Dzień Królika

Dzień Królika wywodzi się z Anglii, ale szybko zdobył popularność w innych krajach. W Polsce po raz pierwszy w 2001 roku na stronie http://www.uszata.com pojawiły się pierwsze informacje o tym wydarzeniu. Na świecie z okazji Dnia Królika odbywają się liczne festyny, przyjęcia, warsztaty dotyczące opieki nad królikami, itp.

Celem święta jest zwrócenie uwagi na los tych małych futrzaków i zapewnienie im ochrony, zwłaszcza, że poluje się na te zwierzęta, wykorzystuje do medycznych eksperymentów i testuje kosmetyki. Są także hodowane, a następnie zabijane dla celów spożywczych i futra (radio.rzeszow.pl).

Wataha Pavlova i Watsona

W latach 1920 i 1930, Ivan Pavlov i John B. Watson byli znani ze swoich eksperymentów na psach, które miały na celu zrozumienie procesów uczenia się i zachowań warunkowych.

Ivan Pavlov był rosyjskim fizjologiem i laureatem Nagrody Nobla za badania nad warunkowaniem klasycznym. W swoich eksperymentach na psach badał procesy uczenia się wywołując reakcje fizjologiczne, takie jak ślinienie się w odpowiedzi na bodźce dźwiękowe i świetlne, które były powiązane z pojawieniem się jedzenia. John B. Watson był natomiast amerykańskim psychologiem, który stosował bardziej drastyczne metody od rosyjskiego naukowca. Celem jego eksperymentów było wywołanie lęku u psów w odpowiedzi na bodźce, które wcześniej nie wywoływały takich reakcji.

Eksperymenty Watsona i Pavlova z udziałem psów budziły wiele kontrowersji ze względu na moralność i etykę ale przyczyniły się do spopularyzowania behawioryzmu.

Kolonia Draize’a i Spinesa

W latach 1940-1970 króliki były często używane w przemyśle kosmetycznym do testowania toksyczności produktów do pielęgnacji skóry i kosmetyków. Eksperymenty te miały na celu ocenę potencjalnych skutków ubocznych kosmetyków na skórę i oczy ludzi. Do pierwszych takich testów należy zaliczyć badanie toksyczności ostrej opracowane przez toksykologów Johna H. Draize’a i Jacoba M. Spinesa z amerykańskiej Agencji Żywności i Leków.

Test Draize’a polegał na nakrapianiu kosmetyków do oczu lub na skórę królików i obserwowaniu skutków reakcji do których należały podrażnienie, opuchlizna i inne efekty uboczne. Zajęczaki były wykorzystywane ze względu na ich łagodność i fakt, że ich oczy są wrażliwe na substancje chemiczne, co pozwalało na szybkie zidentyfikowanie potencjalnych zagrożeń dla ludzkiego zdrowia.

Takie eksperymenty były często krytykowane ze względu na fakt, że używanie zwierząt do testowania kosmetyków wywoływało u nich cierpienie. Zmiany w przepisach dotyczących testowania kosmetyków sprawiły, że eksperymenty na królikach zostały ograniczone, a w niektórych krajach zakazane. Współcześni naukowcy stosują bardziej etyczne i humanitarne metody testowania, żeby zapewnić bezpieczeństwo ludzi bez krzywdzenia zwierząt.

Stado Deneau i Depry

W latach 60. i 70. XX wieku na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles psychologowie Deneau i Depry przeprowadzili serię testów na małpach, które miały na celu zrozumienie uzależnienia od narkotyków.

Eksperyment polegał na tym, że małpy były przetrzymywane w izolacji w niewielkich klatkach i były regularnie zaopatrywane w kokainę oraz amfetaminę, które były wstrzykiwane bezpośrednio do ich układu krążenia. Naczelne były zmuszane do zażywania narkotyków przez dłuższy czas, a naukowcy monitorowali ich zachowanie i reakcje na te niebezpieczne substancje.

Wyniki testów pokazały, że małpy stały się uzależnione od narkotyków i wykazywały znaczne zmiany w zachowaniu oraz zdrowiu psychicznym i fizycznym. Wielu obrońców praw zwierząt i etyków naukowych uważało, że te eksperymenty były nieludzkie i okrutne oraz zaczęło stawiać pytania dotyczące etyki i moralności naukowców, którzy zgodzili się przeprowadzić takie badania.

Tytuł lekcji: Eksperymenty na Zwierzętach – Etyka i Moralność

Cel lekcji:

• Zrozumienie kontrowersji związanych z eksperymentami na zwierzętach.
• Rozwinięcie umiejętności krytycznego myślenia i rozważania różnych perspektyw.
• Promowanie refleksji nad etycznymi aspektami wykorzystania zwierząt w badaniach naukowych.

Czas trwania: 45 minut

Materiały:

• Plansza z obrazkami przedstawiającymi różne eksperymenty na zwierzętach/niekoniecznie.
• Karty z pytaniami etycznymi.
• Tablica i kredyty do zapisywania myśli uczniów.
• Komputer i projektor (opcjonalnie, do prezentacji filmów i materiałów online).

Lekcja krok po kroku

1. Wprowadzenie (5 minut): Na początek zapytaj uczniów, co wiedzą na temat eksperymentów na zwierzętach i jakie są ich pierwsze myśli i uczucia na ten temat. Stwórz listę ich odpowiedzi na tablicy.
2. Prezentacja eksperymentów (10 minut):
   • Pokaż planszę z obrazkami przedstawiającymi różne eksperymenty na zwierzętach. Opisz krótko każdy eksperyment.
   • Porozmawiaj o celach takich eksperymentów i danych, które naukowcy mogą dzięki nim uzyskać.
3. Pytania etyczne (10 minut):
   • Rozdaj uczniom karty z pytaniami etycznymi dotyczącymi eksperymentów na zwierzętach. Przykładowe pytania mogą być takie jak:
     • Czy uważasz, że eksperymenty na zwierzętach są zawsze złe?
     • Czy jest różnica między eksperymentami medycznymi, a eksperymentami kosmetycznymi?
     • Jakie kryteria powinny być spełnione, żeby eksperyment na zwierzętach był etycznie uzasadniony?*
4. Dyskusja grupowa (15 minut):
   • Zachęć uczniów do podzielenia się swoimi odpowiedziami na pytania etyczne.
   • Promuj otwartą i szanującą dyskusję w której wszyscy uczestnicy mają możliwość wyrażenia swoich poglądów.
   • Zapisz na tablicy argumenty i przemyślenia uczniów.
5. Wideo prezentacja (5 minut, opcjonalnie):
   • Jeśli masz dostęp do odpowiednich materiałów, możesz pokazać krótkie filmy lub wywiady z naukowcami, którzy wyjaśniają swoje stanowisko w kwestii eksperymentów na zwierzętach.
6. Podsumowanie (5 minut):
   • Podsumuj główne punkty dyskusji i argumenty uczniów.
   • Zaznacz, że kwestia eksperymentów na zwierzętach jest złożona i różni ludzie mogą mieć różne opinie na ten temat.
   • Zachęć uczniów do kontynuowania refleksji nad tym tematem poza lekcją.

Ta lekcja ma na celu otwarcie dialogu na temat etycznych aspektów eksperymentów na zwierzętach i zachęca uczniów do krytycznego myślenia i analizy różnych perspektyw w tej sprawie.

Etyczne uzasadnienie eksperymentów na zwierzętach*

Etyczne uzasadnienie eksperymentów na zwierzętach jest ważne, aby zapewnić ochronę zwierząt i minimalizować cierpienie, jednocześnie umożliwiając postęp w nauce i medycynie. Kryteria, które powinny być spełnione, aby eksperyment na zwierzętach był etycznie uzasadniony, mogą różnić się w zależności od krajów i instytucji, ale ogólnie przyjmuje się następujące zasady i kryteria:

1. Cel eksperymentu: Eksperyment musi mieć ważny naukowy lub medyczny cel, który nie może być osiągnięty za pomocą innych metod. Badanie musi przyczyniać się do zdobywania nowej wiedzy lub rozwijania leków lub terapii.
2. Alternatywy: Badacze muszą wykazać, że próbowali znaleźć alternatywne metody badawcze, które nie wymagają użycia zwierząt lub ograniczają ich użycie.
3. Minimalizacja cierpienia: Eksperymenty powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby minimalizować cierpienie zwierząt. To obejmuje odpowiednie zaplanowanie procedur, zastosowanie środków przeciwbólowych i sedacji, a także monitorowanie dobrostanu zwierząt przez cały czas trwania eksperymentu.
4. Liczba zwierząt: Używa się jak najmniejszej liczby zwierząt, która jest konieczna do uzyskania wiarygodnych wyników badawczych.
5. Odpowiedni dobór gatunku: Wybór gatunku zwierząt musi być uzasadniony naukowo i musi być związany z celem eksperymentu.
6. Zatwierdzenie przez komisję etyczną: Eksperymenty na zwierzętach powinny być zatwierdzone przez niezależną komisję etyczną lub organ nadzorujący, która ocenia ich zgodność z zasadami etycznymi i dobrostanem zwierząt.
7. Edukacja i umiejętności personelu: Personel zaangażowany w badania na zwierzętach musi być odpowiednio przeszkolony i posiadać umiejętności potrzebne do zapewnienia właściwego traktowania i opieki nad zwierzętami.
8. Monitorowanie i raportowanie: Badacze muszą monitorować dobrostan zwierząt przez cały czas trwania eksperymentu i raportować o wynikach oraz wszelkich nieoczekiwanych zdarzeniach lub cierpieniach.
9. Ochrona gatunku zagrożonych: W przypadku zwierząt zagrożonych wyginięciem, eksperymenty powinny być prowadzone z zachowaniem szczególnej ostrożności i dbałości o ochronę tych gatunków.
10. Transparentność: Wyniki eksperymentów na zwierzętach powinny być opublikowane i dostępne dla innych naukowców oraz opinii publicznej.

Kryteria te pomagają zapewnić, że eksperymenty na zwierzętach są prowadzone w sposób etyczny, z poszanowaniem dobrostanu zwierząt i z uwzględnieniem naukowych potrzeb. W wielu krajach istnieją przepisy prawne i wytyczne regulujące badania na zwierzętach, które uwzględniają te kryteria.

źródło: Opracowanie własne