Reklamy
Reklamy
Reklamy

Barbórka – górnicze święto

A czym jest Barbórka?

Naszym dzieciom pewnie kojarzy się tylko z samochodowym Rajdem Barbórki. A czy pamiętamy dziś, kim była patronka górników? I nie tylko górników, bo również architektów, cieśli, dzwonników, kamieniarzy, kowali, saperów, a nawet producentów sztucznych ogni, a podczas II wojny światowej polskiego podziemia.

Święta Barbara

Nie mamy na jej temat zbyt wielu informacji. Za datę jej męczeńskiej śmierci przyjmuje się rok 305 lub 306. Legendy mówią, że nadzwyczajnej urody Barbara była córką bogatego poganina Dioskura z Heliopolis w Bitynii (leżącej w północnej części Azji Mniejszej). Dioskur piękną swą córkę wysłał na nauki do Nikomedii, nie spodziewając się, że zetknie się tam z chrześcijaństwem. A Barbara przyjęła chrzest, korespondowała nawet z jednym z wielkich pisarzy chrześcijańskich Orygenesem i na dokładkę złożyła śluby czystości i odrzucała kolejnych kandydatów do swej ręki. Dioskur jako wysoki urzędnik był bardzo przywiązany do swego stanowiska, gdy dowiedział się o wszystkim, bojąc się o swoją pozycję i urząd, stał się prześladowcą córki. Zamknął ją w wieży, głodził, osobiście oskarżył ją przed sędzią, a gdy zapadł wyrok skazujący, sam uciął jej głowę. Jak głosi legenda w czasie tej okrutnej egzekucji piorun zabił go. Według legendy, oczekującej na śmierć Barbarze anioł przyniósł Komunię Świętą. Dlatego uważana jest za patronkę dobrej śmierci i na wizerunkach przedstawiana jest często z Hostią w dłoni. Na Górnym Śląsku jej obraz lub figura znajdują się nie tylko w każdym kościele, ale i w wielu domach, a także w kopalnianych cechowniach.

Jak obchodzono Dzień Św. Barbary?

Barbórka rozpoczynała się porannym przemarszem orkiestry górniczej i Mszą Św. Górnicy grali m.in. swój hymn. Później odbywały się wesołe Biesiady Górnicze. Organizowano również „skok przez skórę”. Symbolizował on przyjęcie młodych adeptów sztuki górniczej do stanu górniczego. W kulminacyjnym momencie obrzędu każdy z kandydatów kolejno wymieniał swoje imię, nazwisko, miejsce urodzenia oraz narodowość i podnosząc dłoń ślubował, że chce „Wbrew trudom naprzód iść, I w głębi ziemi drogę kuć”. Zwyczajów górniczych jest znacznie więcej, ale nie będziemy ich tu wszystkich opisywać.

Na dzieciach duże wrażenie zawsze robił strój górniczy. Czy pamiętamy, z czego taki strój się składa?

Czako – to czapka z pióropuszem. W pracy pod ziemią wysoka, sztywna czapka spełniała rolę hełmu ochronnego Pelerynka – Czasami dla ochrony przed wodą kapiącą ze stropu naciągano na głowę kaptur, który przedłużał się w dłuższą lub krótszą pelerynkę. Aksamitne paski z guzikami po obu stronach bluzy to pozostałości po zaszywkach, w które wtykano nasączone siarką lonty, by nie zamokły i były pod ręką. Pióropusz – to symbol miotełki z ptasich piór, którą górnik wymiatał drobny gruz z otworów strzałowych, a nosił ją zatkniętą przy czapce. Obecnie kolory pióropusza mają różne znaczenia: zielony – oznacza członka nadzoru, biały – sztygara, czarny – zwykłego górnika, czerwony – członka orkiestry górniczej. Górnicza szpada obecnie jest odznaką honorową dla wyróżniających się górników. Wywodzi się ona z broni używanej przez średniowiecznych poszukiwaczy złota, którym służyła do obrony.

Godło górnicze.

Godło stanowią młot żelazny, perlik, nie mający wystającego górą trzonka oraz klin żelazny również na trzonku, zwany żelazkiem. Obecna forma godła została opracowana w jednym z przedwojennych czasopism górniczych w „Techniku” z 1928 rok. Całość daje się wpisać w koło, przy czym perlik spoczywa na żelazku. Barwami górniczymi są czerń i zieleń. Czerń symbolizuje ciemności podziemia. Zieleń symbolizuje uczucia pracującego górnika, tęskniącego do przyrody i światła. Nie mam przedszkolnego świętowania bez małego przedstawienia, oto kilka propozycji wierszyków napisanych specjalnie z okazji górniczego święta.

