Poniższe listy kontrolne pozwolą zbadać czy dziecko ma dysfunkcję słuchową. Zaznacz te cechy, które u niego zauważysz. Wyłoni się z nich wzór, który pomoże ci zrozumieć „nie-zgrane” zachowania dziecka.
„Dziecko mające trudności z modulowaniem odczuć słuchowych może:
- być zaniepokojone, kiedy słyszy hałas, w tym również dźwięk głosu
- być zaniepokojone, kiedy słyszy nagły hałas, na przykład grzmot, alarm pożarowy, syrenę lub pękający balon
- być zaniepokojone, gdy słyszy brzęczące lub metaliczne dźwięki, na przykład dobiegające z ksylofonu lub pobrzękiwanie sztućców
- być zaniepokojone, gdy słyszy wysokie dźwięki, na przykład wydobywające się z gwizdków lub skrzypiec, dźwięk sopranu, zgrzytanie kredy
- być zaniepokojone, gdy słyszy dźwięki, które nie przeszkadzają innym ludziom, takie jak spłukiwanie toalety, odgłos dzwonu kościelnego w oddali, delikatna muzyka w tle.
Dziecko ze słabo rozwiniętą dyskryminacją słuchową może:
- sprawiać wrażenie, że nie wie, skąd pochodzą dźwięki, lub rozglądać się dookoła, żeby znaleźć źródło dźwięku
- nie potrafić dobrze rozróżniać poszczególnych dźwięków, takich jak głosy lub odgłos przejeżdżającego samochodu
- mieć trudności ze śledzeniem dźwięku w otoczeniu, na przykład odgłosu kroków
- mieć trudności z przypominaniem sobie i powtarzaniem słów, wyrażeń, rozmów, tekstów, piosenek lub instrukcji oraz nawiązywaniem do nich zarówno natychmiast (pamieć bezpośrednia), jak i później (pamieć odroczona)
- mieć trudności z odróżnianiem dźwięków, np. bliskiego i dalekiego odgłosu dudnienia, zagniewanego i przyjemnego głosu, niskiego i wysokiego tonu
- nie być w stanie się skoncentrować lub utrzymać uwagi na głosie, rozmowie, opowieści lub dźwięku tak, aby inne dźwięki go nie rozpraszały
- mieć trudności z kojarzeniem nowych dźwięków z już znanymi lub symboli odbieranych wzrokowo (liter, cyfr, nut) z przypisanymi im dźwiękami
- mieć trudności ze słuchaniem lub czytaniem: dowcipów, mówionych zdań matematycznych, definicji haseł krzyżówkowych lub dyskusji, oraz rozumieniem, w jaki sposób wszystkie informacje się ze sobą wiążą
- mieć słabe wyczucie czasu i rytmu podczas klaskania maszerowania, śpiewania, skakania na skakance lub grania na instrumentach perkusyjnych.
Dziecko może mieć również kłopoty z rozumieniem mowy i dlatego:
- nie rozróżniać podobnie brzmiących dźwięków w słowach, szczególnie spółgłosek na początku lub końcu wyrazów, np. kot-kod, bar-bal, dom-tom
- nie być w stanie długo utrzymać koncentracji podczas słuchania opowieści lub czytania
- błędnie interpretować pytania lub prośby
- potrafić wykonywać tylko jedno lub dwa polecenia z serii
- patrzeć na inne osoby, zanim udzielą odpowiedzi
- często prosić o powtórzenie lub rzadziej niż inni prosić o wyjaśnienie niezrozumiałych poleceń lub opisów
- z trudem rozpoznawać rymy
- z trudem uczyć się nowych języków.
Dziecko może mieć zaburzoną ekspresję mowy i:
- późno zacząć mówić
- z trudem ujmować myśli w słowa mówione lub pisane
- mówić nie na temat, na przykład opowiadać o swojej nowej koszulce, kiedy inni rozmawiają o zwierzętach w zoo lub meczu piłki nożnej
- z trudem w pełni się komunikować, to znaczy odpowiadać, na pytania i uwagi innych, kiedy jest o to proszone
- z trudem poprawiać lub powtarzać to, co powiedziało, żeby inni mogli to zrozumieć
- posługiwać się małym zasobem słownictwa
- budować zdania nierozwinięte (o ograniczonej gramatyce i składni)
- robić błędy ortograficzne
- mieć ograniczoną wyobraźnię w zabawach „na niby”
- z trudem wymyślać rymy
- fałszować
- nie najlepiej czytać, zwłaszcza na głos
- potrzebować więcej czasu niż inne dzieci, aby zareagować na dźwięki i głosy
Wiele kłopotów może sprawiać dziecku mowa i artykulacja, dlatego może:
- nie potrafić mówić na tyle wyraźnie, żeby zostało zrozumiane
- mówić monotonnie
- mówić bardzo głośno albo bardzo cicho
- mówić szorstkim, chrapliwym, ostrym, słabym lub dyszącym głosem
- mówić w sposób niezdecydowany lub bez płynności i rytmu.
Ogólnie dziecko może:
- pod koniec dnia odczuwać zmęczenie
- mieć niewielką motywację lub w małym stopniu interesować się nauką
- mieć trudności z planowaniem zadań i organizowaniem się
- poruszać się w sposób niezdarny lub nieskoordynowany
- nie mieć dobrego wyczucia czasu i umiejętności sportowych
- mieć niskie poczucie własnej wartości
- być nieśmiałe i wycofywać się z aktywności, w których uczestniczy wiele osób
- mówić lepiej podczas intensywnego ruchu lub w jego następstwie” (Koomar, Kranowitz, Szklut, Balzer-Martin, Haber, Sava, 2016).
źródło: J. Koomar, C. Kranowitz, S. Szklut, L. Balzer-Martin, E. Haber, D I. Sava: „Integracja sensoryczna…”, HARMONIA UNIVERSALIS, Gdańsk 2016
