Egzamin ósmoklasisty to jedno z najważniejszych wydarzeń edukacyjnych w życiu ucznia. Dla uczniów z autyzmem, w tym z Zespołem Aspergera, odpowiednie dostosowania warunków i formy egzaminu są kluczowe, aby mieli realną możliwość wykazania się wiedzą przy minimalnym stresie i barierach. Ten przewodnik przedstawia kompleksowo, co przysługuje uczniowi, jaka jest podstawa prawna, jak wygląda procedura i jak przygotować się formalnie w szkole.
📌 Co to są dostosowania egzaminacyjne?
Dostosowania warunków i formy egzaminu to rozwiązania organizacyjne i metodyczne, które uwzględniają indywidualne potrzeby edukacyjne ucznia wynikające z autyzmu lub Zespołu Aspergera. Ich celem jest wyrównanie szans podczas egzaminu oraz zmniejszenie nadmiernego obciążenia emocjonalnego i poznawczego.
📄 Podstawa prawna i dokumenty
Egzamin ósmoklasisty oraz możliwe dostosowania są określone w:
✔️ Komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej o szczegółowych sposobach dostosowania egzaminu ósmoklasisty 2025/2026.
✔️ Informacji o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty 2025/2026 – dokumentach OKE, które wskazują terminy i procedury zgłoszeń oraz organizacji egzaminu.
🧠 Kto może skorzystać z dostosowań?
Uczniowie z:
✔️ diagnozą autyzmu, inkl. Zespołu Aspergera,
✔️ orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym ze względu na autyzm/ASD,
– mają prawo do dostosowań warunków egzaminacyjnych.
📌 Ważne: samo zaświadczenie lekarskie z diagnozą psychiatryczną nie jest wystarczające do przyznania formalnych dostosowań na egzaminie ósmoklasisty — potrzebne jest orzeczenie poradni PPP.
📑 Jakie dostosowania są możliwe?
Poniżej najważniejsze rozwiązania, które szkoła może zaplanować i wdrożyć dla ucznia z ASD/ZA:
✅ 1. Przedłużenie czasu egzaminu
Umożliwia rozwiązanie zadań bez presji czasu:
✔️ język polski – dłuższy czas pracy z arkuszem
✔️ matematyka – więcej minut na zadania
✔️ język obcy nowożytny – wydłużone przerwy między nagraniami audio
Dokładny wymiar czasowy jest określony w komunikacie CKE (indywidualnie dla każdego egzaminu i dostosowań).
✅ 2. Arkusze dostosowane do potrzeb ucznia
Dla uczniów z autyzmem przygotowywane są specjalne wersje arkuszy egzaminacyjnych — np. o obniżonej gęstości bodźców wizualnych i z bardziej czytelną strukturą. 📌 Na przykład:
✔️ arkusz języka polskiego dla uczniów z ASD
✔️ arkusz matematyki dla uczniów z ASD
✔️ arkusze języków obcych z transkrypcjami i nagraniami dostosowanymi do potrzeb
– wszystkie te opcje są dostępne w materiałach egzaminacyjnych.
✅ 3. Nieprzenoszenie odpowiedzi na kartę odpowiedzi
Uczniowie mogą pracować bez konieczności przepisywania odpowiedzi na kartę odpowiedzi — co redukuje stres i skupia uwagę tylko na rozwiązywaniu zadań.
✅ 4. Osoby towarzyszące i pomoc nauczyciela
Uczniowie mogą mieć wsparcie:
✔️ nauczyciela wspomagającego czy asystenta,
✔️ osoby znanej uczniowi, która pomaga w komunikacji lub obsłudze materiałów.
Warunek: poprzednie wdrożenie takiej formy wsparcia w toku nauki szkolnej.
✅ 5. Dostosowanie miejsca egzaminu
✔️ oddzielna sala egzaminacyjna,
✔️ stanowisko minimalizujące bodźce zewnętrzne (cisza, stała struktura przestrzeni) –
To ważne, ponieważ uczniowie z ASD często reagują nadmiernie na hałas i intensywne bodźce.
