🌌 Wstęp: Polak w kosmosie i tajemnice Wszechświata
Dzieci, czy wiecie, że niedawno Polak – Sławosz Uznański – poleciał w kosmos? 🚀 To niezwykłe, bo nie każdy ma okazję zostać astronautą. Sławosz musiał się długo przygotowywać – uczył się, jak obsługiwać rakietę, trenował w specjalnych bazach, a nawet ćwiczył w wodzie, żeby symulować brak grawitacji. W końcu spełnił swoje marzenie i wzbił się ponad Ziemię, gdzie zobaczył naszą planetę z góry – jako niebieską kulę zawieszoną w ciemnym kosmosie.
A czym właściwie jest kosmos? 🤔
Kosmos to ogromna przestrzeń, która otacza naszą Ziemię. Gdy patrzymy w nocy w niebo, widzimy tylko jego małą część – gwiazdy, Księżyc i czasem planety. Ale kosmos jest nieskończony i pełen tajemnic. To tam znajduje się Słońce, wszystkie planety, asteroidy, komety i galaktyki. Można powiedzieć, że kosmos to dom dla wszystkiego, co istnieje poza Ziemią.
Dla wielu ludzi kosmos wydaje się bardzo daleki i trudny do poznania. Ale tak jak Sławosz Uznański odważył się wyruszyć w swoją podróż, tak i my możemy dzisiaj – w naszej wyobraźni – polecieć na Księżyc. 🌙
Podczas tych zajęć zamienimy się w astronautów, którzy wyruszą w logopedyczną wyprawę. Każda głoska będzie jak mała gwiazda, a każde słowo jak planeta, którą będziemy odkrywać. Dzięki temu nauczymy się wyraźnie mówić, ćwiczyć nasz język i usta, a przy okazji dowiemy się, jakie skarby kryje kosmos.
Gotowi? To zapinamy pasy, uruchamiamy silniki i… 3, 2, 1 – start! 🚀
Przygotowanie
Cele:
- Poznanie podstawowej wiedzy o Księżycu i kosmosie.
- Rozwijanie sprawności słuchowej i językowej.
- Kształtowanie rozróżniania i artykulacji głosek.
Materiały:
- Ilustracje Księżyca i kamieni księżycowych.
- Obrazki kosmosu, rakiety i astronauty.
- Pudełko księżycowych słów.
- Lusterka i księżycowe sylaby.
- Nagrania spokojnej muzyki.
- Folia aluminiowa i słomki.
Miejsce:
- Dowolne.
Wprowadzenie
Zajęcia są osadzone w symbolicznej ramie kosmicznej podróży, gdzie przestrzeń językowa zostaje utożsamiona z bezkresnym wszechświatem, a artykulacja głosek staje się formą eksploracji Księżyca. Przedszkolaki w trakcie logopedycznej ekspedycji wcielają się w role astronautów, którzy sprawdzają nie tylko powierzchnię srebrnego globu, ale również potencjał zdolności poznawczych i możliwości sprawności językowej.
Lekcja odzwierciedla model ekspansji kosmologicznej od wielkiego wybuchu aktywacji języka (ćwiczenia rozgrzewkowe) przez porządkowanie dźwięków w układach sylabicznych (symulacja grawitacji fonemów), aż po złożone konfiguracje słów (galaktyki znaczeń). Każda głoska – „s”, „z”, „sz”, „ż” – traktowana jest jako mikrocząstka, której poprawna artykulacja pozwala na stabilizację orbit komunikacyjnych w przestrzeni społecznej dziecka.
Metafora kosmosu nie służy jedynie jako dekoracja, ponieważ okazuje się przydatnym narzędziem wspierającym orientację przestrzenną, myślenie przyczynowo-skutkowe i wyobraźnię językową. Wszechświat w którym komunikacja werbalna bywa dla niektórych dzieci równie odległa i tajemnicza, co ciemna materia, zajęcia logopedyczne przybliżają język jako zrozumiały, fascynujący i możliwy do opanowania układ planetarny.
🚀 To przygotowałam kilka prostych i ciekawych faktów o kosmosie, które można wpleść we wstęp lub między ćwiczeniami, aby dzieci były jeszcze bardziej zaciekawione:
🌟 Ciekawostki o kosmosie dla dzieci
- Grawitacja
– Dzieci, wiecie dlaczego nie odlatujemy w powietrze jak balon? 🤔 To dzięki grawitacji – to taka niewidzialna siła, która trzyma nas na Ziemi.
Na Księżycu grawitacja jest słabsza – dlatego astronauci tam skaczą, jakby mieli sprężynki w butach! 🥾🌙 - Gwiazdy
– Kiedy patrzycie w nocy w niebo, widzicie gwiazdy. A wiecie, że to są ogromne kule ognia, dużo większe niż nasze Słońce? 🌞
Niektóre z nich są tak daleko, że ich światło leci do nas miliony lat! - Księżyc
– Na Księżycu nie ma powietrza ani wody. Dlatego nie ma tam drzew, kwiatów ani zwierząt. Jest tylko cisza i pył księżycowy, w którym nadal można zobaczyć ślady butów astronautów, którzy wylądowali tam dawno temu! 👣 - Rakieta
– Żeby polecieć w kosmos, trzeba użyć rakiety. Rakieta startuje z taką siłą, że drży ziemia i słychać ogromny huk. Dlatego astronauci zakładają specjalne skafandry i siedzą przypięci pasami jak w fotelach kosmicznych samochodów! 🚀 - Ziemia z kosmosu
– Astronauci mówią, że nasza planeta z kosmosu wygląda jak błękitna, świecąca kula. Nie widać granic państw, tylko oceany, chmury i lądy. To sprawia, że wszyscy czujemy się jak jedna wielka rodzina na Ziemi. 🌍💙
Zajęcia Właściwe
1. Rozpoczęcie:
Nauczyciel mówi: „Cześć, mali astronauci! Dziś wybieramy się na Księżyc, żeby poszukać tajemniczych głosek. Ale żeby wyruszyć w podróż, musimy rozgrzać nasz język jak silnik rakiety!”
2. Start Rakiety:
Przedszkolaki wykonują ćwiczenia artykulacyjne, żeby uruchomić rakietę i polecieć na Księżyc. Nauczyciel na bieżąco kontroluje realizację zaplanowanych operacji kosmicznych.
Zadania Techniczne:
- „Uruchomienie Silnika” – wibrowanie językiem za zębami („z-z-z”).
- „Zwijanie paneli słonecznych” – unoszenie języka do góry i na boki.
- „Odkurzanie kabiny” – dmuchanie przez słomkę.
- „Nadawanie sygnału do bazy” – długie „szszszsz” i „żżżżż” z ręką przy uchu.
3. Cudowny Kosmos:
Nauczyciel pokazuje ilustracje (słońce, zamek, szafa, żaba) i dzieci wskazują, czy słyszą „s”, „z”, „sz” czy „ż”. Prowadzący może używać obrazka rakiety, którą przykłada do obrazka, jeśli pasuje dźwiękowo.
4. Pora Lądowania:
Na macie rozsypane są kamienie księżycowe z sylabami (sa, szo, zu). Każde dziecko losuje kamień i odczytuje sylabę, próbując ją poprawnie wypowiedzieć. Przedszkolaki mogą układać sylaby w rząd i powtarzać za nauczycielem.
5. Poszukiwanie Skarbów:
Dzieci losują obrazki z pudełka (ser, zamek, szalik, żółw) i nazywają je, starając się poprawnie wypowiadać głoski. Nauczyciel może zapytać: „Co znaleźli astronauci na Księżycu?”
🌌 Mini quiz dla dzieci – „Czy to prawda, czy nie?” (Prawda czy fałsz)
- Czy na Księżycu rosną drzewa?
👉 (Dzieci odpowiadają) – Nie! 🌳🚫
Na Księżycu nie ma powietrza ani wody, więc nie mogą tam rosnąć drzewa ani kwiaty. - Czy grawitacja sprawia, że piłka spada na ziemię?
👉 Tak! ⚽⬇️
To właśnie grawitacja przyciąga piłkę, ludzi i wszystko inne do Ziemi. - Czy rakieta startuje w ciszy?
👉 Nie! 🚀💥
Rakieta jest bardzo głośna, bo silniki wypuszczają ogromny ogień i dym. - Czy gwiazdy są malutkie?
👉 Nie! 🌟
Gwiazdy to wielkie kule ognia, dużo większe niż Słońce! - Czy astronauci zostawiają ślady butów na Księżycu?
👉 Tak! 👣🌙
Na Księżycu nadal można zobaczyć odciski butów z dawnych misji kosmicznych. - Czy nasza Ziemia z kosmosu wygląda jak niebieska kula?
👉 Tak! 🌍💙
Astronauci widzą oceany, chmury i lądy, a cała Ziemia świeci jak błękitny klejnot.
🌟 Możesz podzielić pytania na dwa rodzaje:
- Prawda czy fałsz (dzieci podnoszą rękę w górę lub klaszczą, jeśli myślą, że to prawda).
- Zagadki z obrazkami (pokazujesz ilustrację i pytasz: „Czy to można zobaczyć w kosmosie?” – np. drzewo, gwiazdę, żabę, rakietę).
6. Podsumowanie:
Przedszkolaki powtarzają za logopedą słowa z głoskami („słońce”, „szyszka”, „zamek”,„żarówka”) z cichym pogłosem tak, jakby stanowiły echo pochodzące z powierzchni Księżyca.
źródło: Opracowanie własne
autyzmwszkole.com 