📘 eBook

Rewalidacja mowy ASD – 50 gotowych scenariuszy + WOPFU + IPET

Komunikacja funkcjonalna, jak korzystać krok po kroku z AAC, PECS, dialog i dokumentacja szkolna (WOPFU, IPET) gotowe zapisy – narzędzia, ćwiczenia, materiały do pracy z uczniem z autyzmem

OPIS

Masz ucznia z autyzmem i nie wiesz, od czego zacząć?
Ten eBook daje Ci konkretne rozwiązania, gotowe scenariusze i dokumentację, którą możesz wykorzystać od razu.
👉 Mniej stresu. Więcej skutecznej pracy.

📘 50 scenariuszy + WOPFU + IPET w jednym eBooku
👉 komunikacja, AAC, dialog, gotowce krok po kroku
👉 dla nauczycieli i terapeutów
👉 do użycia od razu

🎯 DLA KOGO JEST TEN EBOOK?

✔ nauczyciele wspomagający
✔ pedagodzy specjalni / terapeuci
✔ logopedzi
✔ wychowawcy klas
✔ osoby pracujące z uczniami z ASD

📦 CO ZNAJDZIESZ W ŚRODKU?

✔ 50 gotowych scenariuszy zajęć
✔ ćwiczenia komunikacji funkcjonalnej
✔ trening dialogu i zadawania pytań
✔ Jak korzystać z AAC i PECS
✔ gotowe zapisy do WOPFU
✔ cele i działania do IPET
✔ wskaźniki postępów (PPP / ewaluacja)

Ebooki mają formę wydłużonego wpisu i znajdują się na stronie. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce „eBooki” i na głównym szablonie strony autyzmwszkole.com.

📑 SPIS TREŚCI

🔹 ROZDZIAŁ 1

Komunikacja ucznia z ASD – fundamenty

• czym jest komunikacja funkcjonalna
• mowa vs komunikacja
• najczęstsze trudności uczniów
• rola szkoły i nauczyciela

🔹 ROZDZIAŁ 2

📊 WOPFU – komunikacja (gotowe zapisy)

✔ profile ucznia (lekki / umiarkowany / AAC)
✔ gotowe opisy do dokumentacji
✔ błędy w WOPFU
✔ język „bezpieczny kontrolnie”

🔹 ROZDZIAŁ 3

📋 IPET – komunikacja (cele i działania)

✔ cele SMART
✔ przykłady działań
✔ wskaźniki sukcesu
✔ powiązanie z WOPFU

🔹 ROZDZIAŁ 4

🧩 50 scenariuszy zajęć (SERCE EBOOKA)

🧠 BLOK A: KOMUNIKACJA FUNKCJONALNA (10 scenariuszy)

1. „Chcę / nie chcę” – wyrażanie potrzeb
2. „Poproszę o pomoc”
3. „Wybieram” – podejmowanie decyzji
4. „To moje” – komunikacja posiadania
5. „Stop” – komunikacja granic
6. „Co czuję?” – emocje
7. „Pokaż i powiedz”
8. „Co robimy?” – plan dnia
9. „Pomóż mi” – inicjowanie
10. „Jeszcze raz” – podtrzymywanie komunikacji

🧠 BLOK B: PYTANIA I ODPOWIEDZI (10 scenariuszy)

11. „Co to?”
12. „Kto to?”
13. „Gdzie to jest?”
14. „Dlaczego?” (proste przyczyny)
15. „Tak / nie”
16. „Co robisz?”
17. „Jak się czujesz?”
18. „Co wybierasz?”
19. „Zgadnij co” (gra komunikacyjna)
20. „Rozmowa krok po kroku”

🧠 BLOK C: TRENING DIALOGU (10 scenariuszy)

21. Naprzemienność
22. Rozpoczynanie rozmowy
23. Podtrzymywanie rozmowy
24. Kończenie rozmowy
25. Reakcja na pytanie
26. Rozmowa w parach
27. Rozmowa w grupie
28. „Moja kolej / Twoja kolej”
29. Rozmowa tematyczna
30. „Co powiesz dalej?”

