Poznaj metodę PECS – system komunikacji z wykorzystaniem obrazków, który wspiera rozwój dzieci z autyzmem w wyrażaniu potrzeb i emocji. Jak działa PECS i jakie korzyści przynosi w terapii i edukacji.

Metoda PECS (Picture Exchange Communication System) to popularna technika komunikacji wspomagającej, stosowana przede wszystkim u dzieci ze spektrum autyzmu (ASD), które mają trudności z komunikacją werbalną. PECS wykorzystuje proste obrazy i symbole, umożliwiając osobom z ASD efektywną komunikację, wyrażanie potrzeb i emocji oraz rozwijanie umiejętności społecznych. W tym artykule omówimy, czym jest metoda PECS, jak przebiega jej stosowanie oraz jakie korzyści przynosi w terapii.

Czym jest metoda PECS?

Metoda PECS została opracowana w latach 80. przez Lori Frost i Andrew Bondy’ego jako narzędzie dla dzieci niemówiących lub mających trudności z mówieniem. PECS opiera się na używaniu obrazków, które reprezentują przedmioty, potrzeby lub uczucia. Dziecko, które chce coś przekazać, wybiera odpowiedni obrazek i wymienia go z partnerem komunikacyjnym, co wzmacnia relację między komunikacją a zaspokojeniem potrzeby. Metoda PECS jest szczególnie pomocna dla osób ze spektrum autyzmu, ale może być również stosowana u osób z innymi zaburzeniami komunikacyjnymi.

Jak działa metoda PECS?

Metoda PECS składa się z sześciu etapów, które prowadzą dziecko od prostych wymian obrazków aż do konstruowania bardziej złożonych wypowiedzi. Oto, jak działa każdy z etapów:

Etap 1: Nauka wymiany

W pierwszym etapie dziecko uczy się podstawowego działania PECS – wymiany obrazka na pożądany przedmiot. Przykładowo, jeśli dziecko chce jabłko, musi podać obrazek jabłka opiekunowi, który następnie wręcza mu jabłko. Na tym etapie dziecko uczy się, że obrazek jest „kluczem” do spełnienia potrzeby.

Etap 2: Rozwijanie spontaniczności

W drugim etapie dziecko zaczyna podejmować inicjatywę w komunikacji. Jest zachęcane do sięgania po obrazek samodzielnie i wymiany go z partnerem komunikacyjnym bez podpowiedzi. To ważny krok w rozwijaniu samodzielności i niezależności w komunikacji.

Etap 3: Różnicowanie obrazków

Dziecko uczy się wybierać spośród różnych obrazków, co rozwija zdolność do rozpoznawania i rozróżniania symboli. Terapeuta przedstawia kilka obrazków i zachęca dziecko do wyboru tego, który najlepiej odpowiada jego potrzebie. Dzięki temu dziecko uczy się łączyć konkretny obrazek z jego znaczeniem.

Etap 4: Budowanie prostych zdań

Na tym etapie dziecko uczy się tworzyć proste zdania, takie jak „Chcę jabłko”, używając obrazków w specjalnej książce komunikacyjnej. To kluczowy krok w kierunku bardziej złożonej komunikacji, który umożliwia dziecku wyrażanie nie tylko potrzeb, ale i preferencji.

Etap 5: Odpowiadanie na pytania

Dziecko zaczyna uczyć się odpowiadać na proste pytania, takie jak „Co chcesz?” lub „Co widzisz?”. Ta umiejętność komunikacyjna pozwala na bardziej interaktywną wymianę i zbliża dziecko do naturalnej formy komunikacji.

Etap 6: Rozwijanie spontanicznej komunikacji

Ostatni etap to wzmocnienie samodzielności w korzystaniu z PECS. Dziecko zaczyna używać metody w codziennych sytuacjach, wyrażając swoje potrzeby, uczucia i preferencje bez pomocy terapeuty czy opiekuna.

Korzyści płynące z metody PECS

Stosowanie metody PECS przynosi wiele korzyści w rozwoju dzieci ze spektrum autyzmu:

• Rozwijanie umiejętności komunikacyjnych – PECS umożliwia dzieciom wyrażanie swoich potrzeb i uczuć, co ogranicza frustrację wynikającą z braku możliwości porozumienia się.
• Wzmacnianie więzi społecznych – PECS buduje podstawy do nawiązywania relacji i komunikacji z otoczeniem.
• Zwiększanie samodzielności – PECS uczy dzieci samodzielnego wyrażania potrzeb, co zwiększa ich poczucie niezależności.
• Eliminacja trudnych zachowań – Metoda pomaga zmniejszyć trudne zachowania, które mogą wynikać z frustracji komunikacyjnej.

Czy metoda PECS jest odpowiednia dla każdego dziecka z autyzmem?

PECS jest wyjątkowo skuteczna w przypadku dzieci, które mają trudności z mową, jednak warto pamiętać, że nie jest to metoda uniwersalna. Każde dziecko jest inne, a PECS może wymagać dostosowania do indywidualnych potrzeb i zdolności. Warto skonsultować się z terapeutą lub logopedą przed wdrożeniem metody, aby ocenić, czy będzie ona odpowiednia dla konkretnego dziecka.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy PECS jest tylko dla dzieci niemówiących?
Nie, PECS może być stosowana zarówno u dzieci niemówiących, jak i tych, które mają trudności z płynną komunikacją. Może też służyć jako pomoc dla dzieci rozwijających mowę.

2. Jak długo trwa nauka metody PECS?
Czas nauki PECS zależy od indywidualnych umiejętności dziecka i regularności ćwiczeń. Dla niektórych dzieci postępy mogą być widoczne już po kilku tygodniach, dla innych proces ten będzie wymagał więcej czasu i cierpliwości.

3. Czy PECS może zastąpić naukę mówienia?
PECS nie jest alternatywą dla nauki mowy, ale wspiera rozwój komunikacji. U niektórych dzieci korzystanie z PECS może nawet przyspieszyć naukę mówienia.

4. Czy metoda PECS sprawdzi się w domu?
Tak, PECS można stosować również w warunkach domowych, szczególnie jeśli rodzice i opiekunowie są zaangażowani w proces nauki. Terapeuta może pomóc w dostosowaniu metody do codziennego życia.

5. Czy PECS można łączyć z innymi metodami komunikacji?
Tak, PECS można łączyć z innymi metodami, np. z mową ciała czy technologiami wspomagającymi komunikację, aby stworzyć spójny system dostosowany do indywidualnych potrzeb dziecka.

Podsumowanie

Metoda PECS to skuteczny sposób na wspieranie komunikacji u dzieci ze spektrum autyzmu, które mają trudności z wyrażaniem potrzeb i emocji. Dzięki sześciu etapom nauki PECS umożliwia dzieciom rozwijanie komunikacji krok po kroku, co prowadzi do zwiększenia samodzielności i poczucia pewności siebie. Korzystanie z PECS w szkole i w domu może przynieść realne korzyści w codziennym życiu, pomagając dzieciom z ASD lepiej zrozumieć i porozumiewać się z otoczeniem.