1. „W kopalni” – wiersz Tadeusza Kubiaka

Górnik świdrem węgiel kruszy, z latarenki światło spływa.
Już wagonik z węglem ruszył, winda w górę go porywa.  
Jutro węgla bryły czarne kolejarze w świat powiozą.
A pojutrze – piece nasze będą grzały na złość mrozom.  

2. „Węglowa rodzinka” – wiersz Marii Terlikowskiej

To węglowa jest rodzina:
parafina, peleryna,
duża piłka w białe groszki 
i z apteki proszek gorzki,

i ołówek w twym piórniku,
i z plastiku sześć koszyków
gąbka, co się moczy w wodzie,
i benzyna w samochodzie,
czarna smoła, biała świeca –
to rodzina węgla z pieca.

Widzę już zdziwione miny..
– Co ma węgiel do benzyny?
– Czy jest z węglem spokrewniona
gąbka miękka i czerwona?

Otóż właśnie – wiem na pewno,
że jest jego bliską krewną:
węgla jest po odrobinie
w parafinie, w pelerynie,
w białej piłce w duże groszki
i z apteki – w proszku gorzkim,
i w ołówku w twym piórniku,
i w koszyku tym z plastyku…
Nawet świeczki, te z choinki –
to też węgla są kuzynki.

Lecz wśród wielkiej tej rodziny,
wśród kuzynów i rodzeństwa,
nie ma ani odrobiny
rodzinnego podobieństwa.

Węgiel jest jak czarna skała,
koszyk żółty, świeca biała.
Skąd się wzięły te różnice?
O! To już są tajemnice,
które kryją się w fabryce.

Wiersz ten może być małą inscenizacją, potrzebne rekwizyty: parafina, leki, ołówek, plastik, gąbka, świeca, benzyna, smoła, piłka w białe groszki, koszyk z plastiku.

Zachęcamy byście przypomnieli sobie jak pięknie wygląda górnicza orkiestra, jak będąc dziećmi zachwycaliście się kolorowym górniczym pióropuszem i opowiedzieli o tym wszystkim Waszym dzieciom. Niech i w nich Barbórka pozostawi swój ślad. 

Kamila Waleszkiewicz, źródło: miastodzieci.pl

Reklamy

Temat zajęć: Barbórka- święto górników.

Cele ogólne:
– zapoznanie dzieci z postacią św. Barbary;
– zaznajomienie dzieci ze świętem górników oraz ich pracą;
– poznanie stroju górniczego.

Cele operacyjne:
Dziecko:
– potrafi poprawnie rozwiązać zagadkę- plontaninkę literową;
– aktywnie uczestniczy w rozmowie na temat pracy oraz wyglądu munduru galowego i stroju roboczego górnika;
– słucha z zainteresowaniem opowiadania nauczyciela;
– zna patronkę górników;
– wie kiedy górnicy obchodzą swoje święto;
– potrafi przyporządkować cechy stroju galowego i roboczego górnika;
– wie co to jest czako górnicze i potrafi opisać wygląd czapki;
– potrafi poprawnie ułożyć rozsypankę- puzzle i odczytać hasło.

Metody:
Słowna-pogadanka, swobodne wypowiedzi dzieci, oglądowe- pokaz, działania praktycznego.

Formy pracy:
Zbiorowa – jednolita,

Pomoce dydaktyczne: rozsypanka literowa na dużym formacie papieru, ilustracje strojów górniczych oraz czapek, ilustracja godła, puzzelki- rozsypanka sylabowa, kartoniki z nazwami elementów stroju górnika.

I Część wstępna:

1.Rozwiązanie zagadki:
Przeprowadzka liter- uporządkowanie liter w odpowiedniej kolejności, wpisanie do diagramu, odczytanie hasła, wyjaśnienie hasła.

II Część główna

1.Pogadanka,
– Co to jest Barbórka?
Święto wszystkich górników.

– Kiedy obchodzone jest górnicze święto?
Dzień 4 grudnia jest tradycyjnym wielkim świętym górników nazywanym popularnie Barbórką. W tym dniu zwyczajowo odbywa się wprowadzenie młodych górników do zawodu.

