Poniższe listy kontrolne pozwolą zbadać czy dziecko ma dysfunkcję słuchową. Zaznacz te cechy, które u niego zauważysz. Wyłoni się z nich wzór, który pomoże ci zrozumieć „nie-zgrane” zachowania dziecka.

„Dziecko mające trudności z modulowaniem odczuć słuchowych może:

• być zaniepokojone, kiedy słyszy hałas, w tym również dźwięk głosu
• być zaniepokojone, kiedy słyszy nagły hałas, na przykład grzmot, alarm pożarowy, syrenę lub pękający balon
• być zaniepokojone, gdy słyszy brzęczące lub metaliczne dźwięki, na przykład dobiegające z ksylofonu lub pobrzękiwanie sztućców
• być zaniepokojone, gdy słyszy wysokie dźwięki, na przykład wydobywające się z gwizdków lub skrzypiec, dźwięk sopranu, zgrzytanie kredy
• być zaniepokojone, gdy słyszy dźwięki, które nie przeszkadzają innym ludziom, takie jak spłukiwanie toalety, odgłos dzwonu kościelnego w oddali, delikatna muzyka w tle.

Dziecko ze słabo rozwiniętą dyskryminacją słuchową może:

• sprawiać wrażenie, że nie wie, skąd pochodzą dźwięki, lub rozglądać się dookoła, żeby znaleźć źródło dźwięku
• nie potrafić dobrze rozróżniać poszczególnych dźwięków, takich jak głosy lub odgłos przejeżdżającego samochodu
• mieć trudności ze śledzeniem dźwięku w otoczeniu, na przykład odgłosu kroków
• mieć trudności z przypominaniem sobie i powtarzaniem słów, wyrażeń, rozmów, tekstów, piosenek lub instrukcji oraz nawiązywaniem do nich zarówno natychmiast (pamieć bezpośrednia), jak i później (pamieć odroczona)
• mieć trudności z odróżnianiem dźwięków, np. bliskiego i dalekiego odgłosu dudnienia, zagniewanego i przyjemnego głosu, niskiego i wysokiego tonu
• nie być w stanie się skoncentrować lub utrzymać uwagi na głosie, rozmowie, opowieści lub dźwięku tak, aby inne dźwięki go nie rozpraszały
• mieć trudności z kojarzeniem nowych dźwięków z już znanymi lub symboli odbieranych wzrokowo (liter, cyfr, nut) z przypisanymi im dźwiękami
• mieć trudności ze słuchaniem lub czytaniem: dowcipów, mówionych zdań matematycznych, definicji haseł krzyżówkowych lub dyskusji, oraz rozumieniem, w jaki sposób wszystkie informacje się ze sobą wiążą
• mieć słabe wyczucie czasu i rytmu podczas klaskania maszerowania, śpiewania, skakania na skakance lub grania na instrumentach perkusyjnych.

Dziecko może mieć również kłopoty z rozumieniem mowy i dlatego:

• nie rozróżniać podobnie brzmiących dźwięków w słowach, szczególnie spółgłosek na początku lub końcu wyrazów, np. kot-kod, bar-bal, dom-tom
• nie być w stanie długo utrzymać koncentracji podczas słuchania opowieści lub czytania
• błędnie interpretować pytania lub prośby
• potrafić wykonywać tylko jedno lub dwa polecenia z serii
• patrzeć na inne osoby, zanim udzielą odpowiedzi
• często prosić o powtórzenie lub rzadziej niż inni prosić o wyjaśnienie niezrozumiałych poleceń lub opisów
• z trudem rozpoznawać rymy
• z trudem uczyć się nowych języków.

Dziecko może mieć zaburzoną ekspresję mowy i:

• późno zacząć mówić
• z trudem ujmować myśli w słowa mówione lub pisane
• mówić nie na temat, na przykład opowiadać o swojej nowej koszulce, kiedy inni rozmawiają o zwierzętach w zoo lub meczu piłki nożnej
• z trudem w pełni się komunikować, to znaczy odpowiadać, na pytania i uwagi innych, kiedy jest o to proszone
• z trudem poprawiać lub powtarzać to, co powiedziało, żeby inni mogli to zrozumieć
• posługiwać się małym zasobem słownictwa
• budować zdania nierozwinięte (o ograniczonej gramatyce i składni)
• robić błędy ortograficzne
• mieć ograniczoną wyobraźnię w zabawach „na niby”
• z trudem wymyślać rymy
• fałszować
• nie najlepiej czytać, zwłaszcza na głos
• potrzebować więcej czasu niż inne dzieci, aby zareagować na dźwięki i głosy

Wiele kłopotów może sprawiać dziecku mowa i artykulacja, dlatego może:

• nie potrafić mówić na tyle wyraźnie, żeby zostało zrozumiane
• mówić monotonnie
• mówić bardzo głośno albo bardzo cicho
• mówić szorstkim, chrapliwym, ostrym, słabym lub dyszącym głosem
• mówić w sposób niezdecydowany lub bez płynności i rytmu.

Ogólnie dziecko może:

• pod koniec dnia odczuwać zmęczenie
• mieć niewielką motywację lub w małym stopniu interesować się nauką
• mieć trudności z planowaniem zadań i organizowaniem się
• poruszać się w sposób niezdarny lub nieskoordynowany
• nie mieć dobrego wyczucia czasu i umiejętności sportowych
• mieć niskie poczucie własnej wartości
• być nieśmiałe i wycofywać się z aktywności, w których uczestniczy wiele osób
• mówić lepiej podczas intensywnego ruchu lub w jego następstwie” (Koomar, Kranowitz, Szklut, Balzer-Martin, Haber, Sava, 2016).

źródło: J. Koomar, C. Kranowitz, S. Szklut, L. Balzer-Martin, E. Haber, D I. Sava: „Integracja sensoryczna…”, HARMONIA UNIVERSALIS, Gdańsk 2016