👇 Przeczytaj również:
📅 Terminy i procedura – co musisz wiedzieć
Aby dostosowania były formalnie uwzględnione na egzaminie:
📌 Etapy działań w szkole
- do 26 września 2025 r. – zapoznanie uczniów i rodziców z możliwymi dostosowaniami.
- do 15 października 2025 r. – przekazanie dyrektorowi zaświadczeń i orzeczeń (w tym orzeczenia PPP).
- do 20 listopada 2025 r. – poinformowanie na piśmie rodziców o przyznanych dostosowaniach.
- do 25 listopada 2025 r. – złożenie przez rodzica/prawnego opiekuna oświadczenia o korzystaniu z tych dostosowań.
📍 Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć
❌ Brak orzeczenia – zamiast leczenia medycznego
Zaświadczenie lekarskie nie może samo w sobie zapewnić dostosowań egzaminacyjnych. Konieczne jest orzeczenie poradni.
❌ Brak wdrożenia na etapie nauki szkolnej
Jeśli np. uczeń nigdy wcześniej nie pracował z komputerem, nie można tego wprowadzić dopiero na egzaminie. Dostosowania muszą być znane i stosowane wcześniej.
❌ Niedopełnienie terminów
Brak zgłoszenia w terminie = brak dostosowania na egzaminie.
💡 Podsumowanie – kluczowe informacje
✔️ Uczniowie z ASD i ZA mają prawo do dostosowań egzaminacyjnych.
✔️ Formalne podstawy to orzeczenia poradni i decyzje rady pedagogicznej.
✔️ Dostosowania obejmują czas, formę arkuszy, wsparcie oraz organizację przestrzeni.
✔️ Procedury i terminy muszą być dotrzymane zgodnie z harmonogramem CKE/OKE.
❓ Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy uczeń z Zespołem Aspergera może pisać egzamin w oddzielnej sali?
Tak – jeśli to konieczne ze względu na potrzeby edukacyjne i odpowiednio zgłoszone.
Czy może korzystać z komputera do pisania odpowiedzi?
Tak, ale tylko wtedy, gdy wcześniej w toku nauki korzystał z takiej formy i jest to ujęte w orzeczeniu/planie pracy.
Czy może używać kalkulatora?
Standardowe zasady egzaminacyjne nie przewidują kalkulatora dla uczniów z autyzmem (chyba że specyfika orzeczenia to uzasadnia).
🔗 Powiązane artykuły
Jeśli chcesz rozszerzyć wiedzę i praktyczne umiejętności w obszarze egzaminów oraz wsparcia uczniów ze spektrum autyzmu, przeczytaj także:
📘 Dostosowania dla ucznia ze spektrum autyzmu na lekcji i egzaminie – praktyczny poradnik dla nauczyciela
Poradnik z aktualnymi wytycznymi prawnymi i dobrymi praktykami zarówno na lekcjach, jak i podczas egzaminów (ósmoklasisty, matury).
📘 Jak radzić sobie ze stresem przed egzaminem ósmoklasisty i maturą?
Sprawdzone techniki regulacji emocji dla uczniów ze spektrum autyzmu i ich rodzin – jak przygotować się mentalnie do ważnych egzaminów.
📘 Dostosowanie egzaminu maturalnego dla uczniów z autyzmem i Zespołem Aspergera
Praktyczny przewodnik krok po kroku o tym, jakie dostosowania przysługują maturzystom z ASD i jak je uzyskać.
🔓 Subskrybuj
📌 Subskrypcja 6 zł – dostęp do wybranych materiałów, artykułów i inspiracji dla nauczycieli, terapeutów i rodziców.
🌟 Subskrypcja PREMIUM 10 zł – rozbudowane arkusze i scenariusze zajęć.
📚 Zajrzyj do eBooków, Pakietów lekcyjnych, scenariuszy zajęć rewalidacyjnych, terapeutycznych, Arkuszy i innych narzędzi (w zakładkach w górnej części strony) na autyzmwszkole.com
👇 Przeczytaj:
autyzmwszkole.com 