Nie każde dziecko potrafi powiedzieć „kocham”, wyrecytować wiersz przed publicznością czy wręczyć laurkę z uśmiechem. Nie każde lubi oklaski, głośną muzykę i tłum gości. A przecież każde może uczestniczyć w święcie bliskich osób — na swój sposób.
Dzień Babci i Dziadka w przedszkolu nie musi być przedstawieniem, w którym najważniejsza jest perfekcyjna recytacja. Może stać się spotkaniem pokoleń, okazją do wspólnego działania, wyrażenia wdzięczności i budowania relacji.
Poniżej znajduje się gotowy, autorski scenariusz uroczystości „Małe gesty, wielka miłość”, przygotowany z myślą o przedszkolakach, w tym dzieciach z autyzmem, trudnościami komunikacyjnymi, nadwrażliwością sensoryczną i innymi szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.
Informacje organizacyjne
Temat: Małe gesty, wielka miłość – Dzień Babci i Dziadka
Grupa: dzieci w wieku 4–7 lat, z możliwością dostosowania dla starszych uczniów.
Czas: około 30–40 minut.
Miejsce: sala przedszkolna lub świetlica.
Formy pracy: wspólne spotkanie, krótkie prezentacje, zabawy w parach, działania plastyczne.
Cel główny: stworzenie dzieciom dostępnej, bezpiecznej i radosnej okazji do świętowania relacji międzypokoleniowych.
Cele szczegółowe
Dziecko, stosownie do swoich możliwości:
- uczestniczy w uroczystości w wybranej przez siebie roli;
- poznaje różne sposoby okazywania życzliwości i wdzięczności;
- komunikuje wybory, potrzeby i preferencje;
- podejmuje wspólne działania z zaproszonymi osobami;
- rozwija poczucie sprawczości i przynależności;
- korzysta z ustalonych sposobów regulacji emocji i odpoczynku.
Materiały
Papierowe serca, przygotowane przez dzieci laurki, zdjęcia lub ilustracje wspólnych aktywności, pudełko na karteczki, kredki, naklejki, duży arkusz papieru, łagodna muzyka instrumentalna (opcjonalnie), plan wizualny uroczystości i symbole AAC.
Plan wizualny: POWITANIE → MAŁE GESTY → WSPÓLNA ZABAWA → LAURKI → POŻEGNANIE.
Przygotowanie dzieci do uroczystości
Kilka dni wcześniej nauczyciel pokazuje dzieciom zdjęcia sali, rozmieszczenie krzeseł i plan wydarzenia. Wyjaśnia, kto może przyjść i jakie aktywności są przewidziane.
Wspólnie ustala dostępne role: osoba witająca gości, osoba pokazująca obrazki, wręczająca serce, układająca dekoracje, obsługująca przycisk z nagranym komunikatem albo obserwująca uroczystość z wybranego miejsca.
Ważne, aby udział w przedstawieniu nie oznaczał konieczności mówienia, patrzenia w oczy, przytulania czy wychodzenia na środek sali.
Należy też uwzględnić różne sytuacje rodzinne. Nie wszystkie dzieci mają kontakt z dziadkami; niektóre przeżywają żałobę albo mają trudne doświadczenia rodzinne. Można zaprosić inne ważne osoby, a dziecku zapewnić możliwość uczestnictwa bez osobistego odnoszenia się do babci lub dziadka.
Przebieg uroczystości – gotowy scenariusz
1. Powitanie gości – „Dobrze, że jesteście” (3–4 minuty)
Goście zajmują miejsca. Dzieci mogą siedzieć obok bliskich, razem z grupą albo w wybranej spokojnej części sali.
Nauczyciel:
„Witamy serdecznie wszystkie babcie, wszystkich dziadków i naszych wyjątkowych gości.
Dzisiaj nie będziemy sprawdzać, kto najpiękniej mówi wiersze ani kto najgłośniej śpiewa. Chcemy podarować Państwu coś znacznie ważniejszego: wspólny czas, małe gesty i kilka chwil, które zostaną w pamięci.
Każde dziecko przygotowało coś od siebie. Zapraszamy do naszego święta”.
Dzieci pokazują papierowe serca, machają ręką lub uruchamiają nagrany komunikat „Witamy!”.
Krótki tekst do wspólnego wypowiedzenia lub pokazania na kartach:
„Dziś dla Was serca otwieramy,
dziś trochę czasu Wam oddamy.
Bo najpiękniejszy prezent w świecie
to być ze sobą — przecież wiecie!”
Dzieci mogą prezentować po jednym wersie, trzymać ilustracje lub tylko uczestniczyć w grupie.
2. „Cztery małe gesty” – miniinscenizacja (7–8 minut)
Na środku znajdują się cztery duże papierowe serca. Na każdym zapisano jedno słowo: CZAS, POMOC, PAMIĘĆ, RADOŚĆ.
Nauczyciel kolejno pokazuje serca i odczytuje krótkie teksty. Dzieci prezentują proste gesty lub ilustracje.
Serce pierwsze – CZAS
Dziecko pokazuje obrazek przedstawiający wspólny spacer.
Nauczyciel lub dziecko:
„Nie trzeba dalekiej wyprawy,
by razem odkrywać świat.
Czasem wystarczy ławka w parku,
rozmowa i kilka wspólnych lat”.
Serce drugie – POMOC
Dziecko przekazuje drugiej osobie papierowy kwiat.
„Gdy komuś trudno, można pomóc,
przytrzymać drzwi, podać dłoń.
A czasem spytać całkiem zwyczajnie:
«Czy czegoś potrzebujesz dziś?»”.
Serce trzecie – PAMIĘĆ
Dziecko pokazuje zdjęcie, rysunek lub pustą ramkę symbolizującą wspomnienia.
„W pamięci mieszka wiele historii,
małych i wielkich, z dawnych dni.
Dziś jedną z nich chcemy usłyszeć,
jeśli opowiesz ją nam Ty”.
Serce czwarte – RADOŚĆ
Dziecko pokazuje kolorowe serce.
„Radość nie zawsze jest głośna,
czasem jest cicha jak śnieg.
Może być uśmiechem, spojrzeniem,
albo chwilą, gdy obok ktoś jest”.
Po każdej części dzieci mogą przykleić odpowiednie serce na dużym arkuszu. Powstaje wspólna dekoracja zatytułowana „To, co nas łączy”.
3. „Kiedy byliście mali…” – zabawa międzypokoleniowa (7 minut)
Nauczyciel zwraca się do gości:
„Dzisiaj dzieci mają do Państwa kilka pytań. Chcemy sprawdzić, czy świat Waszego dzieciństwa bardzo różnił się od naszego”.
Pokazuje trzy ilustracje: zabawka, spacer, ulubiona zabawa.
Zadaje pytania:
- W co najchętniej bawiliście się jako dzieci?
- Czy mieliście ulubioną zabawkę?
- Jak spędzaliście zimowe popołudnia?
- Czy pamiętacie zabawę, której moglibyście nauczyć nas dzisiaj?
Goście odpowiadają dobrowolnie, krótko. Dzieci mogą zadawać pytania, pokazywać ilustracje lub słuchać.
Wariant dla dzieci z trudnościami komunikacyjnymi: dziecko wybiera obrazek, a nauczyciel odczytuje przypisane mu pytanie.
Nie wymagamy od dziecka prowadzenia rozmowy ani udzielania odpowiedzi na pytania osobiste.
4. „Razem potrafimy” – wspólne zadanie (7–8 minut)
Każde dziecko i zaproszona osoba otrzymują małą kartkę w kształcie serca.
Nauczyciel:
„Teraz zapraszamy do wykonania wspólnego zadania. Nie trzeba niczego umieć. Wystarczy wybrać jeden pomysł”.
Do wyboru:
Wariant A – wspólny rysunek: narysujcie coś, co lubicie robić razem.
Wariant B – nasze słowo: wybierzcie jedno słowo, które kojarzy się z miłym wspólnym czasem, np. spacer, rozmowa, gra, ogród, opowieść.
Wariant C – serce z kolorów: ozdóbcie serce kredkami lub naklejkami, każdy w wybrany przez siebie sposób.
Dziecko może pracować samodzielnie, obok bliskiej osoby albo z nauczycielem.
Po zakończeniu chętne osoby umieszczają prace na wspólnej tablicy.
5. Wręczenie laurek – „Dziękuję po swojemu” (5 minut)
Nauczyciel:
„Są słowa, które pięknie brzmią. Ale są też gesty, które znaczą równie wiele.
Teraz dzieci przekażą przygotowane upominki. Każde zrobi to w taki sposób, jaki jest dla niego najlepszy”.
Dzieci mogą wręczyć laurkę, położyć ją na stole, wskazać osobę, której chcą ją przekazać, albo poprosić o pomoc.
Propozycje krótkich życzeń:
„Życzę Ci wielu spokojnych i dobrych dni”.
„Dziękuję za wspólny czas”.
„Niech każdy dzień przyniesie Ci coś miłego”.
„Życzę Ci zdrowia, odpoczynku i powodów do uśmiechu”.
Życzenia można wydrukować i pozwolić dziecku wybrać jedną kartę.
6. Zakończenie – „Najważniejsze jest bycie razem” (3 minuty)
Nauczyciel:
„Dziękujemy za dzisiejsze spotkanie. Za historie, uśmiechy, cierpliwość i wspólny czas.
Życzymy Państwu wielu dobrych chwil — tych odświętnych i tych zupełnie zwyczajnych. Bo właśnie z takich małych chwil powstają najpiękniejsze wspomnienia”.
Dzieci pokazują serca lub wspólnie mówią:
„Dziękujemy, że jesteście z nami!”
Uroczystość można zakończyć spokojnym poczęstunkiem, jeśli pozwalają na to warunki organizacyjne i potrzeby uczestników.
Jak dostosować uroczystość dla dzieci z autyzmem i innymi SPE?
Dziecko, które nie chce występować przed publicznością
Może uczestniczyć bez wychodzenia na środek sali. Warto zaproponować rolę organizacyjną, pokazanie ilustracji z miejsca albo przygotowanie nagrania wcześniej.
Dziecko korzystające z AAC
Przygotuj komunikaty: WITAM, DZIĘKUJĘ, MOJA KOLEJ, POMOC, PRZERWA, KONIEC. Pozwól korzystać z własnego systemu komunikacji. Nie ograniczaj dziecka wyłącznie do przygotowanych na uroczystość symboli.
Dziecko z nadwrażliwością słuchową
Zrezygnuj z głośnych podkładów muzycznych i niespodziewanych oklasków. Uprzedź gości, że zamiast braw mogą pomachać dłońmi. Zapewnij dostęp do spokojnego miejsca.
Dziecko, które potrzebuje przewidywalności
Przećwicz przebieg w małej grupie. Pokaż zdjęcia sali i plan wizualny. Zaznacz, kiedy wydarzenie się kończy i gdzie można zrobić przerwę.
Dziecko, które nie lubi kontaktu fizycznego
Nie wymagaj przytulania, całowania ani podawania ręki. Dziecko może przekazać prezent na odległość lub przez pośrednika.
Dziecko z doświadczeniem straty lub trudną sytuacją rodzinną
Nie zakładaj, że wszystkie relacje z dziadkami są bliskie i bezpieczne. Ustal z rodziną, jaką formę udziału dziecko wybierze. Można przygotować upominek dla innej ważnej osoby.
Krótka lista kontrolna dla nauczyciela
Przed uroczystością sprawdź:
- Czy każde dziecko zna plan spotkania?
- Czy role zostały dobrane do jego możliwości i preferencji?
- Czy dostępna jest komunikacja AAC?
- Czy dziecko może odmówić występu lub kontaktu fizycznego?
- Czy przewidziano spokojne miejsce i możliwość przerwy?
- Czy zaproszeni goście wiedzą, że dzieci mogą uczestniczyć na różne sposoby?
- Czy uwzględniono różnorodność sytuacji rodzinnych?
Powiązane materiały na Dzień Babci i Dziadka
Serce pełne wspomnień – scenariusz zajęć na Dzień Babci i Dziadka – dodatkowe ćwiczenia komunikacyjne, prace plastyczne i materiały do zajęć indywidualnych.
Scenariusz zajęć na Dzień Babci i Dziadka dla uczniów ze spektrum autyzmu – pomysły na prezenty, listy i rozwijanie umiejętności społecznych.
Magiczna podróż w czasie – przedstawienie na Dzień Babci i Dziadka – alternatywna propozycja dla grup, które lubią zabawy teatralne.
Materiały do dalszej pracy
Dodatkowe inspiracje do rozwijania komunikacji, emocji i sprawności manualnej znajdują się w eBookach dostępnych na autyzmwszkole.com, m.in. „Jak pomóc dziecku z ASD w rozumieniu i wyrażaniu emocji? Praktyczne scenariusze zajęć dla terapeutów, pedagogów i rodziców” oraz „Scenariusze zajęć korekcyjno-kompensacyjnych dla uczniów ze spektrum autyzmu”.
Podsumowanie
Udana uroczystość Dnia Babci i Dziadka nie musi być idealnym występem. Może być spotkaniem, w którym dzieci czują się bezpiecznie, a zaproszeni goście mają okazję zobaczyć ich pomysłowość, samodzielność i własne sposoby wyrażania uczuć.
Czasem najpiękniejszym prezentem jest wypowiedziany wiersz. Czasem wspólny rysunek. A czasem po prostu spokojna chwila obok siebie.
