Uczeń z Zespołem Tourette’a

Tiki występują w wielu zaburzeniach, najbardziej charakterystyczny jest zespół Tourette’a, który jest kombinacją co najmniej dwóch tików motorycznych i co najmniej jednego tiku dźwiękowego, oczywiście w dużym uproszczeniu (Kutscher, Glick, 2007). Jednak sytuacja nie wygląda tak prosto. Zespół Tourette’a, tak jak ASD często występuje w połączeniu z innymi zaburzeniami, np. ADHD, zaburzeniami obsesyjno – kompulsywnymi, lękami, depresją lub trudnościami w nauce (Kutscher, Glick, 2007).

Zespół Gillesa de la Tourette’a jest chorobą tikową. Pojawia się nagle między 2. a 15. rokiem życia – najczęściej u dzieci w wieku 7 lat. Dziecko staje się nadpobudliwe ruchowo, ma tiki. Często powtarza wyrazy (ten objaw to tzw. perseweracje), lub wypowiada wulgaryzmy (koprolalia). Malec nie jest w stanie nad tym zapanować. Jednak – ze względu na specyfikę objawów – rodzice często uważają, że dziecko jest po prostu krnąbrne i niegrzeczne. Nie podejrzewają, że są to objawy choroby.

Początkowo objawy zespołu Tourette’a ograniczają się do prostych tików: mrugania oczami, ruchów ramion lub głowy, grymasów, pochrząkiwania czy mlaskania. W ciężkiej postaci choroby występują tiki złożone. Osoba chora podskakuje, dotyka siebie lub innych osób, kręci się w kółko, może wypowiadać słowa, które są pozbawione sensu. Symptomy zespołu Tourette’a mogą niekiedy uniemożliwiać prowadzenie normalnego trybu życia. Wśród objawów występujących u dzieci (najczęściej około 10 roku życia) pojawia się koprolalia – wypowiadanie wulgarnych słów. Naukowcy tłumaczą, że dzieci przeklinają, ponieważ powtarzają słowa zasłyszane od innych osób lub np. w telewizji. To zjawisko nazywa się echolalią. Tiki bardzo często występują w seriach, które można uznać za napady choroby. Jeśli objawy te utrzymują się przez co najmniej rok, można rozpoznać zespół Tourette’a.

Niekiedy zespół Tourette’a występuje rodzinnie. Jednak jak dotąd nie udało się ustalić zmian genetycznych leżących u podstaw tego schorzenia. Jest ono trzykrotnie częstsze u chłopców niż u dziewczynek. Na zespół Tourette’a choruje się zazwyczaj do końca życia. Czasem pojawiają się krótkie okresy remisji (ustępowania objawów choroby).


W przypadku pojawienia się jakichkolwiek zaburzeń w zachowaniu dziecka, mogących wskazywać na zespół Tourette’a, warto udać się z nim do neurologa dziecięcego.


Obecnie stosuje się następujące metody leczenia zespołu Tourette’a:
• farmakoterapię – wskazaniem do takiego postępowania są przewlekłe tiki o dużym nasileniu; najczęściej stosuje się preparaty z grupy neuroleptyków, blokerów kanału wapniowego,
• psychoterapię – skupia się na nauce kontroli oraz zamiany nieprawidłowego zachowania na zachowanie bardziej akceptowane społecznie.

Ponadto w naszym kraju działa organizacja pomagająca dzieciom i rodzinom dotkniętym zespołem Tourette’a – Polskie Stowarzyszenie Syndrom Tourette’a (lekmed. Matylda Mazur).

Kora mózgowa

Tiki związane są z zaburzeniem pętli planowania miedzy korą mózgową a ośrodkami ruchowymi w mózgu oraz aktywnością neuroprzekaźników: dopaminy i norepinefryny (Kutscher, Attwood i Wolff, 2005/2007)

Co robić?

Tiki zazwyczaj nie stanowią problemu, dopóki nikt ich nie krytykuje. Nie proponuję, aby rodzina i przyjaciele dziecka udawali, że są zbyt głupi, aby cokolwiek zauważyć – po prostu nie powinni sprawiać, aby dziecko źle się czuło z powodu swojego problemu. Powstrzymaj się od osądzania lub drażnienia się z malcem. Zaakceptuj go. Na szczęście większość ludzi dość szybko przyzwyczajają się do tików.

Proszenie dziecka o kontrolowanie tików jest bezużyteczne

Proszenie dziecka o kontrolowanie tików jest bezużyteczne i nieproduktywne. Tak się nie da. W końcu wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że tik się pojawi. Niektóre dzieci mogą być w stanie na jakiś czas podświadomie zablokować występowanie tiku (np. podczas szkolnego przedstawienia). Ponadto, tiki są z zasady mniej nasilone, gdy dziecko jest zaangażowane w jakąś czynność, oraz podczas snu. Niektórzy malcy uczą się maskować tik poprzez dodanie do niego bardziej akceptowalnego gestu. Przykładowo, gwałtowny niekontrolowany ruch ręką może być świadomie kontynuowany jako gest przeczesania włosów. Jednak na dłuższą metę świadoma kontrola nad tikami jest niemożliwa. Nieprawdą a raczej mitem jest, że stres jest przyczyną tików „nerwowych”. Jeśli dziecko lub dorosły nie ma schorzeń natury biologicznej, stres z reguły nie wywołuje tików (Kutschre, Glick, 2007).

