Wrażliwość węchowa i wrażliwość na odbiegające od normy zapachy i smaki to temat chętnie poruszany przez Temple Grandin.

„Niektórzy ludzie zwyczajnie nie potrafią znieść pewnych zapachów. Idą w supermarkecie alejką z proszkami do prania i czują się przytłoczeni. Mój współpracownik Richard ma koleżankę, która dostaje migreny czując zapach świeżo zadrukowanej gazety. Dorastając bała się niedzieli, kiedy do domu dostarczą im świąteczne wydanie. Dzisiaj czyta gazety tylko w Internecie.

Niektórzy ludzie nie potrafią znieść pewnych smaków. W wielu przypadkach awersja dotyczy faktury jedzenia. Ja nie lubię rzeczy śliskich. Niedosmażone albo niedogotowane białko jajka? Ohyda. (Chociaż to, co wydaje się nadwrażliwością na smak, może wynikać z problemu związanego ze słuchem. Dla niektórych ludzi łamiące się chipsy to pod czaszką dźwięk nie do zniesienia).

Podobnie jak z wrażliwością na smaki – to, co wywołuje w ludziach niechęć, jest zadziwiające:

• „Ziarna czy płatki nasączone czymkolwiek”.
• „Woda gazowana bez bąbelków – minutę po otwarciu już nie mogę jej pić”.
• „Przyprawa do taco – od tego dostaję zawrotów głowy”.
• „Nigdy w życiu w restauracji nie jadłem ryby. Wystarczy, że przejeżdżam obok takiej restauracji i już coś mnie dusi w gardle. Nie mogę znieść tego zapachu”.

Naukowcy może i nie wierzą tym samoopisom, ale jak dla mnie takie cytaty są nieocenionym źródłem wiedzy – nie chodzi tylko o informacje, które zawierają, ale i o wiedzę w szerszym sensie. Jeżeli ktoś chce wiedzieć, co oznaczają symptomy autyzmu, trzeba pójść o krok dalej poza zachowanie osoby autystycznej i wejść do jej mózgu.

Ale zaraz, zaraz. Czy diagnoza autyzmu opiera się na zachowaniach? Czy całe nasze podejście do autyzmu nie jest wynikiem czegoś, co oglądamy z zewnątrz (ja działające), a nie doświadczenia wewnętrznego (ja myślące)?

Tak. Dlatego też uważam, że nadszedł czas przemyśleć na nowo, czym jest mózg autystyczny” (Grandin, 2016).

źródło: Temple Grandin: „Mózg autystyczny Podróż w głąb niezwykłych umysłów”, CCPress, Kraków 2016