Wskazówki do pracy z uczniem słabosłyszącym

W przypadku słabosłyszących lub niesłyszących uczniów na każdym etapie edukacyjnym najistotniejszym czynnikiem zwiększającym możliwości poznawania otoczenia jest kształtowanie, a następnie doskonalenie systemu językowego, który pozwoli na wzajemną wymianę myśli oraz uzgadnianie i porządkowanie wiedzy na temat rzeczywistości. Należy pamiętać, że w przypadku tej grupy uczniów to właśnie niedoskonały system językowy jest główną barierą ograniczającą poznawanie otoczenia ~ Kazimierz Słupek

Wskazówki do pracy ze słabosłyszącym uczniem

  • zapewnienie dobrego oświetlenia klasy oraz miejsca dla dziecka w pierwszej ławce w rzędzie od okna; uczeń, będąc blisko nauczyciela (od 0,5 do 1,5 m), którego twarz jest dobrze oświetlona, może słuchać jego wypowiedzi i jednocześnie odczytywać mowę z ust; należy też umożliwić dziecku odwracanie się w kierunku innych kolegów odpowiadających na lekcji, co ułatwi lepsze zrozumienie ich wypowiedzi;
  • jeżeli lekcja prowadzona jest metodami aktywizującymi lub stosowana jest pogadanka, ustawienie ławek tak, aby uczeń miał możliwość obserwacji zarówno twarzy nauczyciela, jak i pozostałych uczniów (ustawienie ławek w podkowę, w literę L itp.);
  • zezwalanie uczniowi na zmianę miejsca siedzenia tak, aby mógł zająć najlepszą pozycję dostosowaną do odbioru bodźców wzrokowych i słuchowych;
  • odpowiednie usytuowanie nauczyciela – nauczyciel, mówiąc do całej klasy, powinien stać w pobliżu dziecka zwrócony twarzą w jego stronę – nie powinien chodzić po klasie czy być (w trakcie mówienia) odwrócony twarzą do tablicy (np. zapisywać wzór matematyczny na tablicy, tłumacząc jednocześnie jego istotę), to utrudnia (uniemożliwia) dziecku odczytywanie mowy z jego ust;
  • mówienie do dziecka wyraźnie, używanie normalnego głosu i intonacji, unikanie gwałtownych ruchów głową czy nadmiernej gestykulacji, dziecko z niedosłuchem uczy się czytania z ust w trakcie normalnych interakcji; wszelkie odchylenie od normy raczej je dezorientuje, niz mu pomaga;
  • uzgodnienie mowy ciała nauczyciela z przekazywanym przez niego komunikatem;
  • zwracanie się po imieniu do każdego ucznia, aby dziecko słabosłyszące wiedziało, kto będzie mówił;
  • zadbanie o spokój i ciszę w klasie, eliminowanie zbędnego hałasu, m. in. zamykanie okna przy ruchliwej ulicy, unikanie szeleszczenia kartkami, szurania krzesłami, co utrudnia dziecku rozumienie poleceń nauczyciela i wypowiedzi innych uczniów powoduje też większe zmęczenie; takie zakłócenia stanowią również problem dla uczniów z aparatami słuchowymi (wzmacnia on wszystkie odgłosy);
  • upewnienie się, czy polecenia kierowane do całej klasy są właściwie rozumiane przez dziecko niedosłyszące; w przypadku trudności zapewnienie mu dodatkowego wyjaśnienia, sformułowane inaczej polecenia, używając prostego, znanego dziecku słownictwa; można też wskazać, jak to polecenie wykonuje jego kolega siedzący w tej samej ławce;
  • posadzenie dziecka niedosłyszącego w ławce ze zdolnym uczniem, zrównoważonym emocjonalnie, który chętnie dodatkowo będzie mu pomagał, np. szybciej otworzy książkę, wskaże ćwiczenie, pozwoli przepisać notatkę z zeszytu;
  • pamiętanie, że dziecko z wadą słuchu ma trudności z równoczesnym wykonywaniem kilku czynności w tym samym czasie, nie jest w stanie słuchać nauczyciela (co wymaga obserwacji jego twarzy), jednocześnie otworzyć książkę na odpowiedniej stronie i odnaleźć wskazane ćwiczenie; często więc nie nadąża za tempem pracy pozostałych uczniów w klasie;
  • w czasie lekcji wskazane jest używanie jak najczęściej pomocy wizualnych i tablicy (m. in. zapisanie nowego tematu, nowych i ważniejszych słów, dat na lekcji historii);
  • podczas omawiania nowego tematu wypisywanie na tablicy kluczowych terminów, dokładne wyjaśnianie pojęć nieznanych, abstrakcyjnych;
  • powtarzanie kluczowych informacji z lekcji – wskazywanie najistotniejszych dla zrozumienia i opanowania tematu;
  • unikanie zbyt specjalistycznego języka oraz skomplikowanych struktur gramatycznych w wypowiedziach;
  • przygotowanie uczniowi z niedosłuchem planu pracy na piśmie opisującego zagadnienia poruszane w wykładzie lub poproszenie innych uczniów w klasie, aby robili notatki z kopią i udostępniali je koledze;
  • aktywizowanie ucznia do rozmowy poprzez zadawanie prostych pytań, podtrzymywanie jego odpowiedzi poprzez dodawanie pojedynczych słów, umowne gesty, mimikę twarzy;
  • zadawanie pytań pomocniczych ułatwiających uczniowi stworzenie spójnej i logicznej wypowiedzi;
  • zachęcanie do dyskusji;
  • włączanie ucznia do pracy w grupach, w których może uzyskać wsparcie;
  • podczas lekcji częste zwracanie się do dziecka niedosłyszącego, zadawanie pytania, ale nie dla tego, aby oceniać jego wypowiedzi, ale by zmobilizować go do lepszej koncentracji i ułatwić mu lepsze zrozumienie tematu;
  • pamiętanie, że z uwagi na wolne tempo czytania, dziecko potrzebuje więcej czasu na przeczytanie książki, dlatego z pomocą rodziców czyta całą lekturę lub tylko wskazany rozdział; dla ułatwienia zrozumienia treści nauczyciel może podać pytania pomocnicze, na które dziecko powinno przygotować odpowiedzi – czytając wcześniej lekturę;
  • zachęcanie, by dziecko, czytając lekturę, krótkie opowiadanie, założyło swój słowniczek niezrozumiałych zwrotów;
  • pomaganie w analizie tekstów (interpretacji treści) – zwracanie uwagi na związki przyczynowo-skutkowe i czasowo-przestrzenne;
  • pamiętanie, że pisanie ze słuchu jest najtrudniejszą formą pisania a szczególnie dla dziecka z zaburzonym słuchem i nieprawidłową wymową, dlatego też należy stosować ćwiczenia w pisaniu ze słuchu tylko wyrazów lub zdań wcześniej z dzieckiem utrwalonych, na podstawie znanego mu słownictwa; jeżeli pisanie ze słuchu sprawia dziecku szczególnie duże trudności, można je zastąpić inną formą ćwiczeń w pisaniu; mogą to być ćwiczenia polegające na układaniu zdania do treści obrazka z podanej rozsypanki wyrazowej lub przepisywaniu zdań z uzupełnieniem luk odpowiednimi wyrazami;
  • przy ocenie prac pisemnych dziecka nieuwzględnianie błędów wynikających z niedosłuchu, nie powinny one obniżyć ogólnej oceny pracy; błędy mogą stanowić dla nauczyciela podstawę do podjęcia z dzieckiem dalszej pracy samokształceniowej i korekcyjnej oraz ukierunkowania rodziców do dalszej pracy w domu; błędy w pisowni należy oceniać opisowo, udzielając dziecku wskazówek do sposobu ich poprawienia;
  • pamiętanie, że uczeń niedosłyszący jest w stanie opanować konieczne i podstawowe wiadomości zawarte w programie nauczania, ale wymaga to od niego znacznie więcej czasu i wkładu pracy, w porównaniu z uczniem słyszącym; przy ocenie osiągnięć ucznia z wadą słuchu należy szczególnie doceniać własną aktywność i wkład pracy ucznia, a także jego stosunek do obowiązków szkolnych (systematyczność, obowiązkowość, dokładność);
  • kształtowanie umiejętności ucznia w wyrażaniu i nazywaniu emocji, a także w prawidłowym ich odczytywaniu;
  • ćwiczenie umiejętności społecznych w tym umiejętności zawierania znajomości, inicjowania rozmowy, reagowania na krytykę;
  • budowanie w uczniu wiary w możliwość uzyskania zadowalających wyników w nauce i nawiązywania dobrych relacji koleżeńskich;
  • wzmacnianie poczucia własnej wartości ucznia w czasie zajęć w grupie indywidualnych rozmów;
  • prowadzenie w klasie intencjonalnych zajęć wychowawczych, ale także umiejętne wplatanie w tok zajęć lekcyjnych tematów dotyczących empatii, wyrozumiałości, szacunku wobec różnorodności i odmienności (Słupek, 2018).

źródło: K. Słupek, Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi…, HARMONIA, Gdańsk 2018

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Stwórz darmową stronę albo bloga na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: