Cele:
- Nauczenie relacji między uczniem, a otoczeniem.
- Nauczenie części mowy potrzebnej do budowania zdań i porozumiewania się za pomocą języka.
- Wprowadzanie języka, który brzmi bardziej naturalnie (i.e., eliminowanie przestawiania zaimków).
- Nauczenie pojęcia „kto”.
Przebieg:
„Początkowo zadaniem ucznia będzie reagowanie na zaimki w sposób niewerbalny. Na polecenie uczeń będzie dotykał wymienionej części ciała – własnej lub nauczyciela (np. „Dotknij swojego nosa”). Formą wypowiedzi może być używanie i mienia ucznia w poleceniu i stopniowo coraz częstsze pomijanie go, aż pozostanie sam zaimek. Przykładowo „Dotknij mojego-NAUCZYCIELA nosa”, lub „Dotknij swojej-UCZNIA ręki”. Na początku, gdy wprowadzisz to ćwiczenie powinieneś zmieniać wymienianą w poleceniu część ciała bardzo rzadko. W miarę, jak uczeń zacznie lepiej sobie radzić z zaimkami, możesz zmieniać część ciała częściej. Gdy ta część materiału zostanie przyswojona, przejdź do zaimków wyrażanych werbalnie.
Pomocne może okazać się wykorzystanie przedmiotów nieożywionych, jak pluszowe zwierzęta lub inne postaci (np. nos Myszki miki a nos nauczyciela). Rówieśnicy, lub lalki mogą pomóc w nauce zaimków w trzeciej osobie jak „jej”, „jego”.
Nie powinno się mieszać ekspresywnych i receptywnych programów nauczania zaimków w pierwszej i drugiej osobie (np. ja, ty), dopóki, uczeń nie opanuje każdego elementu z osobna. Ma to zapobiec problemom z przestawianiem zaimków.
Kryteria wstępne
Uczeń opanował nazywanie części ciała i używa zdań składających się z co najmniej dwóch wyrazów. W przypadku ucznia, który nie potrafi posługiwać się mową niezbędnym warunkiem jest receptywne rozróżnianie kombinacji przedmiot/cecha.
Opanowanie umiejętności:
Uczeń 9 na 10 razy odpowiada prawidłowo bez dodatkowej pomocy ze strony nauczyciela. Taki sam wynik powinien osiągnąć jeszcze z co najmniej jednym nauczycielem.
Faza 1: Receptywny program nauczania zaimków – dzierżawcze („Wskaż ___ nos”)
a. Jana (nauczyciela) i ucznia.
b. Mój-JANA (nauczyciela) i twój-ucznia
c. Mój-Jana (nauczyciela) i TWÓJ-ucznia
d. Mój i twój.
e. Jego i jej – osoby
f. Jego i jej – zdjęcia
g. Ich/Nasze/Wasze (liczba mnoga) – osoby
h. Ich/Nasze/Wasze (liczba mnoga) – zdjęcia.
W tym kroku oprócz części ciała możesz wykorzystać inne przedmioty. Możesz np. położyć na stole cukierki. Jeden cukierek jest „mój”, drugi cukierek jest „twój”. Nauczyciel może powiedzieć „Zjedz MÓJ cukierek. Jeśli uczeń wykona polecenie prawidłowo, w nagrodę dostanie do zjedzenia cukierek.
Faza 2: Receptywny program nauczania zaimków – obiekty
a. Mnie i Siebie (‚Wskaż na mnie’)
b. Jemu i Jej (Daj jej [przedmiot]”)
Faza 3: Ekspresywny program nauczania zaimków
Nauczyciel dotknie części ciała, lub fragmentu ubrania ucznia, lub innej osoby i spyta „Czyja [część ciała]?”
a. Dzierżawcze – Mój/e i twój/e
Nauczyciel: Czyj nos?
Uczeń: Mój nos.
b. Dzierżawcze – Jego i jej
Nauczyciel: Czyj but?
Uczeń: Jej but.
c. Dzierżawcze – Ich i nasze (miedzy drużynami)
Nauczyciel: Czyja piłka?
Uczeń: Ich piłka.
d. Osobowe – On i ona
Nauczyciel: Co się dzieje?
Uczeń: On ___
d. Osobowe – Ja i ty
Nauczyciel: Kto ma piłkę?
Uczeń: Ja mam
f. Nominatywnie – Oni i my
g. Kombinacje zaimków osobowych i dzierżawczych („On dotyka mojego nosa”)
h. To/tamto/te tamte” (Leaf, McEachin, 2017).
źródło: R. Leaf, J. McEachin: „Praca nad rozwojem…” Wydawnctwo LTW, Warszawa 2017
