Aby pomóc dziecku w wykonywaniu jakiegoś zadania, nauczyciel bądź rodzic często udziela mu podpowiedzi manualnej. Taka forma pomocy może wydawać się dość dziwna. Dlaczego więc sugerujemy tak nietypowy sposób uczenia? Odpowiedź na to pytanie ma związek z naturą podpowiedzi

Podpowiedzi

„Podpowiedzi to polecenia, gesty, demonstracje, dotknięcia lub inne działania, które podejmujemy, aby zwiększyć prawdopodobieństwo pojawienia się prawidłowej reakcji u dziecka. Lovaas (1977) zdefiniował podpowiedź jako czynność, która prowadzi do prawidłowej reakcji przy braku lub minimalnym treningu. Przykładowo nauczyciel uczący dziecko rozumienia polecenia Wstań delikatnie pomaga mu wstać z krzesełka, jeżeli dziecko samo nie wstaje. Oczywiście głównym celem jest jak najszybsze wycofanie się z zastosowanej podpowiedzi tak, aby dziecko prawidłowo samodzielnie wykonywało różne zadania.

W treningu wyodrębnionych prób (discrete-trial language training) często udzielamy dzieciom podpowiedzi, mówiąc im, co powinny powiedzieć (Co to jest?, Powiedz: jabłko). Podczas stosowania treningu wyodrębnionych prób osoba dorosła wydaje polecenie lub zadaje pytanie, dziecko wypełnia polecenie lub odpowiada, dorosły dostarcza nagrody, dziecko je smakołyk albo bawi się zabawką, a następnie czeka na kolejne zadanie. Reakcje dziecka podczas stosowania tej techniki wyglądają następująco: czekanie, odpowiadanie, bawienie się lub zjadanie nagrody. Czekanie jest więc jedną z reakcji, która jest konsekwentnie nagradzana (McClannahan, Krantz 1997). Pozwala to wyjaśnić, dlaczego dzieci z zaburzeniami autystycznymi, które nauczyły się mówić i wykonywać wiele potrzebnych czynności, często ich nie podejmują, o ile nie zostanie im wydane polecenie. Jest to jeden z problemów, na który zwracamy uwagę, ucząc dzieci podążania za planem aktywności, wykonywania jej oraz rozpoczynania kolejnej bez czekania na instrukcję od innej osoby.

Istnieje jeszcze jeden element odróżniający zastosowanie metody planów aktywności w kształtowaniu nowych umiejętności od typowej nauki. Nauczyciele dzieci rozwijających się prawidłowo stopniują podpowiedzi od najmniejszej do największej. Przykładowo nauczyciel zadaje pytanie Gdzie jest twój piórnik?  i jeśli dziecko nie odpowiada bądź udziela błędnej odpowiedzi, nauczyciel modeluje poprawną reakcję Popatrz na mnie, kiedy pokazuję piórnik. Jeśli uczeń wciąż nie udziela poprawnej odpowiedzi, nauczyciel może skierować rękę w kierunku ramienia dziecka, a nawet podać mu poprawną odpowiedź Twój piórnik leży na ławce.

Chociaż system podpowiedzi od najmniejszej do największej jest skuteczny w przypadku dzieci prawidłowo rozwijających się, może okazać się nieskuteczny w odniesieniu do dzieci z zaburzeniem autystycznym, ponieważ system taki pozwala na popełnienie wielu błędów. Jeżeli wystąpi błędna reakcja, istnieje duże prawdopodobieństwo, że zostanie powtórzona i podczas kolejnych prób będzie trudno wywołać reakcję właściwą. Ponadto błędne wykonanie zadania nie pozwala na nagradzanie dziecka, dlatego może się ono przestać skupiać na wykonywanej aktywności, mogą także pojawić się zachowania niepożądane” (McClannahan, Kranz 2016).

Powiązane:

Podpowiedzi manualne

Nagradzanie

Metoda skryptów

źródło: dr Lynn E. McClannahan, dr Patricia J. Kranz: „Plany aktywności dla dzieci z autyzmem Uczenie samodzielności”, Instytut Wspomagania Rozwoju Dziecka, Gdańsk 2016

Advertisements