🧠 BLOK D: AAC / PECS (10 scenariuszy)

31. Wprowadzenie piktogramów
32. Wskazywanie wyboru
33. Budowanie komunikatu
34. PECS – poziom 1
35. PECS – poziom 2
36. PECS – rozszerzanie
37. Komunikator
38. Tablice komunikacyjne
39. Łączenie AAC i mowy
40. Generalizacja

🧠 BLOK E: TRUDNOŚCI (10 scenariuszy)

41. Brak inicjacji
42. Echolalia
43. Milczenie sytuacyjne
44. Frustracja komunikacyjna
45. Nadwrażliwość
46. Unikanie kontaktu
47. Trudności w rozumieniu
48. Komunikacja schematyczna
49. Zachowania trudne a komunikacja
50. „Nie rozumiem” – strategie

🔹 ROZDZIAŁ 5

📈 Wskaźniki postępów (gotowiec)

✔ liczba inicjacji
✔ czas dialogu
✔ użycie AAC
✔ reakcja na komunikat
✔ poziomy wsparcia

🔹 ROZDZIAŁ 6

📄 Materiały

✔ przykłady kart komunikacyjnych
✔ checklisty
✔ arkusze obserwacji
✔ mini narzędzia dla nauczyciela

🧾 BONUS

✔ gotowy WOPFU (komunikacja)
✔ gotowy IPET (cele komunikacyjne)
✔ schemat zajęć
✔ bank zwrotów

🔹 ROZDZIAŁ 1

🧠 Komunikacja ucznia z ASD – fundamenty

Wprowadzenie

Komunikacja stanowi jeden z kluczowych obszarów funkcjonowania ucznia ze spektrum autyzmu (ASD). To właśnie trudności w komunikacji społecznej są jednym z głównych kryteriów diagnostycznych ASD według klasyfikacji DSM-5 oraz ICD-11.

W praktyce szkolnej oznacza to, że uczeń:

• może mówić, ale nie komunikować się efektywnie,
• może rozumieć pojedyncze słowa, ale nie rozumieć kontekstu,
• może nie inicjować kontaktu, mimo posiadania kompetencji językowych.

Dlatego w pracy edukacyjnej kluczowe jest odejście od myślenia:
👉 „czy uczeń mówi?”
na rzecz:
👉 „czy uczeń potrafi się komunikować?”

🧩 Czym jest komunikacja funkcjonalna?

Komunikacja funkcjonalna to zdolność do skutecznego przekazywania informacji, potrzeb, emocji i intencji w sposób zrozumiały dla innych – niezależnie od formy (mowa, gest, obraz, AAC).

👉 Najważniejsze pytanie:
Czy uczeń potrafi powiedzieć (lub pokazać), czego potrzebuje?

📌 Kluczowe funkcje komunikacji

Uczeń komunikuje się, aby:

✔ wyrazić potrzeby („chcę”, „nie chcę”)
✔ poprosić o pomoc
✔ odmówić
✔ nawiązać kontakt
✔ podtrzymać relację
✔ dzielić się informacją
✔ regulować emocje

👉 Jeśli uczeń nie posiada tych umiejętności, często pojawiają się:

• zachowania trudne
• frustracja
• wycofanie

🎯 Przykład (praktyka szkolna)

Uczeń krzyczy podczas lekcji.

❌ Interpretacja powierzchowna:
„zachowanie trudne”

✔ Interpretacja funkcjonalna:
„brak umiejętności zakomunikowania potrzeby (np. przerwy, pomocy, przeciążenia)”

👉 Wniosek:
najpierw komunikacja – potem zachowanie

🗣️ Mowa vs komunikacja – kluczowa różnica

W pracy z uczniem z ASD bardzo często dochodzi do błędu:

👉 utożsamiania mowy z komunikacją

📊 Mowa

✔ system językowy (słowa, zdania)
✔ artykulacja
✔ struktura wypowiedzi

📊 Komunikacja

✔ celowość przekazu
✔ rozumienie kontekstu
✔ naprzemienność
✔ dostosowanie do sytuacji
✔ relacja z odbiorcą

⚠️ Przykład

Uczeń mówi pełnymi zdaniami, ale:

