Interakcje społeczne ucznia z ASD mogą być różne. Młodzież zwykle potrafi już nad nimi panować. Młodsze dzieci powoli zaczynają zdawać sobie sprawę, że istnieją obszary, w których różnią się od „typowych”
Trudności w odczytywaniu społecznych sygnałów i języka ciała
- Może w nieodpowiednim momencie przerwać rozmowę.
- Nie zauważa słownych lub pozasłownych sygnałów, że druga strona ma dość rozmowy.
- Często zachowuje się tak samo w różnych społecznych sytuacjach (np. zawsze jest bardzo formalny) i w taki sam sposób w stosunku do różnych ludzi (np. rówieśników i dyrektora szkoły).
- Może źle zinterpretować grzeczną rozmowę lub powitanie, jako oznakę prawdziwego zainteresowania lub przyjaźni.
- Bardzo zależy mu na znalezieniu przyjaciół, ale jest „towarzysko niezdarne”.
- Nie chwyta znaczenia sarkazmu.
- Często źle interpretuje wyraz twarzy.
- Czekanie na swoją kolej jest dla niego bardzo trudne.
Wysoki poziom stresu
- Trudności społeczne i w porozumiewaniu się, dodane do problemów sensorycznych, są dla dziecka ogromnym wyzwaniem, w efekcie przejawia ono bardzo wysoki poziom stresu.
- Kiedy jest bardzo zestresowane, może mieć skłonności do powtarzania czegoś bez przerwy.
- Jeśli publicznie zrobiło jakieś błędy, jest tego w wysokim stopniu świadome, ale nie wie, jak je naprawić.
- W wyniku wysokiego poziomu stresu może się szybko męczyć fizycznie lub umysłowo. Często potrzebuje albo drzemki, albo możliwości wyjścia, by się uspokoić i odzyskać energię.
Trudności w wyrażaniu/modulowaniu emocji
- Może się zachowywać bardziej emocjonalnie, niż by tego wymagała sytuacja.
- Może się wydawać nieporuszone, podczas gdy w rzeczywistości jest wzruszone.
- Może mieć gwałtowny temperament.
- Jest mu trudno opanować impulsywne myśli lub działania.
- Może się śmiać w nieodpowiedniej chwili, kiedy nie rozumie sytuacji.
- Może okazywać nieodpowiednie emocje (np. śmiać się w sytuacji wymagającej powagi lub płakać w sytuacji wesołej).
- Może być mu trudno rozróżniać emocje, np. smutek od gniewu.
Trudności w odczytywaniu emocji innych ludzi
- Słucha tego, co się mówi, ale błędnie interpretuje wyraz twarzy osoby mówiącej i nie rozróżnia tonu głosu, więc tylko częściowo rozumie to, co zostało powiedziane.
- Może rozumieć, że ktoś jest szczęśliwy lub smutny, ale może nie wiedzieć, jak odpowiednio zareagować.
Mocny kodeks moralny i poczucie sprawiedliwości
- Ma potrzebę uczciwego stawiania sprawy.
- Jeśli przyjmie jakąś wartość, może się denerwować, że ludzie ją lekceważą, więc tylko częściowo rozumie to, co się mówi.
- Denerwuje się, jeśli inni ludzie ignorują zasady.
- Klasowy policjant!
Trudności w zakresie teorii umysłu
- Ma trudności w rozpracowaniu, co inna osoba może myśleć.
- Ma trudności w rozpracowaniu motywacji drugiego człowieka.
- Może czasami zakładać, że każdy myśli i czuje tak samo jak ono i zachowywać się stosownie do takiego założenia.
- Może zakładać, że inni ludzie mają o czymś taką samą jak ono wiedzę.
- Może coś robić, nie uświadamiając sobie, że rani czyjeś uczucia.
- Może mieć trudności z rozumieniem czytanego tekstu, zwłaszcza jeśli odnosi się on do ludzi.
- Często absolutnie wierzy, że w 100% ma rację.
Kontrolowana zabawa
- Ma potrzebę kontrolowania gier i zabaw.
- Ma skłonności do uczestniczenia w zabawach, które naśladują rzeczywistość.
- Mało interesuje się zabawami, nad którymi nie ma całkowitej kontroli.
- Jest bardziej zadowolone, kiedy uczestniczy w zabawach bez elementu rywalizacji (Winter, 2011).
źródło: M. Winter: Zespół Aspergera Co nauczyciel wiedzieć powinien…”, Fraszka edukacyjna, Warszawa 2011
