Zespół nauczycieli omawia dokumentację i plan wsparcia ucznia; w tle dziecko układa klocki.
Reklamy

IPET i WOPFU dla ucznia z autyzmem 2026/2027 – przykład, gotowe zapisy i wzór

Aktualizacja: rok szkolny 2026/2027

Jak napisać WOPFU dla ucznia z autyzmem? Co powinno znaleźć się w IPET? Jak przejść od obserwacji funkcjonowania ucznia do konkretnych celów, dostosowań i działań szkoły?

Poniżej znajdziesz przykład WOPFU i IPET dla ucznia z autyzmem, a także praktyczne wskazówki pokazujące, jak tworzyć dokumentację, która nie jest jedynie formalnością, lecz rzeczywiście pomaga zaplanować wsparcie dziecka.

Najprostsza zasada: WOPFU pokazuje, jak uczeń funkcjonuje i czego potrzebuje. IPET odpowiada, co szkoła zrobi na podstawie tych informacji.

W roku szkolnym 2026/2027 warto zwrócić na to szczególną uwagę.

Co zmienia się od 1 września 2026?

Od 1 września 2026 r. zaczynają obowiązywać niektóre przepisy nowego rozporządzenia dotyczącego orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Jedną z istotnych zmian jest większe znaczenie oceny rzeczywistego funkcjonowania dziecka lub ucznia w procesie diagnostycznym poprzedzającym wydanie orzeczenia oraz informacji przekazywanych przez przedszkole, szkołę lub placówkę.

Nie oznacza to, że od 1 września „WOPFU zostaje zastąpione nowym dokumentem”. WOPFU i IPET nadal należy traktować jako powiązane elementy planowania kształcenia specjalnego.

Zmiana kierunku jest jednak bardzo czytelna: coraz ważniejsze staje się nie samo nazwanie trudności czy diagnozy, ale opisanie jak uczeń funkcjonuje w konkretnych sytuacjach, jakie napotyka bariery, jakie ma zasoby i jakie formy wsparcia rzeczywiście mu pomagają.

MEN: rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych

Reklamy

WOPFU i IPET – dwa dokumenty, jedna logika

Największym błędem jest przygotowywanie tych dokumentów niezależnie od siebie.

Można myśleć o nich jak o ciągu:

OBSERWACJA → FUNKCJONOWANIE → POTRZEBA → CEL → DZIAŁANIE → EWALUACJA

Pierwszym etapem tego procesu jest uważna obserwacja ucznia w konkretnych sytuacjach. Jeśli zaczynasz właśnie pracę indywidualną, zobacz: Pierwsze zajęcia rewalidacyjne z uczniem z autyzmem – scenariusz i karta obserwacji. Zebrane podczas spotkania informacje mogą później pomóc w opisaniu funkcjonowania, potrzeb i skutecznych form wsparcia w WOPFU oraz IPET.

WOPFU odpowiada przede wszystkim na pytania:

Co obserwujemy? Co uczeń potrafi? W jakich sytuacjach pojawia się trudność? Co pomaga? Jakie bariery utrudniają mu uczestnictwo i uczenie się?

IPET powinien być odpowiedzią szkoły:

Co w związku z tym zrobimy?

Więcej o tej zależności:

WOPFU – diagnoza funkcjonalna. IPET – plan działania oparty na tej diagnozie

Co warto opisywać w WOPFU ucznia z autyzmem?

Nie chodzi o stworzenie katalogu deficytów.

Znacznie bardziej użyteczny jest opis kilku wzajemnie powiązanych obszarów:

komunikacja i rozumienie komunikatów, relacje społeczne, uczenie się i funkcje poznawcze, funkcje wykonawcze, emocje i samoregulacja, funkcjonowanie sensoryczne, motoryka, samodzielność, uczestnictwo w życiu klasy, zainteresowania oraz mocne strony ucznia.

W każdym z nich warto zadać cztery pytania:

Co uczeń potrafi?

Kiedy pojawia się trudność?

Co ją nasila lub zmniejsza?

Jakiego wsparcia potrzebuje?

Dzięki temu dokument zaczyna opisywać człowieka w środowisku, a nie tylko diagnozę.

📘 Potrzebujesz gotowych sformułowań do WOPFU?

Jeżeli wiesz, co obserwujesz u ucznia, ale trudno Ci przełożyć obserwacje na profesjonalny zapis do dokumentacji, przygotowałam praktyczny Workbook WOPFU 2026.

W środku znajdziesz m.in.:

✓ 270 gotowych zdań do opisu funkcjonowania ucznia z autyzmem
✓ komunikacja, emocje i samoregulacja
✓ sensoryka i funkcje wykonawcze
✓ samodzielność i relacje społeczne
✓ mocne strony ucznia
✓ 50 gotowych wniosków do dalszej pracy
✓ przykładowe WOPFU dla klas 1–3 i 4–8
✓ sformułowania przydatne w IPET, WOPFU i opinii do PPP

Nie kopiuj całego dokumentu dla każdego ucznia. Wybierz sformułowania zgodne z własną obserwacją i dostosuj je do konkretnej osoby.

👇 Przeczytaj WORKBOOK:

Przykład: jak WOPFU powinno prowadzić do IPET

Obserwacja funkcjonowaniaPotrzeba uczniaDziałanie / dostosowanie w IPET
Uczeń reaguje napięciem na nieoczekiwaną zmianę planuprzewidywalność i przygotowanie do zmianyplan wizualny, wcześniejsze zapowiadanie zmian, strategia „plan B”
W hałaśliwym otoczeniu ma trudność z kontynuowaniem zadaniaograniczenie przeciążenia sensorycznegospokojniejsze miejsce pracy, możliwość krótkiej przerwy regulacyjnej
Nie zgłasza samodzielnie trudności podczas zadaniafunkcjonalne komunikowanie potrzeby pomocykarta/gest/słowo „pomoc”, modelowanie i stopniowe wycofywanie podpowiedzi
Ma trudność z rozpoczęciem zadania wieloetapowegowsparcie funkcji wykonawczychdzielenie zadania na etapy, checklista, instrukcja wizualna
Lepiej angażuje się w zadania związane z zainteresowaniamiwykorzystanie zasobów i motywacjiwłączanie zainteresowań ucznia do zadań i aktywności edukacyjnych

To właśnie jest najważniejszy most między WOPFU a IPET.

Reklamy

Jak pisać o uczniu? Obserwacja zamiast etykiety

Porównajmy dwa sposoby zapisu.

Zbyt ogólnie:

„Uczeń ma problemy z zachowaniem i nie radzi sobie ze zmianami.”

Funkcjonalnie:

„W przypadku nieoczekiwanej zmiany kolejności zajęć uczeń może reagować wzrostem napięcia i mieć trudność z rozpoczęciem kolejnej aktywności. Pomocne jest wcześniejsze poinformowanie o zmianie oraz przedstawienie nowej kolejności w formie wizualnej.”

Albo:

Zamiast:

„Uczeń nie chce pracować w grupie.”

lepiej:

„Uczeń chętniej podejmuje współpracę w małej, przewidywalnej grupie, gdy zna swoją rolę, kolejność działań i czas trwania zadania.”

I jeszcze jeden przykład.

Zamiast:

„Uczeń jest nadwrażliwy na hałas.”

można napisać:

„W warunkach zwiększonego natężenia dźwięków uczeń może mieć trudność z koncentracją i kontynuowaniem zadania. Korzystne jest ograniczenie liczby bodźców oraz umożliwienie krótkiej przerwy w spokojniejszym miejscu.”

To drobna zmiana języka, ale ogromna zmiana jakości dokumentacji.

Gotowe zapisy do WOPFU ucznia z autyzmem

Możesz wykorzystać je jako inspirację i dostosować do rzeczywistych obserwacji:

  • Uczeń lepiej rozumie krótkie, jednoznaczne komunikaty.
  • Korzysta ze wsparcia wizualnego podczas wykonywania zadań wieloetapowych.
  • Potrzebuje dodatkowego czasu na sformułowanie odpowiedzi.
  • Samodzielnie komunikuje część swoich potrzeb.
  • W sytuacji trudności wymaga wsparcia w zainicjowaniu prośby o pomoc.
  • Lepiej funkcjonuje w sytuacjach przewidywalnych.
  • Nieoczekiwana zmiana może powodować wzrost napięcia.
  • Korzysta z ustalonych wcześniej strategii regulacyjnych.
  • Potrzebuje ograniczenia bodźców podczas pracy wymagającej koncentracji.
  • Lepiej uczestniczy w pracy grupowej, gdy zadanie i jego rola są jasno określone.
  • Wykazuje dużą wiedzę dotyczącą własnych zainteresowań.
  • Potrafi długo koncentrować uwagę na wybranych aktywnościach.
  • Wymaga wsparcia w planowaniu dłuższych działań.
  • Korzysta z checklist, harmonogramów lub planów aktywności.
  • Stopniowo zwiększa samodzielność w znanych sytuacjach.

Większy bank sformułowań znajdziesz tutaj:

Co napisać o uczniu z autyzmem do WOPFU? 300 gotowych zdań dla nauczyciela 2026

Natomiast bezpośrednio przed nią wkleiłabym tę krótką ramkę:

Ważne – jak korzystać z poniższego przykładu?

Poniższy materiał jest przykładem archiwalnym, który od lat pomaga czytelnikom zobaczyć konstrukcję WOPFU i IPET. Nie należy kopiować go jako gotowej diagnozy innego dziecka.

Współcześnie warto dodatkowo zwracać uwagę na język funkcjonalny: zamiast ograniczać opis do „mocnych i słabych stron”, zapisujemy konkretne zachowanie lub umiejętność, sytuację, w której się pojawia, możliwą barierę oraz wsparcie, które pomaga uczniowi.

Przykład należy więc traktować jako punkt wyjścia do indywidualnej dokumentacji, a nie uniwersalny wzór do skopiowania.

Przykładowy WOPFU i IPET – Tomek, 6 lat

Arkusz wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia dotyczy:

Dziecko: Tomek, lat 6

Podstawa opracowania IPET-u: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na autyzm

Podsumowanie oceny funkcjonowania ucznia na podstawie diagnoz cząstkowych

Ogólna sprawność fizyczna (motoryka duża)

Mocne strony dziecka:

  • chłopiec porusza się samodzielnie.

Trudności / obserwowane bariery:

  • Chłopiec ma trudności z koordynacją ruchową, w zachowaniu widoczne stereotypie ruchowe.
  • Trudność sprawia Tomkowi chwytanie, rzucanie piłką, utrzymanie równowagi.

Potrzeby i zalecane formy wsparciadziecka w danym obszarze: rozwijanie ogólnej sprawności motorycznej. Sprawność rąk (motoryka mała)

Mocne strony dziecka:

  • Chłopiec chwyta drobne przedmioty, wykształcony jest chwyt pęsetkowy.
  • Tomek umieszcza drobne przedmioty w miseczce i butelce, przewraca kartki w książce.

Trudności / obserwowane bariery:

  • Słaba sprawność manualna, nieprawidłowy uchwyt narzędzia, słaby nacisk.
  • W trakcie bazgrania chłopiec używa zamiennie prawej i lewej ręki.

Potrzeby wynikające z diagnozy dziecka w danym obszarze:

  • Rozwijanie sprawności manualnej – elementy ergoterapii.
  • Trzeba ustalić dominującą rękę i rozwijać jej sprawność.

Zmysły (wzrok, słuch, czucie, węch, równowaga) i integracja sensoryczna

Mocne strony dziecka:

  • bez zaburzeń wzroku i słuchu.

Trudności / obserwowane bariery:

  • zaburzona integracja sensoryczna,
  • nadwrażliwość na bodźce słuchowe oraz słaba wrażliwość na bodźce czuciowe.

Potrzeby wynikające z diagnozy dziecka w danym obszarze:

  • Ograniczenie liczby bodźców.
  • Stopniowe oswajanie dziecka z dźwiękami otoczenia
  • Terapia SI.

Komunikowanie się oraz artykulacja

Mocne strony dziecka:

  • Chłopiec rozumie proste polecenia poparte gestem, typu „daj”, „chodź”.
  • Czasami potrafi za pomocą gestów zakomunikować swoje potrzeby.

Trudności / obserwowane bariery:

  • Chłopiec nie mówi, brak jest komunikacyjnej funkcji mowy.
  • Nie obserwowano zastępczej komunikacji niewerbalnej.
  • Tomek nie przejawia potrzeby komunikowania się z otoczeniem, nawet za pomocą gestów.
  • Nie wita się i nie żegna, wydaje jedynie dźwięki nieartykułowane.
  • Chłopiec nie naśladuje dźwięków, nie reaguje na mowę otoczenia, nie naśladuje jej, nie tworzy wypowiedzi.

Potrzeby wynikające z diagnozy dziecka w danym obszarze:

  • Wybór i wprowadzenie komunikacji alternatywnej, np. PECS.
  • Rozwijanie mowy, rozumienia;
  • kształtowanie umiejętności nawiązywania kontaktu i budowania pola wspólnej uwagi.
  • Rozwijanie umiejętności naśladowania dźwięków.
  • Zajęcia z logopedą.

Sfera poznawcza (opanowanie technik szkolnych, zakres opanowanych treści programowych, osiągnięcia i trudności, pamięć, uwaga, myślenie)

Mocne strony dziecka:

  • Chłopiec potrafi sprawnie ułożyć krążki na piramidce, nie uwzględnia natomiast właściwej kolejności.
  • Przejawia zainteresowanie niektórymi przedmiotami, książki ogląda pod nietypowym kątem, lubi przewracanie kartek.
  • Bardzo długo koncentruje się na wybranej czynności –potrafi przez długi czas wkładać i wykładać klocki z pudełka, przekładać kartki w książce.

Trudności / obserwowane bariery:

  • Tomek nie klasyfikuje przedmiotów, nie rozpoznaje kształtów i kolorów.
  • Słaba koncentracja uwagi i liczne zachowania impulsywne.
  • Widoczna jest niespecyficzna aktywność zabawowa, która jest krótkotrwała.
  • Chłopiec wykazuje nadmierną ruchliwość, bardzo krótko skupia się na czynności.
  • W zachowaniu chłopca widoczne są liczne stereotypie, echolalia.
  • Nie zaobserwowano elementów zabawy tematycznej.

Potrzeby wynikające z diagnozy dziecka w danym obszarze:

  • stymulowanie wszechstronnego rozwoju ucznia, niwelowanie deficytów, usprawnianie percepcji słuchowej, wzrokowej, pamięci, wydłużanie koncentracji uwagi;
  • rozwijanie umiejętności zabawy;
  • przerywanie zabaw stereotypowych.

Sfera emocjonalno-motywacyjna (radzenie sobie z emocjami, motywacja do nauki i pokonywania trudności itp.)

Mocne strony dziecka:

  • chłopiec dłużej skupia się na czynności, którą lubi, aktywności ruchowej (chodzenie, bieganie) oraz specyficznym manipulowaniu przedmiotami.

Trudności / obserwowane bariery:

  • Tomek nie wykazuje zainteresowania czynnością zabawową ani zadaniową.
  • Nie okazuje zadowolenia. Krzyczy, gdy mu się odmawia. W nowej sytuacji –płacze, krzyczy.
  • Przejawia silnie utrwalone zachowania rutynowe.

Potrzeby wynikające z diagnozy dziecka w danym obszarze:

  • Wzbudzanie zainteresowania otoczeniem, wzmacnianie pożądanych zachowań i postępów dziecka.
  • Zapewnienie stabilnego i przewidywalnego harmonogramu dnia, np. plany aktywności.
  • Obecność nauczyciela wspomagającego.

Sfera społeczna (kompetencje społeczne, relacje z dorosłymi, relacje z rówieśnikami itp.)

Mocne strony dziecka:

Jak można opisać funkcjonowanie Tomka dzisiaj? Przykład 2026/2027

🌟 Zobacz dostęp Premium 10 zł miesięcznie — praktyczne arkusze, workbooki, gotowe zapisy i materiały do pracy z uczniem.

Jak zaktualizować ten przykład do realiów 2026/2027?

Jeżeli dziś przygotowujesz WOPFU i IPET dla ucznia z autyzmem, zwróć szczególną uwagę na pięć elementów.

1. Opisuj sytuacje, a nie cechy

Nie tylko:

„ma trudności społeczne”

ale:

„podczas pracy w grupie ma trudność z samodzielnym ustaleniem swojej roli; po jej jednoznacznym określeniu uczestniczy w zadaniu przez…”

2. Zapisuj, co pomaga

To jedna z najbardziej wartościowych informacji.

Jeżeli uczeń lepiej funkcjonuje dzięki planowi, ograniczeniu hałasu, wydłużeniu czasu, instrukcji wizualnej, możliwości wyboru albo krótkiej przerwie — to są dane potrzebne do projektowania IPET.

3. Szukaj barier również w środowisku

Nie każda trudność znajduje się „w uczniu”.

Czasami problemem jest hałas.

Czasami zbyt długa instrukcja.

Nieprzewidywalność.

Tempo lekcji.

Niejasne zasady.

Nadmiar osób.

Brak możliwości zakomunikowania „potrzebuję przerwy”.

Dobra dokumentacja pozwala zobaczyć również te zależności.

4. Wykorzystuj mocne strony

Zainteresowania, pamięć, dokładność, wiedza, myślenie wizualne, systematyczność czy umiejętność głębokiej koncentracji nie powinny być ozdobnym akapitem WOPFU.

Powinny przechodzić do metod pracy i sposobów motywowania ucznia zapisanych w IPET.

5. Sprawdzaj, czy wsparcie rzeczywiście działa

IPET nie kończy procesu.

Po pewnym czasie trzeba wrócić do pytania:

Czy dzięki zastosowanemu wsparciu uczeń funkcjonuje lepiej?

Jeżeli nie — nie zawsze oznacza to, że „uczeń nie realizuje celu”.

Czasem trzeba zmienić cel, metodę, środowisko albo poziom udzielanej pomocy.

🔗 Przeczytaj również

→ WOPFU – diagnoza funkcjonalna. IPET – plan działania oparty na tej diagnozie. Praktyczny przewodnik 2026

→ Co napisać o uczniu z autyzmem do WOPFU? 300 gotowych zdań dla nauczyciela 2026

→ Pierwsze 10 dni ucznia z autyzmem w szkole – czego obserwować przed IPET i WOPFU

→ Uczeń z autyzmem od września – 14 rzeczy do przygotowania

→ Co napisać o uczniu z autyzmem do WOPFU? 300 gotowych zdań

→ WOPFU – diagnoza funkcjonalna, IPET – plan działania

→ IPET + WOPFU – kompletny przewodnik


Skomentuj

Wpisy na stronie