Przygotowanie
Cele:
- Rozwijanie świadomości ciała i zmysłów.
- Zwiększenie tolerancji sensorycznej na różne faktury i zapachy.
- Kształtowanie umiejętności opisu doznań zmysłowych.
- Wzmacnianie uważności na doznania płynące z otoczenia.
Materiały:
- Kosze sensoryczne z mchem, szyszkami, liśćmi, kamykami.
- Pojemniki z naturalnymi zapachami lawendy, mięty, wanilii, pomarańczy.
- Naturalne instrumenty: grzechotki z orzechów, deszczownica, drewniane kije.
- Miski z ciepłą woda z dodatkiem rozmarynu do zanurzania dłoni.
- Naturalne światło lub lampki w odcieniu bursztynowym.
- Piktogramy z wyrazami twarzy i fakturami.
- Maty do siedzenia i odtwarzacz muzyczny.
- Nagrania muzyki z odgłosami natury.
Miejsce:
- Dowolne.
Wprowadzenie
Zajęcia sensoryczne skoncentrowane są na praktycznym oddziaływaniu fizycznych bodźców na zmysły dziecka z ASD. Kontakt z naturą kształtuje właściwe reakcje przedszkolaków.
Rozwój dziecka można postrzegać jako wynik dynamicznej relacji organizmu z otoczeniem. Zmysły to kanały przetwarzania realnych informacji, od których zależy regulacja emocji, adaptacja i komunikacja. Kontakt z naturą uruchamia mechanizmy tolerancji sensorycznej i reaktywności na realne warunki środowiskowe Scenariusz zajęć jest odpowiedzią na realne potrzeby układu nerwowego przedszkolaków z ASD i ma wymiar terapeutyczno-pragmatyczny.
Zajęcia zakorzenione są w materialnej rzeczywistości ciała i środowiska. Celem nie jest tylko estetyczne doświadczanie przyrody, lecz rozwój integracji sensorycznej: lepsza orientacja w świecie bodźców i skuteczniejsze radzenie sobie z ich natężeniem.
Zajęcia właściwe
1. Rozpoczęcie:
Nauczyciel wita dzieci spokojnym głosem, zaprasza je do zajęcia miejsc w kręgu na matach i mówi: „Dziś poczujemy naturę naszymi zmysłami. Będziemy dotykać, wąchać, słuchać i patrzeć tak, jakby świat przemawiał do nas ciepłem, zapachem i dźwiękiem.”
🌿 Czym jest natura? (dla dzieci)
– Natura to wszystko, co nie zostało stworzone przez ludzi.
To drzewa, kwiaty, ptaki, zwierzęta, chmury, rzeki, góry i wiatr. To wszystko, co możemy zobaczyć, poczuć, usłyszeć lub powąchać, kiedy jesteśmy na dworze.
🌳 Drzewo rośnie samo – człowiek go nie zrobił.
🦋 Motyl lata, ale nikt go nie uruchamia jak zabawkę.
☀️ Słońce świeci – to nie lampa, tylko część natury!
Natura to przyroda – świat, który żyje wokół nas.
Jesteśmy jej częścią, tak samo jak zwierzęta i rośliny. Możemy z nią być blisko, jeśli dobrze jej słuchamy i o nią dbamy.
👃👀👂🖐️👅 Co to są zmysły?
Zmysły to nasze supermoce, dzięki którym poznajemy świat!
Każdy z nas ma 5 zmysłów:
- 👀 Wzrok – patrzymy oczami, żeby zobaczyć kolory, kształty, zwierzęta, ludzi.
- 👂 Słuch – uszami słyszymy dźwięki: śpiew ptaków, szum liści, deszcz.
- 👃 Węch – nosem wąchamy: zapach kwiatów, świeżego powietrza, ziemi.
- 👅 Smak – językiem smakujemy: truskawkę, miód, jabłko.
- ✋ Dotyk – skórą czujemy: miękkość mchu, chłód wody, ciepło słońca.
Dzięki zmysłom możemy odczuwać naturę całym sobą! To one mówią nam, czy coś jest miłe, pachnące, głośne, gorące albo pyszne!
✨Przykład z życia dla dzieci:
„Wyobraź sobie, że idziesz na spacer do lasu. Co czujesz?”
– Oczami widzisz zielone drzewa i skaczące wiewiórki.
– Uszami słyszysz śpiew ptaków i szelest liści.
– Nosem wąchasz zapach mchu i kwiatów.
– Rękami dotykasz kory drzewa – jest szorstka!
– Językiem możesz poczuć smak jagód (jeśli jesteś z dorosłym i one są bezpieczne!).
📌 Podsumowanie:
Natura to świat wokół nas. Zmysły to mosty, którymi się z nią łączymy.
2. Wystawa Zmysłów:
Dzieci podchodzą indywidualnie lub parami do koszy z naturalnymi materiałami. Każdy kosz zawiera materiał o innej fakturze (mech miękki, szyszka chropowata, liść suchy, kamień chłodny). Nauczyciel zachęca, by dzieci dotykały, pocierały, a następnie nazywały lub wskazywały, co czuły. Przedszkolaki mogą wyrażać swoje odczucia werbalnie albo niewerbalnie wskazywać właściwe piktogramy z wyrazami twarzy i fakturami.
3. Aromatyczna Podróż:
Nauczyciel przynosi zamknięte pojemniki z zapachami lawendy, mięty, wanilii, pomarańczy. Dzieci wąchają i starają się pokazać, czy zapach był miły, ostry, znajomy. Można wykorzystać obrazki – buźki: uśmiechnięta, zdziwiona, krzywiąca się.
4. Naturalna Orkiestra:
Dzieci dostają naturalne instrumenty: grzechotki z orzechów, deszczownicę, drewniane kije. Wspólnie słuchają, jak każdy dźwięk brzmi, a potem próbują stworzyć muzykę.
5. Rytuał Uważności:
Każde dziecko zanurza dłonie w misie z ciepłą wodą i rozmarynem. Nauczyciel powoli mówi: „Poczuj, jak woda otula twoje palce. Czy jest ciepła? Czy pachnie? Zostań z tym uczuciem przez chwilkę. To jest twój moment spokoju.”
6. Podsumowanie:
Dzieci kładą się lub siadają wygodnie, słuchając odgłosów natury. Nauczyciel daje dzieciom liść – symbol uważności. Dzieci dotykają liścia, wdychają jego zapach lub przykładają do policzka.
źródło: Opracowanie własne