• nie odpowiada na pytania
• nie inicjuje rozmowy
• powtarza schematy

👉 To oznacza:
✔ rozwiniętą mowę
❌ ograniczoną komunikację

🧠 Wniosek praktyczny

Rozwijanie mowy ≠ rozwijanie komunikacji

Dlatego w rewalidacji kluczowe są:

• funkcjonalność
• kontekst
• intencja komunikacyjna

🚧 Najczęstsze trudności komunikacyjne uczniów z ASD

🔹 1. Brak inicjowania komunikacji

Uczeń:

• nie zaczyna rozmowy
• nie zgłasza potrzeb
• czeka na pytania

👉 wymaga:
✔ modelowania
✔ sytuacji komunikacyjnych

🔹 2. Trudności w naprzemienności

Uczeń:

• mówi „do siebie”
• nie reaguje na partnera
• nie utrzymuje dialogu

🔹 3. Dosłowne rozumienie języka

Uczeń:

• nie rozumie metafor
• nie rozumie żartów
• interpretuje literalnie

🔹 4. Echolalia i komunikacja schematyczna

Uczeń:

• powtarza zasłyszane wypowiedzi
• używa gotowych fraz

👉 ważne:
✔ to nie jest „brak komunikacji”
✔ to etap rozwoju

🔹 5. Trudności w rozumieniu poleceń

Uczeń:

• rozumie tylko proste komunikaty
• gubi się w poleceniach wieloetapowych

🔹 6. Brak komunikacji funkcjonalnej

Uczeń:

• nie zgłasza potrzeb
• nie prosi o pomoc
• reaguje zachowaniem

🔹 7. Trudności w komunikacji społecznej

Uczeń:

• nie rozumie emocji
• nie dostosowuje wypowiedzi
• nie „czyta” sytuacji społecznych

🏫 Rola szkoły i nauczyciela

🎯 Szkoła jako środowisko komunikacyjne

Szkoła nie jest tylko miejscem nauki treści – to przestrzeń, w której uczeń:

✔ uczy się komunikacji
✔ doświadcza relacji
✔ rozwija kompetencje społeczne

👩‍🏫 Rola nauczyciela

Nauczyciel pełni kluczową rolę jako:

✔ model komunikacji

✔ organizator sytuacji komunikacyjnych

✔ wsparcie w rozumieniu świata społecznego

🧩 Co działa w praktyce?

✔ upraszczanie języka
✔ wspieranie wizualne (piktogramy, schematy)
✔ dawanie czasu na odpowiedź
✔ modelowanie komunikatów
✔ wzmacnianie prób komunikacji
✔ tworzenie bezpiecznego środowiska

⚠️ Czego unikać?

❌ presji („powiedz”)
❌ oceniania komunikacji
❌ nadmiaru języka
❌ ignorowania prób komunikacji

🔑 Wniosek

👉 Zachowanie ucznia bardzo często jest komunikatem.

👉 Jeśli uczeń:

• krzyczy
• unika
• wycofuje się

to najczęściej oznacza:

„nie potrafię inaczej powiedzieć”

🧠 Podsumowanie

✔ komunikacja jest ważniejsza niż sama mowa
✔ kluczowa jest funkcjonalność
✔ trudności komunikacyjne wpływają na zachowanie
✔ nauczyciel ma realny wpływ na rozwój komunikacji

🔜 Co dalej?

W kolejnym rozdziale przechodzimy do praktyki:

👉 WOPFU – komunikacja ucznia z ASD (gotowe zapisy do wklejenia)

---

Ebooki mają formę wydłużonego wpisu i znajdują się na stronie. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce „eBooki” i na głównym szablonie strony autyzmwszkole.com.

👇 Przeczytaj również:

📘 Twórcze dziecko. Jak wspierać rozwój wyobraźni i mowy. Wzmacnianie języka, narracji i komunikacji eBook 22 zł

📘Matura ustna a autyzm – jak przygotować ucznia z ASD do egzaminu ustnego. Praktyczny przewodnik dla nauczycieli, terapeutów i rodziców eBook 22 zł

📘 Logorytmika w pracy z dziećmi ze spektrum autyzmu w wieku wczesnoszkolnym – ćwiczenia, zabawy i scenariusze eBook 19 zł