WP_20150502_18_53_02_Pro
Foto Piotrka: Stasiek i ja

„Przyczyn wzrostu występowania autyzmu, podobnie jak przyczyna autyzmu w ogóle, jest nieznana (Stanlley. I. Greenspan, Serena Wieder). Znaczna część badań naukowych sugeruje, że leży ona w czynnikach genetycznych (na przykład u bliźniąt jednojajowych szanse na wystąpienie zaburzenia u obydwojga rodzeństwa są większe niż u bliźniąt dwujajowych). W przeszłości panowało przekonanie, że to właśnie te czynniki genetyczne (lub szerzej – biologiczne) wpływają na wykształcenie się skupisk cech kojarzonych z autyzmem i ASD. Uważa się, że czynniki immunologiczne, metaboliczne i środowiskowe również odgrywają pewną rolę. Nie określono jednak dotąd jednego czynnika, który definitywnie byłby przyczyną tego zaburzenia. Dlatego uważamy, że najlepszą podbudową sprzyjającą zagłębianiu przyczyn leżących u podstaw autyzmu jest model, który określamy jako model wielotorowej komunikacji ryzyka, zakładający, że wiele różnych, wspólnie działających czynników wywołuje to zaburzenie. Czynniki genetyczne lub prenatalne na przykład mogą spowodować, że dziecko będzie bardziej podatne na późniejsze wyzwania, w tym wysiłek fizyczny, choroby zakaźne czy działanie substancji toksycznych. Nowe spojrzenie na przyczyny autyzmu uwzględnia wpływ genetyczny, ale wskazuje też wieloetapową drogę jego rozwoju, stopniowe pojawianie się przez dłuższy okres powiązanych z sobą wielorakich problemów i ich zróżnicowane nasilenie. [1]

Z kolei S. Baron-Cohen dawno już przyjął pojęcie „końcowej ścieżki wspólnej” w autyźmie w której mówi o istnieniu kilku stanów chorobowych, które predysponują dziecko do autyzmu. W modelu tym, „różne przyczyny autyzmu (niektóre z nich jeszcze wciąż nie są odkryte) mają cechę charakterystyczną, a mianowicie taką, że uszkadzają obszary mózgu, które są odpowiedzialne za rozwój prawidłowej komunikacji, funkcjonowania społecznego i zabawy. Może dlatego upośledzenie umysłowe jest stowarzyszone z autyzmem, ponieważ uszkodzenie, spowodowane tymi różnymi przyczynami chorobowymi, niszczy również te systemy w mózgu, które są niezbędne do rozwoju intelektualnego. Która dokładnie część mózgu jest odpowiedzialna za autyzm lub, gdzie znajduje się ten system, oto problem, nad którym pracują obecnie naukowcy w wielu instytucjach na całym świecie. Lecz, chociaż wciąż nie znamy definitywnej odpowiedzi, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w autyzmie występują nieprawidłowości w mózgu.” [2]

Z kolei Uta Frith na pytanie o przyczyny autyzmu odpowiada, że nie ma prostej odpowiedzi. „Teorie dotyczące przyczyn autyzmu możemy, ogólnie rzecz biorąc, podzielić na takie, które skupiają się przede wszystkim na predyspozycjach genetycznych, oraz takie, które kładą nacisk na czynniki środowiskowe. Istotne jest to, czy uszkodzenie – bez względu na jego źródło – uniemożliwia normalny rozwój danego systemu neurologicznego w okresie krytycznym.” [3]

„Czy nasz stosunek do autyzmu zmieni się, gdy już poznamy jego przyczyny i mechanizmy z nim związane? Możliwe. Tak stało się w wypadku niektórych innych chorób. Rodzice dzieci z zespołem Downa wiedzą teraz, że jego przyczyną jest wada określonego chromosomu. Godzą się więc z faktem, że zespół Downa trwa całe życie i są mniej podatni na sugestie różnych szarlatanów zachwalających swoje lekarstwa.” [4]

„Sumując – zagrożenia mogą być różne: od wadliwych genów, przez nieprawidłowości chromosomalne, choroby metaboliczne, czynniki wirusowe, brak tolerancji immunologicznej, po niedotlenienie spowodowane problemami okołoporodowymi. Zakładamy, że każde z tych zagrożeń może spowodować zniszczenia w rozwoju układu nerwowego. To z kolei może doprowadzić do trwałych uszkodzeń w konkretnym obszarze mózgu, związanym z wyższymi procesami umysłowymi. Uszkodzenie może być łagodne albo poważne, ale zawsze oznacza, że w krytycznym momencie zatrzymuje się rozwój jednego lub więcej kluczowych systemów. Z punktu widzenia teorii naukowej tylko wtedy może wystąpić autyzm.” [5]

[1] – Stanley I. Greenspan, Serena Wieder „Dotrzeć do dziecka z autyzmem”, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014.

[2] – S. Baron-Cohen, Patrick Bolton „Autyzm Fakty, Krajowe Towarzystwo Autyzmu, Kraków 1999

[3,4,5] – Uta Frith „Autyzm Wyjaśnienie tajemnicy”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne sp. z o.o., Gdańsk 2004

Reklamy