Szukaj

Autyzm w szkole

Autyzm, ZA, ASD, uczeń z niepełnosprawnością intelektualną – IPET, umiejętności społeczne, rewalidacja, zaburzenia integracji sensorycznej SI, zajęcia kompensacyjno-korekcyjne, wyrównawcze, logopedyczne, edukacja emocji, asystent, scenariusze, instrukcje, schematy, zabawy, metody, gry, pomoc, rozwój

Tag

# czytanie

Czytanie – Metoda symultaniczno-sekwencyjna Jagody Cieszyńskiej

Metoda symultaniczno-sewencyjna została stworzona dla dzieci niesłyszących, dyslektycznych i dla dzieci z zaburzeniami w komunikacji językowej (zespół Downa, zespół Aspergera, autyzm, alalia i inne)

Continue reading „Czytanie – Metoda symultaniczno-sekwencyjna Jagody Cieszyńskiej”

Reklamy

Zakres ćwiczeń terapeutycznych usprawniających czytanie

Zakres ćwiczeń terapeutycznych usprawniających trudności w czytaniu do IPET-u

Litery drukowane i pisane

  • Dobieranie wielkich liter do małych, drukowanych do pisanych.
  • Liczenie liter w wyrazie.
  • Nauka alfabetu.
  • Odtwarzanie w pamięci uprzednio widzianych liter.
  • Przyporządkowanie każdej głosce odpowiadającej jej litery.
  • Rozpoznawanie (nazywanie) znaków liter: pisanych, drukowanych, małych i wielkich.
  • Tworzenie takich samych wyrazów z wielkich oraz małych liter.
  • Wyszukiwanie: określonych liter lub sylab w poznanych wyrazach; wyrazów z jednakową literą.
  • Zgadywanie liter na podstawie ruchów wykonywanych przy ich pisaniu.

Continue reading „Zakres ćwiczeń terapeutycznych usprawniających czytanie”

Czytanie ze zrozumieniem w ASD

Gregor Petrikovic2

Niektóre wysokofunkcjonujące dzieci z ASD nie mają żadnych problemów z nauką przez kilka początkowych lat.

„Ich rodzice mogą usłyszeć, że dziecko ma takie same umiejętności jak inni uczniowie, a nawet że wykazuje szczególne zdolności do niektórych przedmiotów. W przypadku części dzieci ta przewaga zmniejsza się z czasem, a one zostają w tyle za kolegami z klasy. Zwykle Continue reading „Czytanie ze zrozumieniem w ASD”

Problemy z czytaniem – lista wskazówek

Books3.jpg

Jak pomóc dziecku w czytaniu?

„Lista wskazówek dotycząca wspomagania uczniów z problemami w czytaniu jest w dużej mierze zainspirowana znakomitą książką dra Kenetha Shorr’a Continue reading „Problemy z czytaniem – lista wskazówek”

Umiejętność czytania dzieci z autyzmem

84174_kostki-litery-e1429778359975-740x230

„Nie jesteśmy pewni, dlaczego niektóre dzieci z autyzmem osiągają wysokie wyniki w testach czytania, wiemy jednak, że mogą uzyskiwać wysokie oceny w testach osiągnięć  szkolnych ze względu na stosunkowo zaawansowaną umiejętność uczenia się z materiałów pisemnych (Grigorenko i in., 2002). Dobra umiejętność czytania to w szkole niewątpliwie duża zaleta. Nie jesteśmy więc pewni, dlaczego niektóre dzieci z autyzmem/ZA/ASD mają problemy z czytaniem. Wiemy jednak, że dzieci te mogą mieć specyficzne problemy z percepcją i językiem, które niekorzystnie wpływają na ich umiejętność czytania. Pewien chłopiec z zespołem Aspergera powiedział mi, że choć potrafi przeczytać konkretne słowo, to jeśli jest ono zapisane inną czcionką, postrzega je jako zupełnie nowe (Attwood, 2013) […] Problemy związane z percepcją, poznaniem i przetwarzaniem językowym oraz historia rodzinna mogą sugerować, że niektóre z tych cech mają związek z dysleksją […]

Z mojego doświadczenia klinicznego wynika, że zwykłe programy wyrównawcze w przypadku dzieci z zespołem Aspergera nie są wystarczająco skuteczne (Attwood, 2013). Dziecko może wymagać dogłębnej diagnozy neuropsychologa lub specjalisty od czytania, na podstawie której można by dokładnie określić, dlaczego ma ono problemy z nauką czytania. Być może trzeba będzie opracować dla takich dzieci nowe strategie, a jednocześnie obserwować, jaki wpływ na ich poczucie własnej wartości mają ewentualne problemy z czytaniem w wyższych klasach szkoły podstawowej. Jednym z interesujących aspektów zespołu Aspergera jest to, że niektóre dzieci, u których stwierdzono znaczne opóźnienie w nauce czytania, potrafią w ciągu kilku dni opanować tę umiejętność na poziomie swych rówieśników.

Luke

Luke Jackson z ZA, napisał poradnik dla rówieśników dotkniętych tym zaburzeniem, w którym pisze: „W szkole dostarczano mi wszelkiego rodzaju dodatkowej pomocy przy nauce czytania a ja nawet nie potrafiłem odróżnić jednej litery od drugiej. Ile czasu ktoś by mnie nie uczył, to po prostu mi nie wychodziło” (Jackson, 2002/2010, s. 86). W wieku siedmiu lat niemal w ciągu jednej nocy nabył umiejętności czytania. W swojej książce napisał: „Mam nadzieję, że zachęci to rodziców, by nigdy nie rezygnowali ze starań w odniesieniu do dziecka, które wydaje się niezdolne opanować czytanie. Powiedziałem Mamie i w szkole, że ktoś „zapalił mi światełko w głowie” (s. 86)

Ciche czytanie

Niektóre dzieci z zespołem Aspergera, które jak się zdaje, dobrze opanowały umiejętność czytania, maja specyficzne problemy z cichym i niezależnym czytaniem, a więc z takim poziomem tej umiejętności, na którym każde dziecko potrafi bez trudu czytać dla siebie (Smith – Myles i in., 2002). Warto zauważyć, że dzieci z ZA, u których występowało opóźnienie w rozwoju umiejętności cichego czytania, osiągały wyższy poziom czytania ze zrozumieniem, gdy czytały głośno (Smith – Myles i in., 2002).

Hiperleksja

Analiza 74 przypadków klinicznych osób z zespołem Aspergera wykazała, że 23% osób było niezwykle uzdolnionych matematycznie, 12%  miało wybitny talent artystyczny, ale 17% miało znaczne problemy z czytaniem i pisaniem (Hippler i Klicpera, 2004). Wśród dzieci z ZA częściej niż byśmy oczekiwali występują przypadki hiperleksji (wysoko rozwinięta umiejętność czytania słów przy stosunkowo słabym rozumieniu czytanych wyrazów lub wątku opowiadania; Grigorenko i in., 2002; Tirosh i Canby, 1993). Badania dotyczące osiągnięć szkolnych sugerują, że jedno na pięcioro dzieci z ZA ma problemy z czytaniem, a niemal połowa z matematyką (Reitzel i Szatmari, 2003). Tak więc konkretne dziecko z zespołem Aspergera z większym prawdopodobieństwem niż jego rówieśnicy będzie miało albo duże osiągnięcia w czytaniu i matematyce, albo też nie będzie miało w tych obszarach żadnych osiągnięć „(Attwood, 2013).

źródło: Tonny Attwood: „Zespół Aspergera…”, Harmonia Universalis, Gdańsk 2013

Dlaczego czytanie zmienia mózg

children-studying-670663_640

W „Neuropsychologii klinicznej dziecka” czytanie i pisanie to wyższe czynności psychiczne, których mózgowe mechanizmy nie są do końca poznane. Wynika to m. in. ze złożonej psychologicznej struktury tych funkcji. Czytanie i pisanie przebiega z udziałem procesów percepcyjnych, pamięciowych, myślowych, językowych i ruchowych […]  Przy odmiennych procesach psychicznych, przebiega czytanie prostego znaczeniowo tekstu przez dziecko rozpoczynające naukę szkolną, a inaczej czytanie skomplikowanego semantycznie materiału językowego przez dobrze czytającego dorosłego […] W wykonywaniu „wyższych” czynności psychicznych, jakimi są czytanie i pisanie, bierze udział bardzo wiele połączeń neuronalnych ośrodków korowych i podkorowych (U. Oszwa, A. R. Borkowska, 2007).

Wiemy od dawna, że czytanie może wpływać na nasz rozwój umysłowy i funkcjonowanie mózgu. Potwierdza to wiele badań, ale coraz doskonalsze metody „podglądania” pracy mózgu zachęcają do dalszych poszukiwań. Amerykańscy naukowcy z Emory University posłużyli się pozytronową tomografią emisyjną i dzięki niej zobaczyli zmiany zachodzące w neuronach podczas czytania. Badacze pod kierunkiem prof. Gregory’ego Bernsa skanowali mózgi 21 ochotników, którzy codziennie czytali fragment powieści Roberta Harrisa „Pompeje”, a po lekturze poddawali się badaniu aktywności mózgu. Okazało się, że na skutek czytania w neuronach zachodzą wyraźne zmiany. Zaobserwowano m. in. podwyższoną aktywność w obszarze lewej kory skroniowej, związanej przede wszystkim z funkcjonowaniem językowym. Co ciekawe, zwiększała się ona w miarę postępu procesu czytania, osiągając wartość maksymalną w punkcie kulminacyjnym powieści, którym był wybuch wulkanu i zniszczenie miasta. Istotne, że zmiany te utrzymywały się jeszcze przez kilka dni po zakończeniu lektury.

Z kolei zespół dr Roberta S. Wilsona z Rush University Medical Center w Chicago w ciągu sześciu lat przebadał 294 osoby powyżej 55. roku życia, co roku sprawdzając ich pamięć i sprawność myślenia. Uczestnicy wypełniali także ankiety dotyczącej aktywności umysłowej, m. in. czytania i pisania w dzieciństwie, młodości i w wieku dojrzałym. Okazało się, że ci badani, którzy regularnie czytali, dłużej cieszyli się dobrą pamięcią, a ich mózgi były w znacznie lepszej kondycji (K. Moskal, 2015).

Interesujące badanie w podobnym obszarze przeprowadził sześć lat temu zespół naukowców z York University of Toronto i Dalhousie University. Badacze sprawdzili, czy literatura i filmy dla najmłodszych oraz telewizja mogą wpływać na rozwój teorii umysłu u przedszkolaków. Swoje wnioski opublikowali na łamach „Cognitive Development”.

Teoria umysłu to system pojęć, dzięki któremu możemy wnioskować o stanach mentalnych innych ludzi. Nie jesteśmy w stanie bezpośrednio obserwować tego, co się dzieje w ich głowach, ale możemy zdobywać wiedzę na ten temat, interpretując ich zachowania, mimikę czy gestykulację. Prawidłowo rozwinięta teoria umysłu pozwala rozumieć i przewidywać zachowania innych ludzi; bez niej mielibyśmy duże trudności w nawiązywaniu relacji z innymi. Osoby autystyczne nie potrafią funkcjonować w świecie społecznym właśnie z powodu takich deficytów.

Wspominany zespół badaczy, kierowany przez doktora Raymonda Mara z York University, założył, że każda z badanych form narracji (literatura, film, telewizja) będzie sprzyjać prawidłowemu rozwojowi teorii umysłu u maluchów. Okazało się, że największy pozytywny wpływ ma tutaj czytanie książek. Korzystne było również oglądanie przez dzieci filmów dostosowanych do ich możliwości intelektualnych, natomiast niemal żadnego wpływu nie miało oglądanie telewizji.

Czytajmy dzieciom!

Umberto Eco pisał, że „kto czyta książki, ten żyje podwójnie”. Utożsamiając się z bohaterem, w wyobraźni przeżywamy z nim niejedną przygodę. To co w sferze fantazji, ma też swoje odzwierciedlenie w procesach biologicznych. Naukowcy z Emory University w opisanym wyżej eksperymencie dowiedli, że zmiany, które zachodzą w neuronach podczas czytania, mają znaczenie także dla układów odpowiedzialnych za odczucia fizyczne i ruchowe. Według badaczy w trakcie pasjonującej lektury dosłownie „wcielamy się” w postać głównego bohatera, np. doświadczając jego emocji: smutku, radości czy złości (K. Moskal, 2015).

„czytanie dzieciom wartościowych książek, rozmowa o ich treści, kształtowanie potrzeby i nawyku czytania jest warunkiem rozwoju krytycznego myślenia, mądrości życiowej, wyobraźni i wrażliwości moralnej” – Zbigniew Kwieciński, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego.

(Kusa Hibari – na dobry początek – nie dla maluchów)

źródło: Urszula Oszwa, Aneta R. Borkowska rozdział 5. „Specyficzne trudności szkolne w opanowywaniu czytania i pisania” – „Neuropsychologia kliniczna dziecka” A. R. Borkowska, Łucja Domańska, PWN, Warszawa 2007

Blog na WordPress.com.

Up ↑