– Kto jest patronką górników? (n. podaje informację o św. Barbarze)

Św. Barbara urodziła się dawno temu w Turcji. Była córką poganina, bogatego i wpływowego człowieka; jedynaczką, długo oczekiwaną przez rodziców. Ojciec Barbary chciał uchronić córkę przed niechcianymi konkurentami i przed chrześcijaństwem zamknął ją więc w specjalnie wybudowanej wieży. Zezwolił jej jednak na wizyty różnych nauczycieli. Jak podaje legenda, wśród nich był chrześcijański lekarz, który zapoznał dziewczynę ze swoją religią. Efektem było nawrócenie Barbary. W tajemnicy przed rodzicami przyjęła chrzest i postanowiła poświęcić się Chrystusowi, żyjąc w dozgonnej czystości. Dręczona przez ojca, uciekła do lasu i ukryła się w grocie. Wydana przez pasterza, została ujęta przez służbę ojca i przekazana władzom rzymskim. Ponieważ nie chciała wyrzec się swojej wiary, torturowano ją. Po męczeńskiej śmierci św. Barbary bardzo szybko zaczął się szerzyć jej kult.

3. Górnicze godło- Omówienie wyglądu.
Wyjaśnienie elementów znajdujących się na godle.
Godło górnicze stanowią:
– Żelazko, czyli rodzaj klina, ma od 12 do 30 centymetrów długości, z jednej strony zakończone jest szpiczaście, a z drugiej płasko, aby móc uderzać w nie młotkiem. Warto podkreślić, że to jedno z najstarszych narzędzi górniczych.
– perlik – nazywany także pyrlikiem – to rodzaj młotka o łukowatym kształcie, którego używano do pobijania żelazka.

4. „Górniczy strój” – omówienie wyglądu munduru galowego górników i czapki.
Omówienie elementów stroju roboczego górnika.
Szczegółowe zwrócenie uwagi dzieci na następujące elementy munduru:
– pióropusz to symbol miotełki, która służyła do czyszczenia otworów strzałowych, górnik trzymał ją zatkniętą za taśmą na kapeluszu
– krótka peleryna przy mundurze to pozostałość kapy chroniącej przed wodą lejącą się ze stropu
– barwy górnicze to zieleń i czerń. Pierwsza jest symbolem górniczych tęsknot za zielenią lasów i pól w czasie pracy pod ziemią, a druga podziemnych ciemności

5. Stroje górnika- przyporządkowanie elementów stroju galowego górnika oraz roboczego z odpowiednimi obrazkami.

6.Czako górnicze- zapoznanie z wyglądem, omówienie elementów i rodzajów.
Czako górnicze to nakrycie głowy używane tylko z mundurem galowym.
Z przodu posiada godło górnicze haftowane złotą nicią. Z lewej strony czako przyozdobione jest pióropuszem z kogucich piór. W górnej części czaka poniżej jego górnej krawędzi, znajduje się borta- wzór haftowany złotą nicią. Określa on stopień górniczy.
Rodzaje pióropuszy:
1. Pióropusz zielony: czako generalnego dyrektora górnictwa i górniczego
2. Pióropusz biały: czako dyrektora, inżyniera górniczego, osoby dozoru
3. Pióropusz czarny: czako górnika
4. Pióropusz czerwony: czako członka orkiestry górniczej
5. Pióropusz biało-czerwony: czako orkiestrmistrza

7. Puzzle sylabowe- układanie przez chętne dzieci puzzli i odczytanie hasła związanego z tematem zajęć.
1.Czako- górnicze nakrycie głowy.
2. 4 grudzień- święto Barbórki.
3. Św. Barbara- patronka górników.

III CZĘŚĆ KOŃCOWA

8. Podsumowanie zajęć.
O czym mówiliśmy na dzisiejszych zajęciach?
Jak nazywa się święto górników i kiedy jest obchodzone?
Jak nazywa się czapka górnicza?

Izabela Tomczak

#arkusz #ASD #Asperger #AspieZaklinaczka #autyzm #dostosowanie #edukacja #emocje #grupa #IPET #komunikacja #lekcja #logopedia #metody #MikiLittleAspie #motoryka #mowa #pedagog #percepcja #program #przedszkolak #przedszkole #psycholog #rewalidacja #scenariusz #scenariusze #sensoryka #SI #sposoby #społeczne #szkoła #terapia #uczeń #umiejętnościspołeczne #uwaga #uważność #wskazówki #ZA #zabawa #zaburzenia #zajęcia #ZespółAspergera #zmysły #ćwiczenia Autyzm

Reklamy
Reklamy

Reklamy
Reklamy
Reklamy

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: