Reklamy
Reklamy

50 doświadczeń edukacyjnych zgodnych z nową podstawą programową dla przedszkola i klas I–III

Część IIA. Odkrywamy matematykę i przyrodę przez działanie (Doświadczenia 11–15)

Powiązane artykuły z cyklu

• Nowa podstawa programowa 2026 a uczeń z autyzmem. 10 zmian, które naprawdę zmienią pracę nauczycieli.

• Czym są doświadczenia edukacyjne? Dlaczego nowa podstawa programowa odchodzi od kart pracy i co to oznacza dla uczniów z ASD?

• 50 doświadczeń edukacyjnych zgodnych z nową podstawą programową dla przedszkola i klas I–III. Część I – Poznaj świat wszystkimi zmysłami.

Najlepsza matematyka zaczyna się od zdziwienia

Dzieci nie rodzą się z przekonaniem, że matematyka jest trudna.

To dorośli często nieświadomie zamieniają ją w zbiór symboli, działań i kart pracy.

A przecież pierwszą matematyką było:

kamienie,

patyki,

liście,

ziarna,

kałuże,

cień,

droga do domu.

Nowa podstawa programowa zachęca, aby dzieci najpierw doświadczały, a dopiero później nazywały i zapisywały swoje odkrycia.

To szczególnie ważne dla uczniów z ASD, którzy często lepiej rozumieją pojęcia matematyczne i przyrodnicze wtedy, gdy mogą je zobaczyć, porównać, zmierzyć lub samodzielnie sprawdzić.

Reklamy

Doświadczenie 11

Czy wszystkie liście są takie same?

Cel

Rozwijanie klasyfikowania, dostrzegania podobieństw i różnic oraz uważnej obserwacji.

Materiały

  • liście różnych drzew,
  • lupa,
  • biała kartka,
  • kredki.

Przebieg

Dzieci zbierają kilka liści.

Przyglądają się im przez lupę.

Porównują:

  • wielkość,
  • kształt,
  • kolor,
  • brzegi,
  • unerwienie.

Na końcu próbują pogrupować liście według własnego pomysłu.

Nie ma jednego prawidłowego rozwiązania.

Dla ucznia z ASD

Przygotuj obrazkową instrukcję:

  1. Znajdź.
  2. Obejrzyj.
  3. Porównaj.
  4. Ułóż.
  5. Opowiedz.

Pytania

  • Co zauważyłeś jako pierwsze?
  • Czy dwa liście mogą być podobne, ale nie identyczne?

Doświadczenie 12

Kto zbuduje najwyższą wieżę?

Cel

Planowanie, przewidywanie oraz rozwijanie myślenia przestrzennego.

Materiały

  • drewniane klocki,
  • kubeczki papierowe,
  • rolki po papierze.

Przebieg

Dzieci najpierw planują.

Dopiero później budują.

Po zakończeniu wspólnie analizują:

Dlaczego jedna wieża się przewróciła?

Dlaczego druga była stabilniejsza?

Dla ASD

Nie oceniaj efektu.

Rozmawiaj o procesie.

Uczeń może najpierw narysować projekt.

Rozwijane kompetencje

✔ planowanie

✔ funkcje wykonawcze

✔ rozwiązywanie problemów

✔ sprawczość

Doświadczenie 13

Czy każdy kamień jest ciężki?

Cel

Poznawanie pojęć:

  • masa,
  • wielkość,
  • porównywanie.

Materiały

Kamienie różnej wielkości.

Mała waga.

Przebieg

Najpierw dzieci próbują odgadnąć.

Potem ważą.

Okazuje się, że niewielki kamień może ważyć więcej niż większy.

To świetny moment na rozmowę o tym, że wygląd nie zawsze mówi całą prawdę.

Dla ASD

Przygotuj dwie plansze:

„Myślę, że…”

„Wynik doświadczenia…”

Uczeń porównuje swoje przewidywania z rzeczywistością.

Reklamy

👇 Przeczytaj również:

Doświadczenie 14

Jak daleko potoczy się piłka?

Cel

Rozwijanie przewidywania i pierwszych umiejętności badawczych.

Materiały

  • piłka,
  • pochyła deska,
  • taśma miernicza.

Przebieg

Zmieniając wysokość deski, dzieci sprawdzają:

Czy piłka zawsze potoczy się tak samo daleko?

Mierzą odległość.

Porównują wyniki.

Tworzą prostą tabelę.

Dla ASD

Można przygotować kartę obserwacji z symbolami:

⬆ wyżej

⬇ niżej

📏 dalej

📏 bliżej

Doświadczenie 15

Matematyka ukryta w naturze

Cel

Pokazanie, że liczby są częścią codziennego świata.

Materiały

Dowolna przestrzeń na zewnątrz.

Zadania

Znajdź:

🌼 pięć kwiatów.

🍂 trzy różne liście.

🪨 siedem kamieni.

🌲 dwa drzewa wyższe od ciebie.

🍄 coś okrągłego.

Następnie dzieci same wymyślają kolejne zadania dla kolegów.

Dla ASD

Przygotuj obrazkową checklistę.

Uczeń może odhaczać wykonane zadania.

Rozwijane kompetencje

  • liczenie,
  • klasyfikowanie,
  • orientacja przestrzenna,
  • komunikacja,
  • samodzielność.

Dlaczego właśnie takie doświadczenia?

Na pierwszy rzut oka wyglądają jak zwykła zabawa.

W rzeczywistości rozwijają jednocześnie wiele obszarów opisanych w nowej podstawie programowej:

✔ ciekawość poznawczą,

✔ samodzielne odkrywanie,

✔ współpracę,

✔ rozwiązywanie problemów,

✔ komunikację,

✔ sprawczość,

✔ kompetencje matematyczne,

✔ kompetencje przyrodnicze.

Co ważne, większość z nich nie wymaga drogich pomocy dydaktycznych.

Najlepszą salą lekcyjną może stać się ogród, szkolne boisko lub pobliski park.

Dla uczniów z ASD oznacza to również możliwość uczenia się w naturalnym środowisku, z wykorzystaniem realnych przedmiotów i przewidywalnych działań, co często zmniejsza poziom stresu i zwiększa motywację do nauki.

📚 Powiązane materiały

Jeżeli interesuje Cię praktyczne wdrażanie nowej podstawy programowej oraz nowoczesna praca z uczniami z ASD, przeczytaj również: (kliknij w link i przewijaj)

👉 Nowa podstawa programowa 2026 a uczeń z autyzmem. 10 zmian, które naprawdę zmienią pracę nauczycieli
https://autyzmwszkole.com/2026/07/06/nowa-podstawa-programowa-2026-a-uczen-z-autyzmem-10-zmian-ktore-naprawde-zmienia-prace-nauczycieli/

Dowiedz się, jakie zmiany wprowadza nowa podstawa programowa i jak przełożyć je na codzienną pracę z uczniem w spektrum autyzmu.

👉 Czym są doświadczenia edukacyjne? Dlaczego nowa podstawa programowa odchodzi od kart pracy i co to oznacza dla uczniów z ASD?

Poznaj ideę doświadczeń edukacyjnych i sprawdź, dlaczego aktywne uczenie się staje się jednym z najważniejszych kierunków współczesnej edukacji.


👉 50 doświadczeń edukacyjnych zgodnych z nową podstawą programową dla przedszkola i klas I–III. Część I – Poznaj świat wszystkimi zmysłami

Pierwsza część praktycznej serii z gotowymi doświadczeniami rozwijającymi ciekawość, sprawczość i poznawanie świata przez działanie.


👉 IPET + WOPFU dla ucznia ze spektrum autyzmu – kompletny przewodnik
https://autyzmwszkole.com/2026/02/09/ipet-wopfu-dla-ucznia-ze-spektrum-autyzmu-kompletny-przewodnik-2/

Kompendium wiedzy o tworzeniu IPET i WOPFU – od diagnozy funkcjonalnej, przez planowanie celów, aż po organizację skutecznego wsparcia ucznia z ASD.

👉 Funkcje wykonawcze u ucznia z ASD – jak opisać w dokumentacji? Przykłady zapisów do WOPFU, IPET i opinii szkoły (2026)
https://autyzmwszkole.com/2026/06/01/funkcje-wykonawcze-u-ucznia-z-asd-jak-opisac-w-dokumentacji-przyklady-zapisow-do-wopfu-ipet-i-opinii-szkoly-2026/

Zobacz, jak opisywać planowanie, organizację, elastyczność poznawczą i pamięć roboczą ucznia w dokumentacji szkolnej.

💡 To część większego cyklu „365 doświadczeń edukacyjnych zgodnych z nową podstawą programową dla dzieci i uczniów z ASD”. W kolejnych artykułach pokażemy następne doświadczenia rozwijające matematykę, przyrodę, komunikację, kompetencje społeczne i sprawczość – gotowe do wykorzystania w przedszkolu i szkole.

W następnym artykule

W części IIB pokażemy kolejne doświadczenia (16–20), dzięki którym dzieci będą odkrywać świat poprzez wodę, światło, magnesy, obserwację i pierwsze eksperymenty przyrodnicze.

To następny krok w budowaniu kolekcji 365 doświadczeń edukacyjnych zgodnych z nową podstawą programową dla dzieci i uczniów z ASD.

🔓 Subskrybuj

📌 Subskrypcja 6 zł – dostęp do wybranych materiałów, artykułów i inspiracji dla nauczycieli, terapeutów i rodziców.
🌟 Subskrypcja PREMIUM 10 zł – rozbudowane #arkusze, #workbooki i scenariusze zajęć. W tekstach oznaczonych hasztagiem #premium. (Kliknij w link i przewijaj)

📚 Zajrzyj do eBooków, Pakietów lekcyjnych (eBooki i pakiety są formą wydłużonego wpisu i otwierają się na stronie) scenariuszy zajęć rewalidacyjnych, terapeutycznych, Arkuszy i innych narzędzi (w zakładkach w górnej części strony) na autyzmwszkole.com

👇 Przeczytaj:


Skomentuj

Wpisy na stronie

  • Kac socjalny, Sylwia N. Bagińska

    Kac socjalny, Sylwia N. Bagińska

    Kac socjalny Mam taki stan często gdy przebywam za długoz ludźmi.Nie znaczy to, że nie lubię ludzi.Ja kocham ludzi. Wyglądam na extro – jestem intro.Muszę…

  • Wielkanocne niespodzianki – zajęcia, zabawy, inspiracje

    Wielkanocne niespodzianki – zajęcia, zabawy, inspiracje

    Wielkanocne niespodzianki – scenariusz zajęć dla grupy 4-5 latków „Wielkanocne niespodzianki” – słuchanie opowiadania nauczycielki z wykorzystaniem historyjki obrazkowej połączone z kiermaszem świątecznym. CELE OPERACYJNE:…

  • Jak sobie radzić z emocjami, stres – ASD

    Jak sobie radzić z emocjami, stres – ASD

    Temat: Stres. Jak sobie radzić z emocjami? Cele lekcji: kształcenie umiejętności nazywania i rozumienia pojęć; emocje, stres dostarczanie informacji dotyczących zachowania w sytuacjach emocjonalnych uświadamianie…

  • Emocje – scenariusze zajęć, ASD

    Emocje – scenariusze zajęć, ASD

    Temat: Lekcja o emocjach na przykładzie filmu „Cześć, Tereska” Roberta Glińskiego Przedmiot: godzina wychowawcza Czas: 1 godzina lekcyjna (plus projekcja filmu) Po zajęciach uczeń będzie…