WP_20150502_18_50_51_Pro
foto Piotrka

Nieprawidłowy system językowy dokładnie opisują dr Simon Baron-Cohen i dr Patrick Bolton: „Gdy językoznawcy badają język, dzielą go na kilka podsystemów, a dzieci z autyzmem wykazują nieprawidłowości w każdym z tych podsystemów

Pierwszym podsystemem języka jest fonetyka, czyli tworzenie dźwięku dla mowy. Nieprawidłowością, którą tu stwierdzono, jest dziwna intonacja”. [1] Może to być częścią ogólnego niepowodzenia w zastosowaniu języka do komunikowania uczuć i zainteresowań.

Drugim podsystemem językowym jest magazynowanie słów przez dziecko czyli słownictwo. Nabywanie słownictwa przez dzieci z autyzmem może postępować w tempie normalnym lub być opóźnione. Wiele dzieci mówiących nabywa w końcu duży zakres słów, ale często wykazuje obsesyjne zainteresowanie znaczeniem słów. Niektóre dzieci z autyzmem zaczynają mówić późno. Jeśli dziecko nie mówi przed ukończeniem piątego roku życia, może to oznaczać, że będzie mówiło słabiej. Pomimo wszystko, niektóre dzieci zaczynają mówić powyżej wieku pięciu lat.

Trzeci podsystem języka to syntaksa czyli składnia. Syntaksa odnosi się do zasad gramatycznych, według których łączy się słowa w wyrażenia, mające znaczenie oraz dzięki którym możemy rozumieć, w jaki sposób zmiana porządku wyrazów może zmienić znaczenie wyrażeń. Mowa u wielu dzieci z autyzmem zawiera tę samą składnię, jaka występuje u prawidłowo rozwijających się dzieci, jak również jest ona często nabyta w tej samej kolejności, jak u prawidłowo rozwijających się dzieci, mimo tego, że może nastąpić z pewnym opóźnieniem. Wyjątek stanowią te części mowy, które mają zmienne znaczenia – partykuły deiktyczne. (Przykłady: „tu/tam , „teraz/potem”, oraz „ty/ją”). U dzieci z autyzmem obserwuje się ogromne trudności z używaniem tych części mowy.

Innym podsystemem języka jest semantyka. Semantyka odnosi się do zasad określających relacje pomiędzy wyrazem a rzeczą, którą dany wyraz opisuje- zasad, pozwalających na użycie danego wyrazu ze zrozumieniem jego znaczenia. Dzieci z autyzmem, które potrafią mówić, także używają słów odnoszących się do rzeczy, lecz przejawiają charakterystyczne problemy dotyczące znaczenia bardziej abstrakcyjnych lub figuratywnych wyrażeń. Na przykład, wyrazy są często rozumiane w bardzo dosłownym znaczeniu. Wyrażenie „Wypłakał sobie oczy” skłoniło Johna do szukania oczu na podłodze.” [2]

„Ostatnim podsystemem jest pragmatyka. Pragmatyka obejmuje zasady konwersacji, umożliwiające zastosowanie języka w sposób adekwatny do kontekstu społecznego i odpowiedni dla słuchacza. Dzieci z autyzmem często używają języka w sposób nieodpowiedni do kontekstu społecznego. Najwyraźniejszym tego przykładem jest echolalia, kiedy dziecko powtarza, poza kontekstem, słowo, wyrażenie lub nawet całą partię rozmowy, którą kiedyś usłyszało. Inna nieprawidłowość w pragmatyce przejawia się w trudności rozpoznawania intencji, kryjącej się w czyjejś rozmowie, innymi słowy, w trudności we wnioskowaniu, czego dana osoba oczekuje od drugiej podczas rozmowy. Na przykład, jeśli zapytamy prawidłowo rozwijające się dziecko „Czy wiesz, gdzie jest mamusia?”, nie odpowie ono po prostu „Tak” (chyba, że chce sobie po prostu trochę pożartować lub nie ma chęci dalej rozmawiać). Dzieci z autyzmem, natomiast, mogą dać odpowiedź twierdzącą na pytania tego rodzaju nie z powodów żartobliwych, czy chęci utrudniania, lecz dlatego, że nie zdają sobie sprawy, że osoba zadająca pytanie oczekuje od niego więcej informacji.

Uczenie języka w celu przezwyciężenia tych problemów jest kluczowym zadaniem w edukacji dzieci z autyzmem.” [3]

„A co z dziećmi dotkniętymi autyzmem, które w ogóle nie mówią? Niekiedy przypadkiem odkrywa się u nich zaskakująco wysoki poziom kompetencji językowej. Znany jest przypadek młodego człowieka nieposługującego się językiem do chwili, gdy otrzymał komunikator komputerowy, którego niemal od razu zaczął sprawnie używać. Przy normalnym przyswajaniu języka niewątpliwie pomocne jest wrodzone pragnienie porozumiewania się. Jeśli u dzieci z autyzmem pragnienie to jest słabe, fakt ten może poważnie utrudniać proces przyswajania języka, podobnie jak na przykład głuchota.”[Frith 2015][4]

[1,2,3]- Simon Baron-Cohen, Patrick Bolton „Autyzm Fakty”Wydawnictwo Medyczne w Oxfordzie/Krajowe Towarzystwo Autyzmu Oddział w Krakowie, Kraków 1999.

[4]- Uta Frith „Autyzm Wyjaśnienie tajemnicy”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne Sp. z o.o., Sopot 2015

Reklamy