W szkole

Rówieśnicy mogą pytać, dlaczego dziecko wykonuje te dziwne ruchy – można na nie odpowiedzieć: „Mój mózg mnie do tego zmusza” lub „To taki rodzaj alergii”, a może nawet mam ADHD/ASD/ zespół Tourette’a, który powoduje takie dziwne gesty, zwane tikami. Chodzę z tym do lekarza. Dzięki za zainteresowanie”. Zazwyczaj rówieśnik w takiej sytuacji odpowie: „Dobra podaj piłkę!”.

Edukowanie innych uczniów

W niektórych przypadkach rodzice lub nauczyciel powinni zwięźle zapoznać innych uczniów z podstawowymi informacjami na temat tików i zachęcić do otwartej dyskusji. Trudniej jest dręczyć kogoś w związku z czymś, do czego się „przyznaje”. Zdarzyło mi się pracować z dziećmi, które rozpoczynały naukę w danej klasie od przeprowadzenia prezentacji na temat zespołu Tourette’a. Zawsze wcześniej rozmawiaj z dzieckiem i jego rodzicami o wszelkich publicznych dyskusjach.

Dostosowanie sali lekcyjnej – dla nauczycieli

Oto kilka propozycji dr Packer dotyczących dostosowania sali lekcyjnej do potrzeb dzieci z tikami:

  • Nauczyciel powinien dawać przykład akceptacji dla tików. Jeśli pedagog negatywnie na nie reaguje, to jak można wymagać innej postawy od uczniów?
  • Pozwalaj dziecku na opuszczenie sali, jeśli tiki stają się zbyt trudne do opanowania. Może to być szczególnie ważne podczas pracy w pomieszczeniach wymagających zachowania ciszy, np. bibliotece.
  • Nie każ dziecku wychodzić za drzwi. Jest to karanie za coś, nad czym dziecko nie ma żadnej kontroli.
  • Zapewniaj dodatkowy czas, jeśli tiki powodują spowolnienie pracy.
  • Zapewniaj kreatywne warunki pracy rekompensujące doświadczane trudności. Przykładowo, jeśli czytanie na głos jest dla dziecka zbyt wstydliwe, staraj się unikać tego ćwiczenia. Jeśli tiki przeszkadzają w pisaniu, stosuj ustne egzaminy lub pozwalaj uczniowi korzystać z komputera bądź pomocy osoby trzeciej.
  • Zapewniaj dodatkowy nadzór nad dzieckiem, jeśli spotyka się ono z docinkami rówieśników, np. podczas przerwy czy na stołówce.
  • Postaraj się odpowiednio umiejscowić dziecko w sali. Niektóre dzieci z tikami wolą siedzieć z tyłu pomieszczenia, aby nikt nie patrzył (Kutscher, Glick, 2007)
  • Często pytaj (dodam od siebie), kto ci dzisiaj dokucza, czy ktoś cię dzisiaj przypadkiem nie uderzył, zaczepił, szarpnął…

Leki

Oto kilka substancji zawartych w popularnych lekarstwach stosowanych w przypadku tików:

  • Kolonidyna lub guanfacyna to substancje, które często idą na „pierwszy ogień”. Mogą złagodzić natężenie tików oraz objawy współwystępującego ADHD (zwłaszcza impulsywność). Najczęściej spotykanym skutkiem ubocznym jest uspokojenie polekowe.
  • Risperydon i inne „neuroleptyki” zazwyczaj pozwalają dość skutecznie łagodzić tiki, a także kontrolować złość i agresję. Nie pomagają na kłopoty ze skupieniem. Najczęściej spotykanymi skutkami ubocznymi są: uspokojenie polekowe oraz wzrost wagi ciała. Rzadko występują inne, potencjalne poważne skutki uboczne.

Przy ADHD, należy uważać bo środki podawane w tym przypadku mogą mieć wpływ na częstotliwość występowanie tików (Kutscher, glick, 2007).

źródło:

  • medonet.pl
  • Martin L. Kutscher i Joelle Glick, Tiki i zespół Tourette’a (roz. 9), Kutcher, T. Attwood, Robert R. Wolff: „Dzieci z zaburzeniami łączonymi”, K. E. LIBER, Warszawa 2007
  • T. Attwood: „Zespół Aspergera Kompletny przewodnik”, Harmonia Universalis, Gdańsk 2013

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: