Temat przewodni: Jak wspierać ucznia ze spektrum autyzmu w budowaniu tożsamości i siły psychicznej w szkole
Technika główna: Ćwiczenia narracyjne i storytelling
Elementy wspierające: Autobiograficzna linia życia, praca z metaforą (np. „drzewo życia”)
🎯 Cele zajęć:
- Budowanie pozytywnej tożsamości ucznia z ASD
- Rozwijanie narracji o sobie i umiejętności opowiadania o swoich doświadczeniach
- Wzmacnianie poczucia wartości i unikalności
- Oswajanie odmienności i przekształcanie jej w zasób
- Rozwijanie siły psychicznej i języka do mówienia o sobie
👥 Grupa docelowa:
- Uczniowie w wieku 9–14 lat ze spektrum autyzmu
- Możliwość indywidualnej pracy lub małej grupy (2–5 osób)
⏱️ Czas trwania:
- 45–60 minut (z możliwością podziału na 2 krótsze sesje)
🧠 Przebieg zajęć:
1. Wprowadzenie – Jestem kimś wyjątkowym (5–10 minut)
Materiały: obrazki z różnorodnymi postaciami, cytaty, lusterko
- Nauczyciel mówi: „Każdy człowiek jest inny, a ta inność to coś, co może być naszą siłą. Dziś porozmawiamy o tym, kim jesteśmy – nie przez pryzmat ocen, ale przez to, co w nas wartościowe i unikalne.”
- Krótkie ćwiczenie: „Jakie słowa pasują do mnie?” – uczniowie wybierają obrazki/słowa (np. „ciekawy świata”, „spokojny”, „dobry w grach”, „kocham przyrodę”).
2. Autobiograficzna linia życia – Moja historia (15 minut)
Materiały: kartki A3, kredki, szablon osi czasu z prostymi symbolami (dom, szkoła, przyjaciel, trudność, sukces)
- Uczniowie rysują swoją linię życia – od najmłodszych lat do dziś.
- Z pomocą nauczyciela uzupełniają ważne wydarzenia: „Tutaj poszedłem do szkoły. Tu nauczyłem się czytać. Tu było mi trudno. Tu byłem dumny.”
- Wspólna rozmowa: „Co ta linia mówi o mnie?”
3. Metafora drzewa życia – Moje korzenie i gałęzie (20 minut)
Technika: storytelling + praca plastyczna
Materiały: kartki z konturem drzewa, kolorowe karteczki
- Korzenie: „Co mnie wzmocniło?” (np. mama, pies, wakacje, książki)
- Pień: „Co mnie tworzy?” (np. moje wartości, moje cechy, moja codzienność)
- Gałęzie: „Dokąd chcę sięgnąć?” (marzenia, plany, cele)
💬 „Moje drzewo to ja – silne, unikalne, z własnymi korzeniami i gałęziami.”
4. Zdanie mocy – Nie jestem gorszy, jestem inny (10 minut)
Technika: pisanie afirmacji
- Uczniowie tworzą jedno zdanie o sobie, np.:
- „Nie jestem dziwny – po prostu widzę świat po swojemu.”
- „Czasem wolę ciszę – i to jest w porządku.”
- „Lubię samotność, ale też umiem być przyjacielem.”
- Nauczyciel zapisuje zdania na dużej kartce jako „mapę siły”.
📄 KARTA PRACY – DRZEWO ŻYCIA
🖍️ Instrukcja dla ucznia:
Twoje życie to jak drzewo. Ma korzenie, pień i gałęzie. Każdy z tych elementów opowiada o Tobie. Pokoloruj drzewo i uzupełnij pola.
📄 Przykładowa karta pracy: „Drzewo życia” – do wydruku i wykorzystania w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu:
📥 Pobierz kartę pracy w formacie PDF
📥 Pobierz PDF: Karta Pracy – Drzewo Życia z gałęziami liniowymi
🌱 KORZENIE – Co mnie wzmocniło?
(Narysuj lub napisz 3–5 rzeczy lub osób, które dają Ci siłę)
Przykłady: mama, mój pies, wakacje nad morzem, książki, spokój
📌
📌
📌
📌
📌
🌳 PIEŃ – Kim jestem?
(Zapisz w pniu 3–5 rzeczy, które są częścią Ciebie: Twoje cechy, pasje, wartości)
Przykłady: lubię ciszę, jestem dobry w rysowaniu, nie lubię hałasu, jestem cierpliwy
📌
📌
📌
📌
📌
🌿 GAŁĘZIE – Do czego dążę?
(Na każdej gałęzi zapisz lub narysuj coś, co chcesz osiągnąć lub czego pragniesz)
Przykłady: chcę mieć przyjaciela, chcę nauczyć się lepiej mówić, marzę o podróży
🍃
🍃
🍃
🍃
🍃
🌟 MOJE ZDANIE MOCY:
Nie jestem gorszy – jestem inny, bo…
✍️ Napisz tutaj swoje zdanie mocy lub poproś nauczyciela, by pomógł je ułożyć:
🎨 Zadanie dodatkowe: Pokoloruj drzewo i elementy tła – możesz użyć kolorów, które kojarzą Ci się z Twoim wnętrzem lub nastrojem.
📚 Podsumowanie i integracja (5 minut)
- Krąg wdzięczności: „Co dobrego zauważyłem dzisiaj w sobie?”
- Krótka medytacja uważności: „Oddycham. Jestem sobą. To wystarczy.”
🧩 Możliwe rozszerzenia:
- Wykonanie „portretu siły” – kolaż z wycinków przedstawiających ucznia jako bohatera swojej historii
- Nagranie audio swojego drzewa życia (dla uczniów niewerbalnych – praca z pomocą nauczyciela i symboli)
📌 Uwagi dla nauczyciela/terapeuty:
- Wspieraj narrację ucznia bez oceniania.
- Używaj prostych pytań otwartych: „Jak się wtedy czułeś?”, „Co ci wtedy pomogło?”, „Co było dla ciebie ważne?”
- Zwracaj uwagę na małe sukcesy i momenty autorefleksji.
✅ Efekty terapeutyczno-edukacyjne:
- Wzrost samoświadomości i odporności psychicznej
- Rozwój języka narracyjnego i pozytywnej autorefleksji
- Kształtowanie obrazu siebie jako osoby wartościowej, choć innej
- Przekształcanie odmienności w siłę tożsamości
📘 Scenariusz idealny do pracy indywidualnej lub małych grup terapeutycznych. Można wykorzystać w rewalidacji, TUS, godzinach wychowawczych i zajęciach integracyjnych.
