indywidualnych potrzeb dzieci ze spektrum autyzmu poprzez modyfikację zadań i zastosowanie pomocy wizualnych.
2. Jakie cele realizują te zajęcia?
   Zajęcia rozwijają zmysły (dotyk, słuch, wzrok), wspierają rozwój motoryki dużej i małej, umiejętności komunikacyjne oraz współpracę w grupie.
3. Czy zabawy z kasztanami są bezpieczne?
   Tak, pod warunkiem, że dzieci są pod opieką dorosłych. Warto zadbać o to, aby dzieci nie wkładały kasztanów do ust i nie rzucały nimi w sposób mogący zagrażać bezpieczeństwu.
4. Jakie inne zabawy można wprowadzić podczas Dnia Kasztana?
   Można wprowadzić zabawy takie jak układanie kasztanowych ścieżek, malowanie kasztanów farbami lub tworzenie kasztanowych łańcuchów.

Ten scenariusz jest świetnym pomysłem na sensoryczne zajęcia w przedszkolu, które rozwijają zmysły i zdolności dzieci z ASD.