Scenariusz zajęć na Tłusty Czwartek dla uczniów z ASD – pełen sensorycznych doświadczeń, zabawy i nauki o polskiej tradycji.
Inspirujące pomysły na integracyjne aktywności. 🍩🎉
Tradycja Tłustego Czwartku
Tłusty Czwartek to jedno z najbardziej rozpoznawalnych i uwielbianych świąt w polskiej tradycji. Obchodzony jest w ostatni czwartek przed Wielkim Postem i stanowi symboliczne pożegnanie z czasem karnawałowego biesiadowania. To dzień, w którym zgodnie ze zwyczajem należy zajadać się słodkimi przysmakami, zwłaszcza pączkami i faworkami.
Historia Tłustego Czwartku
Korzenie tej tradycji sięgają jeszcze czasów pogańskich, kiedy to organizowano uczty na cześć nadchodzącej wiosny. Podczas tych biesiad spożywano tłuste potrawy, w tym smażone na smalcu ciasta. W średniowieczu Tłusty Czwartek nabrał bardziej religijnego charakteru i stał się dniem, w którym ludzie mogli się najeść do syta przed nadchodzącym okresem postu.
Przesądy i zwyczaje
Według ludowych wierzeń, kto w Tłusty Czwartek nie zje choćby jednego pączka, temu nie będzie się wiodło przez cały rok. W niektórych regionach Polski wierzono, że pączki zapewniają pomyślność i bogactwo, a ich brak na stole mógł sprowadzić pecha. Dlatego zarówno dawniej, jak i dziś, tego dnia każdy pozwala sobie na słodkie łakocie.
Pączki i faworki – królowie Tłustego Czwartku
Najbardziej znanym symbolem Tłustego Czwartku są pączki – smażone w głębokim tłuszczu, nadziewane konfiturą, budyniem lub czekoladą i posypane cukrem pudrem albo lukrem. Innym popularnym przysmakiem są faworki (chrust), czyli lekkie, kruche ciasteczka smażone na głębokim oleju i posypane cukrem pudrem.
Tłusty Czwartek współcześnie
Obecnie Tłusty Czwartek to dzień, w którym piekarnie i cukiernie przeżywają prawdziwe oblężenie. Tradycja jedzenia pączków jest kultywowana zarówno w domach, jak i w miejscach pracy oraz szkołach. W niektórych firmach i instytucjach organizowane są konkursy na największą liczbę zjedzonych pączków, a media co roku przypominają, ile kalorii kryje się w tych słodkich smakołykach.
Choć Tłusty Czwartek jest dniem pełnym kalorii, to przede wszystkim okazja do radości, integracji i wspólnego celebrowania jednej z najstarszych i najsłodszych polskich tradycji.
Ciekawostki o pączkach
1. Pączki w starożytności
Pierwsze pączki nie były słodkie! W starożytnym Rzymie przygotowywano je z ciasta chlebowego i smażono na głębokim tłuszczu. Były bardziej chrupiące i przypominały raczej wytrawne bułeczki.
2. Pączki w Polsce
W Polsce pączki pojawiły się w XVI wieku, ale początkowo były nadziewane… słoniną i skwarkami! Dopiero z czasem zaczęły ewoluować w słodkie przysmaki, które znamy dziś.
3. Król pączków
Największy pączek na świecie ważył ponad 1,7 tony! Został przygotowany w USA i miał średnicę ponad 3,5 metra.
4. Kaloryczna bomba
Jeden tradycyjny pączek ma około 300-400 kalorii, co odpowiada mniej więcej półgodzinnej intensywnej aktywności fizycznej. W Tłusty Czwartek Polacy zjadają ich miliony!
5. Pączkowe przesądy
Dawniej wierzono, że jeśli ktoś w Tłusty Czwartek nie zje pączka, będzie miał pecha przez cały rok. Dlatego do dziś nikt nie odmawia sobie tej słodkiej przyjemności.
6. Najpopularniejsze nadzienia
Choć tradycyjnie króluje różana konfitura, obecnie można znaleźć pączki nadziewane czekoladą, budyniem, karmelowym kremem czy nawet egzotycznymi owocami.
7. Pączki w innych krajach
- W Niemczech popularne są Berliner Pfannkuchen – okrągłe pączki nadziewane marmoladą.
- W USA jada się donuts – z dziurką w środku, często polewane lukrem lub posypane kolorową posypką.
- W Izraelu w czasie Chanuki podaje się sufganijot – pączki wypełnione dżemem i posypane cukrem pudrem.
8. Rekordowa liczba pączków
Najwięcej pączków na raz zjadł Amerykanin Matt Stonie – w ciągu 8 minut pochłonął aż 257 mini-pączków!
9. Pączek na zdrowie
Mimo że pączki są słodkie i kaloryczne, te przygotowane w domu mogą zawierać mniej cukru i tłuszczu, dzięki czemu stają się nieco zdrowszą alternatywą.
10. Dzień Pączka na świecie
Oprócz Tłustego Czwartku, w USA obchodzony jest także National Donut Day, czyli Narodowy Dzień Pączka, który przypada na pierwszy piątek czerwca każdego roku!
Scenariusz zajęć na Tłusty Czwartek dla uczniów ze spektrum autyzmu
Tytuł: „Magiczna podróż do krainy pączków”
Grupa docelowa: uczniowie ze spektrum autyzmu (wiek: 6-12 lat)
Czas trwania: 45-60 minut
Cele zajęć:
- Poznanie tradycji Tłustego Czwartku w Polsce, jej znaczenia i zwyczajów związanych z tym dniem. Uczniowie dowiedzą się, dlaczego Tłusty Czwartek jest obchodzony oraz jakie przesądy i wierzenia mu towarzyszyły w przeszłości. Zajęcia przybliżą im kulturę i historię tego święta, a także rolę słodkich wypieków w polskiej tradycji kulinarnej.
- Stymulacja sensoryczna poprzez dotyk, zapach i smak.
- Rozwijanie komunikacji i umiejętności społecznych poprzez wspólne działania.
- Doskonalenie małej motoryki poprzez wykonywanie prostych czynności związanych z przygotowaniem pączków.
Przebieg zajęć
1. Powitanie i wprowadzenie do zajęć (10 minut)
- Nauczyciel wita uczniów i zaprasza ich do wspólnej „podróży w czasie”.
- Krótkie opowiadanie o historii Tłustego Czwartku: „Dawno, dawno temu ludzie wierzyli, że kto w Tłusty Czwartek nie zje pączka, temu nie będzie się dobrze wiodło przez cały rok!”
- Pytania do uczniów: „Czy lubicie pączki? Jakie smaki znacie? Jak pachną?”
- Pokaz obrazków i zdjęć różnych rodzajów pączków (z cukrem pudrem, lukrem, nadzieniem owocowym, czekoladowym).
2. Magiczna Kraina Pączków – zabawa sensoryczna (15 minut)
- Uczniowie zamykają oczy, a nauczyciel opowiada, że właśnie przenoszą się do tajemniczej Krainy Pączków.
- Nauczyciel przynosi miseczki z różnymi składnikami: mąką, cukrem pudrem, kakao, skórką pomarańczową, dżemem. Dzieci mają za zadanie je dotknąć, powąchać, nazwać i opisać, co czują.
- Zabawa z ciastem sensorycznym (masa solna lub masa plastyczna): uczniowie formują swoje „pączki”, ozdabiają je np. brokatem, kolorowym cukrem.
3. Pączkowa parada – ćwiczenia ruchowe (10 minut)
- Zabawa „Gorący pączek” – nauczyciel puszcza muzykę, a dzieci przekazują sobie pluszowego pączka; gdy muzyka się zatrzymuje, dziecko, które trzyma pączka, mówi, co lubi w pączkach.
- „Skakanie jak pączek w tłuszczu” – dzieci naśladują pączki, które rosną i skaczą w oleju.
4. Degustacja pączków – trening umiejętności społecznych (15 minut)
- Każdy uczeń dostaje pączka do spróbowania (lub alternatywną przekąskę, jeśli ma specjalne potrzeby dietetyczne).
- Ćwiczenie komunikacji: dzieci próbują opisać smak, teksturę i zapach pączka.
- Element matematyczny: dzieci liczą, ile pączków mają na talerzu, porównują wielkości.
5. Podsumowanie i pożegnanie (5 minut)
- Nauczyciel pyta uczniów: „Co najbardziej podobało Wam się w dzisiejszych zajęciach?”
- Każdy uczestnik dostaje pamiątkowy medal „Mistrza Pączkowej Krainy” (np. wydrukowane i pokolorowane przez dzieci odznaki).
Materiały:
- Zdjęcia pączków, składników
- Mąka, cukier puder, kakao, dżem do zabawy sensorycznej
- Masa solna lub plastelina
- Pluszowy pączek lub piłeczka do zabawy
- Pączki do degustacji
Modyfikacje:
- Dla uczniów z nadwrażliwością sensoryczną można ograniczyć niektóre bodźce i zaproponować bardziej neutralne składniki do eksploracji.
- Dla dzieci niemówiących – wykorzystanie obrazków do komunikacji.
Tłusty Czwartek to nie tylko pyszna tradycja, ale też doskonała okazja do rozwijania umiejętności społecznych i sensorycznych w atmosferze radości i zabawy! 🍩🎉
autyzmwszkole.com 